Жақсы дос - жан азығы
Достық — жан азығы
Жақсы дос — жан азығы. Досқа деген сыйластық сезімі — әр адамның бойындағы табиғи қасиет. Егер бұл сезім достар арасында берік орнықса, адам жалғыздықтың салмағын сезінбейді. Бір-біріне деген құрметі зор достар қиындықтан шығуда да, өмірлік мақсатқа жетуде де үлкен демеу болады.
Аңыздан алынған сабақ
Ел аузында сақталған мына бір аңыз достықтың қадірін тереңірек ұғындырады. Ертеде жаугершілік жиілеген заманда қазақтың екі жауынгері төс қағысып дос болады. Бір күні тұтқиылдан жаудың қалың қолы шауып, елдің мал-мүлкін тонап, азаматтарын айдап әкетеді. Сол шабуылда екі батырдың бірі тұтқынға түседі.
Досының қолға түскенін естіген екінші батыр күздің қара суығына қарамай, өзенді малтып өтіп, жау жатқан жағаға жетеді. Жау әскері оны ұстап алып, қолбасына әкеледі. Батыр қолбасына:
«Мен қолдарыңа түскен бір жауынгерді құн төлеп сатып алуға келдім. Бірақ беретін мал-мүлкім жоқ, тек өмірімді ғана бере аламын. Өмірімді алып, досымды босатыңдар», — деп өтінеді.
Қолбасы ойланып:
«Жарайды, мен сені қыршыныңнан қимай-ақ қояйын. Маған сенің көздерің керек — екі көзіңді ойып аламын», — дейді.
Батыр еш тайсалмастан:
«Ол да болсын, көзімді ал да, досымды босат», — дейді.
Жау оның екі көзін ойып алып, досын босатады. Сонда батыр босап шыққан досының иығына қолын салып, күлімдеп кетіп бара жатқан екен. Мұны көрген жаудың қолбасы: «Мұндай ерлері бар халықты бетпе-бет ұрыста жеңу қиын» деп түйіп, әскеріне шегінуді бұйырыпты.
Досының өмірі мен бостандығы үшін ер жігіт көзінен айрылғанына қапаланбайды; керісінше, досының қауіптен құтылғанына разы болады. «Дос — қияметтік» деген сөз осындай қасиеттің көрінісі ретінде қалса керек.
Цицеронның достық туралы ойы
Ежелгі заманның шешені әрі ойшылы Цицерон достықтың құндылығын былай сипаттайды:
«Достық өз бойына қаншама сан алуан пайдалы нәрселерді біріктірген десеңізші! Қайда барсаңыз да, ол сізге қызмет етеді, ол барлық жерде бар, ол ешқашан мезі қылмайды, ешқашан да орынсыз килікпейді; ол сәттілікке жаңа сәуле береді, ал ортақтасқан сәтсіздіктер көп мөлшерде өзінің уытын жоғалтады».
Сыйластықтың тірегі — сенім
Достар арасындағы сыйластық бір-біріне қалтқысыз сенген, риясыз ықыласқа ие адамдардың арасында қалыптасады. Егер бұл сыйластық үлкен өмір жолында шыңдалып, тәжірибемен бекіп, қиындықта сыналса, ол әлдеқайда берік болады.
Негізгі белгі
Риясыз сенім — достықтың өзегі. Ол адамның ниеті мен әрекетін бір арнаға тоғыстырады.
Шыңдайтын орта
Қиындықта сыналған достық әлсіз байланыстарды ыдыратып, шынайы қатынасты айқындайды.
Қазақ «Киімнің жаңасы, достың ескісі жақсы» деп бекер айтпаған. Бала шақтан бір-бірінің мінезін, әдетін, ой-өрісін танып өскен достар арасындағы сыйластықтың орны бөлек: ол терең, берік әрі түбегейлі болады.
Дереккөз: http://wwwreferat1527-dos.html