Ертең алдымен Қайдын мен Пайдын келіп құттықтайтын шығар
Ішкі арпалыс: сүйіспеншілік пен реніштің тартысы
Күйеуінің қолы тиіп кеткен күннен кейін оның көңілінде бұрынғы сезіммен қатар жаңа бір нәрсе пайда болды: өкпе ме, реніш пе — өзі де анық айта алмады. Сол сезім жүрегіндегі сүйіспеншілікпен бірге ішкі әлемінде бірін-бірі жеңе алмай, алма-кезек үстем түсіп, итжығыс тартысып жүрді.
Сырт көзге бәрі әдеттегідей: үй тірлігі, жылы сөз, әзіл. Бірақ әрбір мейірімнің ішінен бір көлеңке қылтиып шығып, өткенді есіне қайта-қайта салып қоятын.
Күнделікті сөздің астарындағы жара
«Мына көйлекті киіп көрші…»
— Айдын, әу, Айдын! Мына көйлекті киіп көрші! Саған алып едім! Қане! Дұрыс алған екем ғой! Мә, керемет жарасып тұр екен! Тура бір көйлек жарнамасындағы жігіттердей болып қалдың!
Сол сәтте есіне ұрғаны түсе кетті. Ішінен: «Қолың сынғыр… Мені ұрған қолың сынып қалмайды-ау. Қолың сынып, көйлектің жеңі салбырап тұрса, жақсы болар еді», — деп тістенді.
Ертеңгі тойға дайындық
— Айдын, әу, Айдын! Ертең Жұмабектер қарындасын ұзатқалы жатыр ғой. Осы көйлекті сол кезде киіп барасың. Жарасымды болып барғаның өзіңе жақсы!
Іштей басқа ой: «Сені кім шақырғалы жатыр соған? Тек мен жүрген соң еріп жүрсің ғой…»
«Айеке, ассалаумаликум!» деген құрмет
— Айдын, әу, Айдын! Ертең Жұмабектің үйіне барғанда інілер алдыңнан шығады ғой: «Айеке, ассалаумаликум! Айеке, ассалаумаликум!» — деп. Сыйлағаны ғой енді. Інішектер қайтсін, аға деп құрметтеп тұрады.
Бірақ ішкі дауыс тыныш емес: «Олар сені сыйлағаннан емес. Елу граммнан кейін-ақ: “Інішек, не, әлдеқандай болып қалдың ба? Бағана неге амандаспайсың ағаңа?” — деп мазасын аласың ғой…»
Отбасы, есімдер, және жиналған ашу
Туған күн қарсаңындағы қарбалас
— Айдын, әу, Айдын! Ертең туған күнің екенін өзің ұмытып қалған жоқсың ба? Мен кішкене дайындық жасап алайын. Әуелі мына жерді жинап алайын. Сайдын, папаңа баршы! Жүгіріп папаңа бар! Айдын, өзің шақыршы Сайдынды.
Сол арада ішінен кіжініп өтті: «Топас… “Сайдын” дегеннің тілімізде қандай мәні барын түсінер ме еді? Тек өз атына ұйқасса болды…»
Балаға қарап айтылған сөздің көлеңкесі
— Айдын, әу, Айдын! Қыздар Сайдынды көрсе: «Мә, папасынан аумай қалыпты! Қалай ұқсайды!» — деп жатады.
Ішкі ашуы тағы да көтерілді: «Саған ит ұқсасын… Саған көшедегі ит ұқсаса, жақсы еді…»
Қайдын мен Пайдын туралы әңгіме
— Айдын, әу, Айдын! Ертең алдымен Қайдын мен Пайдын келіп құттықтайтын шығар. Екеуі бауырмал ғой: таң қылаң бере «Ассалаумағалейкум, Айдын аға!» — деп кіріп, «Туған күніңіз құтты болсын!» — деп шығып кетеді.
Ойы басқаға ауды: «Құдай сақтасын, қалай қойған аттар… Айдын — Айдын-ақ болсын. Ал “Қайдын”, “Пайдын” дегеннің бізше мағынасы бар ма өзі? Ұйқас қуғандары ғой…»
Үйлену, сын, және күдік
— Айдын, әу, Айдын! Қайдын үйленгісі келіп жүр-ау деймін. Айтпайды, бірақ сезіледі. Жеңге болған соң байқайды екенсің. Бірақ ол қыздарды қатты сынайды ғой…
Ішкі жауап: «Оған кім тиеді? Әуелі өзіне қарасын…»
— Мен де айтып отырамын: «Дұрыстап қарап ал. Өмірде бір-ақ рет үйленесің. Қазір неше түрлі қыз бар. Күйесін жаға алмай жүрген қыздар да бар», — деймін.
Тағы да ішінен: «Қайдынның өзі біреудің күйесін жағып жібермесе екен… Қыздар одан қырық шақырым айналып қашатын шығар…»
Өнер туралы мақтау — қызғанышқа ұласқанда
— Айдын, әу, Айдын! Сен Пайдынның ән айтатынына назар аударасың ба? Ол әнді керемет айтады ғой! Даусы қандай мықты! Қыздарға да айтамын: «Менің Пайдын деген әнші қайным бар», — деп. Қыздар да: «Бір тыңдап көрсек қой, әр нәрсенің де бір сәті болады ғой», — дейді.
Ал ішкі дауыс мырс етті: «Өнер қайдан қонып жүр бұларға? Өнер деген де қонбайтын жерге қона береді екен…»
Ұсақ ойыннан — ұятқа дейін
— Сайдын! Папаңның мойнына мініп алшы! Папаңның мойнына мініп ал! Теп сосын өкшеңмен. Өкпесінің тұсынан тепші.
Ішінен: «Мә, өзім тепкендей рақаттанып қалдым… Байғұс мәз, баласының тепкеніне. Менің не ойлап тұрғанымды білмейді…»
Өзін-өзі тоқтату
«Қой… Маған не болды? Бір рет қолы тиіп кетті екен деп, сонша өкпелегенім несі? Оның ойында ештеңе жоқ, мәз болып отыр. Қой, одан да кешірімді болайын», — деп өз-өзін тежеді.
Соңғы таңдау: мейірімге бет бұру
Ол күйеуіне жылы жүзбен қарады. Ішкі дауыл бір сәт тыншығандай болды.
— Айдын, әу, Айдын! Алдымен жұрттың бәрінен бұрын туған күніңмен өзім құттықтайын. Туған күніңмен, жаным!
Ол сүйді. Ал сүйіспеншіліктің ішінде бәрібір емделмеген жара бар екенін өзі ғана білді.