Эмили Бренттің бөлмесі бос түр

Пойыз үстіндегі үнсіздік: Негр аралына бет алғандар

Жаздың қапырық күнінде теміржол бойымен бір бағытқа қарай әртүрлі адамдар қозғалып келеді. Әрқайсысының қолында — шақыру хаты, әрқайсысының ойында — түсініксіз сұрақ. Газет бетінен түспеген Негр аралы, Девон жағалауына жақын бір шоқының үстіндегі заманауи үй, және иесін ешкім анық тани алмай жүрген жұмбақ есім — бәрін бір нүктеге жинап тұр.

Сот Уоргрейв: логикаға сенген тыныш қарттық

Бірінші дәрежелі вагонның бұрышында жақында ғана қызметтен біржола кеткен сот Уоргрейв сигарын тұтатып, «Таймстың» саясат бөлімін шолып отыр. Біраздан соң газетін ысырып қойып, терезеге қадалады: пойыз Сомерсеттен өтіп барады, ал алда әлі екі сағат жол.

Ол Негр аралы жайында газеттер жазғанның бәрін қайта-қайта ой елегінен өткізеді. Әуелі аралды яхтаны жақсы көретін америкалық миллионер сатып алып, шағын аралға қазіргі заман үлгісіндегі сәнді үй салдырған. Бірақ үшінші әйелі мен жаңа тотықұсы теңіз шайқалысына шыдамай, миллионер аралды сатуға мәжбүр болған. Содан бері газеттер құлақтандыру мен өсекке толып кетті: бірде аралды Голливуд жұлдызы алады дейді, бірде король әулетінің жазғы резиденциясы болады дейді, бірде әскери құпия сынақтардың орнына айналады дейді.

Уоргрейв Леди Констанцияны соңғы рет көргеніне жеті-сегіз жыл өткенін шамалайды. Италия, Сирия — күн мен «табиғатпен тілдесу» деген сөздер оған жат емес. «Арал сатып алып, айналасына құпиялық орнату — Констанцияға тән мінез», деп түйеді ол. Логикасы өзіне ұнайды. Көп ұзамай басы кеудесіне қисайып, көзі ілініп кетеді.

Вера Клейторн: ыстық вагон және ішкі діріл

Үшінші дәрежелі вагонда Вера Клейторн орындыққа шалқайып, көзін жұмған. Вагонда тағы бес жолаушы бар, ал іштің ыстығы мазаны алады. Теңіз жағасында аз уақыт тынығу — нағыз ғанибет сияқты. Оның үстіне, бұл жұмыс та жолы болғандай: жазда әдетте балаларға қарайласу ғана бұйырады, ал хатшылыққа орналасу қиын.

Газеттер шулаған аралдың аты оның ойын одан әрі мазалайды. Үйді миллионер салдырған, сән-салтанаты жайында әңгіме көп. Бірақ Вераны басқа нәрсе қажайды: өткен семестрден кейін шаршағаны, жақсы мектеп табу арманы, және ең ауыры — тергеу туралы естелік. Ақталып шықса да, күдіктің табы өшпейтінін біледі.

Қапырыққа қарамастан денесі қалтырап кетеді. Көз алдына бір көрініс қайта келеді: Сирил жартасқа қарай жүзіп барады, басы теңіз бетіне бір шығып, бір батып... Ал Вера оның жартасқа жете алмайтынын іштен сезіп келеді. Артынша — ыстық құм, көгілдір толқын, ұзақ сағаттар және Хьюго туралы ой. Ол өзін дереу тоқтатады: Хьюго жайында ойлауға болмайды.

Көзін ашқанда, қарсы алдында отырған еркекке жақтырмай қарайды: ұзын бойлы, күнге қатты күйген, көгілдір көздері бір-біріне тым жақын, ерні жиырылған. Бұл адамның көпті көргені байқалады.

Филипп Ломбард: «жүз гиней» және жұмбақ тапсырма

Филипп Ломбард үшін қарсы отырған қыз туралы пікір түюге бір көзқарас жетеді: әдемі, бірақ бойында мұғалімге тән ұстам бар; сабырлы, өмірде де, махаббатта да есесін жібермейтіндей. Бірақ ол өзін тежейді: қазір оның ойы жұмысқа ғана тірелген.

Мистер Айзек Моррис оған ашып ештеңе айтпайды, тек ұсынысты қайталайды: жүз гиней, Девондағы Стиклхевн, Оукбриджден қарсы алу, одан әрі моторлы қайықпен Негр аралына жеткізу. Жұмыс — ең көбі бір апта.

Ломбардтың өзі де бір-екі рет «құрықтала жаздап» аман қалғанын есіне алады. Қауіптен тайынбайтын адамдардың бірі. Негр аралында қол қусырып отыру бұйыра қоймас, деп сезеді.

Эмили Брент: тәртіп пен «ескінің көзі»

Шылым шекпейтіндерге арналған вагонда мисс Эмили Брент оқтау жұтқандай тіп-тік отыр. Ол алпыс бесте. Әкесі — полковник — кеудені тік ұстауды үйреткен, ал бүгінгі заманның салдыр-салақтық, қырсыздық, «ыңғайлылық үшін бәріне көну» әдеті оған жиіркенішті.

Ол үшін үшінші дәрежедегі вагонның иіс-қоңысы мен жайсыздығына төзу — принциптің мәселесі. Қазір бәрі тістерін ауыртпай жұлдырып, ұйықтау үшін дәрі іздеп, жұмсақ креслосыз отыра алмай қалған. Ал жастардың киімі мен жағажайдағы ерсі жүрісі — тіпті сөзсіз наразылық.

Брент қолтаңбаның түсініксіздігіне ашуланады: «Қазір жұрт қалай болса солай қол қояды». Ол Беллхевнде кездескендерді ойша түгендеп, «Оньон» деген фамилияны әзер табады. Қалай болғанда да, тегін демалыс — дәл қазіргі дивидендтері тұрақсыз шақта — тиімді.

Генерал Макартур: өткен күндердің көлеңкесі

Генерал Макартур терезеге қарап, пойыздың Эксетерге жақындауын күтеді: сонда ауысып мінбек. Баяу жүретін теміржол шыдамды тауысады, ал Негр аралы тікелей тартсаң «қол ұсыным жерде» сияқты.

Оним дегеннің кім екенін ол да біле алмады; бәлкім, Пройд Леггард пен Джонни Дайердің танысы шығар. Хаттағы сөз таныс: «армиялық достар келеді, өткен күндерді еске алайық». Ол әңгімеге әзір, бірақ соңғы жылдары бұрынғы жолдастары өзіне қырын қарай бастағандай сезінеді. Отыз жыл бұрынғы өсек әлі өшпегені ме? Ол бәрін Армитидждің айласы деп жориды да, бұл ойды қуып жібереді.

Дәрігер Армстронг: атақтың бағасы және жүйке дерті

Дәрігер Армстронг «Моррисін» Солсбери жазықтығымен айдап келеді. Титықтаған. Табысқа жетудің күнгейімен бірге көлеңкесі де бар: Харли-стриттегі сәнді кабинет, үзілмейтін қабылдау, минутына дейін жоспарланған күн тәртібі — демалысқа мұрша қалдырмайды.

Ол жолының болғанын біледі: күмәнді диагноздардан басталған атақ бір-екі дәулетті пациенттің аузынан ауызға тараған мақтауымен бекіді. Содан бері жұрт ағылды. Енді бірнеше күнге Девон жағалауындағы аралға шығу — оның бүгінгі таңдағы ең үлкен қуанышы.

Дәрігер жүйкесі «жұқа» әйелдер туралы күңкілдейді: көпшілігінің нақты дерті жоқ, бірақ «бірдеңе» табу қиын емес. Ол сенімнің ем екенін жақсы біледі — үміттендіру мен тыныштандыруға шебер.

Кенет жанынан зымыраған «Супер-спортс-Далмейннің» гудогы құлағын жарып жібере жаздайды. Армстронг дуалға соғыла жаздап, әрең тоқтайды. «Жындысүрей жастар» тағы... Ол бір кезде де ғажайыппен аман қалғанын еске түсіреді.

Тони Марстон: жылдамдық, аптап және ермек іздеген көңіл

Мир деревнясын моторын азына­тып қиып өткен Тони Марстон есек арбаларға зығырданы қайнайды: тасбақаша жылжып, жолдың қақ ортасымен кетеді. Англияның жолында «қалай айдайтыныңды» көрсете алмайсың; Францияда бәрі басқаша.

Ол жолда бір жерде тоқтап, имбир лимонадына джин қосып ішсе ме деп ойлайды. Аптап жан шыдатпайды. Аралда демалуға болады деп үміттенеді, тек ауа райы бұзылмаса болғаны. Онимдер кім? Ақшасын қайда жұмсарын білмейтін даңғойлар шығар. Бірақ дәл сондай ортада көңіл көтеру оңай: ішімдік табылады, қыз-қырқын да ұшыраспай қалмас...

Ол қонақүйден шығып, керіліп, көк аспанға қарады да, «Далмейнге» отыра кетті. Көшеде қыз-келіншектер оның сымбатына, күнге күйген жүзі мен ашық көгілдір көзіне қарап қалады. Газды басқанда мотор ырылдап, көше ішіндегі жұрт жан-жаққа ығысады.

Мистер Блор: тізім, бетперде және есеп

Мистер Блор Плимуттан жай жүретін пойызбен келе жатыр. Купеде одан басқа маскүнемдіктен көзі бұлдыраған қарт теңізші бар; ол қалғып отыр. Блор блокнотына әлденені ұқыппен түртіп, ақырында сыбырлай тізім оқиды:

• Эмили Брент
• Вера Клейторн
• Дәрігер Армстронг
• Антони Марстон
• Сот Уоргрейв
• Филипп Ломбард
• Генерал Макартур
• Екі малай: мистер және миссис Роджерс

Ол блокнотын жауып, қалтасына салады да, теңізшіге көз тастап, іштей бір ауыз «анықтама» береді: «Кеңірдектен келгенше тойыпты». Сосын бәрін қайта байыппен таразылай бастайды.

Айнаға қарап, өз келбетіне баға береді: есте қаларлықтай ерекшелігі жоқ адам. Қоңырқай көздері бір-біріне жақын, қысқалау мұрт, әскери адамға ұқсайтын түр. «Майормын десем де болады», дейді ол өзіне. Бірақ бір қауіп бар: генерал да келеді. Генерал оны бірден танып қоя ма? Демек, басқа «аңыз» керек. Ол ойындағы шешімді пысықтай береді.