Халқын сүйген - салтын сүйер (халық даналығы)
Ұлттың болмысы — салт-дәстүрде
Әр халықтың ұлттық танымы мен көзқарасын, өзіне тән ерекшелігін айқындайтын наным-сенімі, әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі бар. Ата-бабадан келе жатқан асыл мұраны ұмыттырмай, бүгінгі қоғаммен жарастыра қолданып жүрген халықтың бірі — қазақ халқы. Халқымыз дәстүрге бай, ал дәстүрге байлық — елдің мәдениетті әрі тәрбиелі екенінің айғағы.
Салт-дәстүр деген не?
Салт-дәстүр — ел өмірімен біте қайнасып кеткен рухани әрі мәдени азық. Қазақ ұрпағын өнегелі әдет-ғұрыппен, ырым-тыйыммен тәрбиелеп, ұлағатты ұл мен инабатты қызды теріс жолға түсірмей өсіре білген.
Тәрбиелік қуаты
Бауыржан Момышұлы жауынгерлік қасиетті тәрбиелеуде ұлттық дәстүрдің маңызы зор екенін атап өткен. Бұл — отаншылдық, ерлік, мәрттік, жомарттық, адамгершілік секілді қасиеттердің дәстүр арқылы даритынын аңғартады.
Өмірлік бағдар
Салт-дәстүр адамды адастырмайтын тура жолға шақырып, жөн-жосықты танып-білуге, үйренгенін өмірде қолдануға жетелейді. Ол — қоғамды ұйыстыратын мызғымас қағида іспетті.
Дәстүрдің сабақтастығы және бүгінгі сын
Халқымызда үйлену салтына, жаңа туған сәбиге қатысты жөн-жоралғыларға, қонақ күту мәдениетіне байланысты мәні жойылмаған дәстүрлер өте көп. Кейбірі заман талабына сай өзгерсе, кейбірі еш өзгеріссіз бүгінгі ұрпаққа жетіп, қолданыста сақталып келеді.
Қынжылтатын жайт
Қазіргі таңда кейбір салт-дәстүрлеріміздің ұмытылып бара жатқаны және оларды тек Наурыз мерекесі кезінде ғана еске алатынымыз көңіл қынжылтады. Бұл үрдіс жалғаса берсе, құндылықтардың көмескіленіп, жойылып кетуіне кім кепіл?
Тарихта жетпіс жыл бойы ұлт дәстүрлерінің қағидалары бұзылып, бір бөлігі ұмытылды, енді бір бөлігіне тыйым салынды. Ал салт-дәстүр мен әдет-ғұрып әлсіресе, қоғам әдепсіздік пен берекесіздікке бой ұруы мүмкін.
Патриоттық сезімді дәстүр арқылы күшейту
Осыны ой елегінен өткізе отырып, салт-дәстүр арқылы өзім секілді жеткіншектердің Отанға деген патриоттық сезімін қалай арттыруға болатынын қозғағым келеді. «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген сөздің мәні де осында: ең алдымен отанға сүйіспеншілікті дәстүрді түзеуден бастау керек.
Логикалық байланыс
- 1 Салт-дәстүрді таныған адам ұлттық болмысты тереңірек ұғады.
- 2 Дәстүрді білу — тарихты тануға бастайды.
- 3 Тарихты білу — Отанды тану, Отанды сүюдің саналы негізі.
Дәріптеу — әркімнің өз үлесі
Ұлттық сананы қалай оятамыз, ұлттық дәстүрлерімізді қалай дәріптейміз? Бұл мақсатқа әркім әрқалай жетеді. Ал мен осы жазба арқылы сыныптастарымның бойына қазақтың салт-дәстүріне қызығушылық ұялатуға, салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптың тәрбиелік мәнін ұғындыруға және адамгершілік пен имандылық қасиеттерін нығайтуға үлес қостым деп ойлаймын.
Қорытынды ой
Ұлтымызға жалын, ұрпағымызға тәлім болып келе жатқан дәстүрімізді ұмытпай, қазақ деген халықтың патриот ұрпағы атану — әрқайсымыздың парызымыз. Айтылған ой біреуге жай сөз болып көрінер, ал біреуге қамшыдай әсер етері анық. Әр қазақтың санасына сәуле түсіріп, аз да болса ой тастай алсам — бұл ұлттық дәстүрлерді дәріптеудегі алғашқы жетістіктерімнің бірі.