Кімсің сен

Есіл оянысымен көзін уқалап түрегеліп, бұрыштағы бала кереуетіне қарады. Түнде онымен жақсы түс көріп, айтысып та, татуласып та жүрген бұйра шашты сары қыз — Зина — көзге түспеді. Көрпе мен жастық та кеше күндізгідей тап-тұйнақтай жиналып тұр.

Есіл шифоньердің айнасының алдында шашын өріп тұрған анасынан: — Мама, Зина қайда? — деп сұрады.

— Зина балалар бақшасына кетті.
— Қашан кетті?
— Әлгінде. Сен ұйықтап жатқанда тұрып кетті.

Бұл хабар Есілге жайсыз тиді. Ұйқысы әлі толық ашылмаған, қабағы түйіліп, жабырқау күйде үнсіз отырып қалды.

Осы кезде анасы: — Ұйқың қанса, түрегел. Киін, — деді.

Есіл естімегендей, өз уайымын айтып жауап қатты: — Мен енді кіммен ойнаймын?

— Түрегел. Аулада сен ойнайтын бала табылады.

Есіл тұрып, киіне бастады. Ол мамасымен кеше кешқұрым Алматыға келген. Анасы мұнда талай келіп-кеткен, ал Есіл үшін бұл — бірінші сапар. Кеше Зинамен тез-ақ үйірсектеніп, кеш бойы тату ойнап, қызық өткізген еді. Енді сол серігі ұзақ күн бойы жанында болмайтынын білгенде, қалай уайымдамасын? Мұндағы балалардың ешқайсысын танымайды ғой.

Шай үстінде де Есілдің қабағы ашылмады. Анасы оның көңілін сергітпек болып: — Мына әжең сені көшеге алып шығып, қала аралатып көрсетеді. Трамвайға мінгізеді, — деді.

— Ал сен ше?
— Менің баратын жұмыстарым бар.

Сергімек түгіл, Есілдің қабағы одан сайын түсті. Анасы оны тастап, тағы да кеткелі отыр. Оның үстіне, өзі әрең қозғалып жүретін бөгде әжемен қаласың дейді.

— Мен сенімен барамын.
Анасы бұған салмақпен жауап қатты: — Менімен қалай барасың? Мен талай кеңсені аралауым керек. Сонда сені қолыңнан жетелеп жүре берем бе? Мен мұнда сейіл құрып келген жоқпын. Қызмет бабымен командировкаға келдім. Жұмыс бітіруім керек.

Есіл бәрін түсінеді, бірақ қасарысуға да сөз таба алмады. Амалсыз көнгендей болды.

Әңгімеге Балбөпе әже араласты: — Мамаң жұмысына барсын, қарағым. Ыдыс-аяқты жинап болғаннан кейін екеуміз магазин аралап қайтамыз.

— Магазинге бармаймын, — деп томсарды Есіл.

— Ендеше үйде отырып, тамаша ертегі айтып берем. Қу түлкінің қасқырды қалай алдап, құйрығын мұзға қатырып қойғаны туралы естіп пе едің?

— Оны өзім де білем, — деді Есіл.

— Шық бермес Шығайбай туралы ертегі айтып берем.
— Оны да білем.

Қарт әже бипаз үнмен: — Білгенің жақсы. Мұның бәрін менің Зинатайым да біледі. Ал мен болсам, екеуіңнен де көп білем. Әлі естімеген басқа да көп-көп ертегі айтып бере аламын, — деді.

Анасы қабағын түйіп: — Болды! Ұртыңды салбыратпа. Бүйтсең, ендігәрі мен сені ешқайда да алып шықпаймын, — деді.

Әңгіме осымен бітті.

Ыдыс-аяқ жуылып болған соң, Балбөпе әже Есілді көшеге ертіп шықты. Бір қолында азық-түлік салынған сөмке, екінші қолымен Есілдің білегін қысып ұстап алған.

Есіл босанып, еркін жүрейін десе: — Машинаның астына түсесің, — деп жібермейді. Есіл амалсыз көнді.

Екі көше өткен соң, олар гастрономға кірді. Ішінде халық сапырылысып жүр. Балбөпе әже Есілдің қолын әлі де босатар емес: жетелей жүріп, витриналарды шолып келеді. Бір жерде кезекке тұрды.

Бұл жер Есілге тіпті мазасыз көрінді. Ары-бері өткендер қағып-соғып, басып кете жаздап, берекесін алды. Адамдар тым тығыз, іші қапырық.

— Әже, қысылып кеттім.
— Қысылсаң, анау терезе алдына барып тұра тұр. Ешқайда кетуші болма.
— Мақұл.

Есіл адамдардың арасынан әрең сығылып шығып, терезе алдына келді. Бұл жер оңашалау екен: бойы жазылып, сергіп қалды. Сол кезде сырттан өрт сөндіретін бірнеше машина жаңғырығып өте шықты. Оны көріп, көңілі тіпті көтерілді.

Терезені қоршаған жұмыр темір белдеуге асылып, Есіл сыртқа көз тастап тұрды. Дәл сол сәтте тротуармен сапқа тізілген бір топ кішкентай бала өтіп бара жатты. Есіл ішінен санай бастады: бір, екі... алты, жеті...

Тілі таңдайына жабысып қалғандай болды. Көзі бақырайып кетті. Зина! Екі қабат терезеден оның даусын Зина естімеді.

Есіл бағана жанындағы жұрт үздіксіз кіріп-шығып жатқан жарма есіктен атып шығып, Зинаны қуып жетті де, білегінен ұстап алды: — Зина!

Зина жалт қарап, әуелі таңырқап, артынша қуанып қалды. — Зина, қайда барасыңдар? — деп сұрады Есіл.

— Киноға бара жатырмыз. Білесің бе, қазір «Чапаевты» көрсетеді.

Есіл «Чапаевты» былтыр қыс ішінде өз ауылында бір рет көріп, ұмытылмастай әсер алған еді. Сол бір қуанышы қайта оянып: — Мен де көрем! — деді де, Зинамен қол ұстасып кете барды.

Келесі көшенің бұрышындағы биік сары үй — кинотеатр екен. Тәрбиеші қыз балалар бақшасының тәрбиеленушілерін залдың орта тұсына қатар-қатар отырғызып жатқанда, Зина Сапарованың қасындағы бейтаныс қара домалақ баланы байқап қалды. Айтайын дегенше, кино басталып кетті.

Кино біткен соң, тәрбиеші есік алдында балаларды сапқа тұрғызып жатқанда, Зина қол ұстасып тұрған әлгі қара домалақ баланы тағы көрді.

— Сен мұнда неге тұрсың?
— Мына Зинамен тұрмын.
— Кімсің сен?
— Мен Есілмін.

Зина қысылып қалды: — Бұл бізге колхоздан қонаққа келген. Мамасы екеуі келген.

— Мамаң қайда?
— Кеңсеге, жұмысына кеткен.
— Киноға сені кім ертіп әкелді?
— Өзім... Зинамен еріп келдім.

Тәрбиеші таң-тамаша болып, иығын бір қомдап алды да, қазбалап сұрай бастады. Істің мән-жайы сонда ғана анықталды.

Тәрбиеші қабағын түйіп: — Сен білесің бе, не істегеніңді? Әжең сенің бізбен еріп кеткеніңді білмейді. Машина басып кетті ме, әлде бір жаққа адасып қалды ма деп, қазір зар қағып іздеп жүрген шығар, — деді.

Дұрыс істемегенін мойындаған Есіл төмен қарады да, мұрнын тартып қойды.

Тәрбиеші Есілді балалармен бірге бақшаға ертіп әкелді. Тәрбиеленушілер тамақ ішуге қамданып, қол жууға кірісті. Есіл де жуынды.

Сосын тәрбиеші әйел: — Сен колхоздан келген қонақ екенсің, бері жүр, — деп, оны оңаша кабинетке алып барды. Жақсылап тамақтандырды да, кабинеттегі диванға төсек салып: — Енді ұйықта. Демал, — деді.

Есіл көз алдына Чапаевтың ерлік қимылдарын елестетіп жатып, ұйықтап кетті.

Бір кезде дабыр-дұбыр үн мен оқыс қозғалыстан оянып кеткен Есіл көзін ашса, бетіне төне қарап тұрған Балбөпе әжені көрді.