Сыр өңірі тоғыз жолдың торабын түйістірген, жаугершілікте халқына қорған болған қасиетті өлке
Сыр бойы — қасиет пен тарих тоғысқан өлке
Туған өлке туралы сөз қозғалғанда, кең байтақ Қазақстанның ішінде әсем де көркем, ақынға жыр, халқына сыр болған Қызылорда өңірі ойыма ерекше мақтанышпен оралады. Қарт Қаратаудың иегі мен Қызылқұмның жиегін жағалай аққан Сыр-ана сонау Аралға жетіп, тыныс табады. Сыр өңірі — тоғыз жолдың торабын түйістірген, жаугершілік замандарда халқына қорған болған қасиетті өлке.
Сырдария — өңірдің күретамыры: табиғатты да, тарихты да, тұрмысты да бір арнаға тоғыстырған өмір өзені.
Тарихи белестер: Ақмешіттен Қызылордаға дейін
Тарихи деректерге сүйенсек, XIX ғасырдың басында қазақтың қазыналы, бай өлкесіне қызыққан Қоқан хандығы жерін кеңейтуді көздеп, Сыр өзені бойына бекіністер сала бастайды. Солардың ішіндегі ең белгілісі — Ақмешіт.
- 1853: Петербургте шыққан указ бойынша Ақмешіт қамалы Перовск порты деп аталды.
- 1868: Перовск порты Перовск қаласы атанып, Сырдария уезінің орталығына айналды.
- 1922: Перовск қаласына Ақмешіт атауы қайта берілді.
- 1925: Ақмешіт қаласы Республика астанасы атанып, атауы Қызылорда болып өзгерді.
Табиғи байлық пен өндірістің тірегі
Сыр топырағы — табиғи әрі қазба байлықтардың қалың ордасы. Мұнай көздерінің молынан табылуы, уран, түсті металдар мен алтын қоры — мұның бәрі өңір әлеуетінің айқын дәлелі.
Мұнай
Құмкөл мұнай кеніші, Арал төңірегіндегі мұнай көздері.
Уран
Шиелі ауданындағы уран кеніші.
Түсті металдар
Шалқия кен орны.
Алтын
Қаратаудың Қарамұрын аймағындағы алтын қоры.
«Сыр күріші — ел ырысы»
Сыр өңірінің халқы ақ күрішті бекерден-бекер «Сыр күріші — ел ырысы» деп атамайды. Мұнда жыл сайын сан мыңдаған тонна күріш өндіріліп, ел несібесіне айналып келеді. Ақ күріштің атасы атанған атақты диқан, екі мәрте Еңбек Ері Ыбырай Жақаев күріш өсіру мәдениеті туралы үлкен мұра қалдырған ардақты тұлға.
Мен тұратын Абай ауылында да күріш өсірумен айналысатын бірнеше жеке шаруашылық бар. Ең бастысы — бұл аймақта қазақ халқының салт-санасы, әдет-ғұрпы мен дәстүрлері берік сақталған.
Ән мен әуендегі Қызылорда бейнесі
Ел мақтанышына айналған Сыр өңірі туралы талай ән жазылған. Тәңірберген Қалауовтың «Қызылорда вальсі», Мұрат Сыздықовтың «Сыр гүлі», Бейбіт Ахметованың «Сүйем сені, Сыр елім», Лена Әбдіхалықованың «Сыр елім», Рамазан Таймановтың «Қызылорда — туған жерім» әндері Қызылорданың әсем бейнесін айшықтайтын сыршыл да әуезді туындылар.
Қала келбеті және жаңару тынысы
Жылдан жылға облысымыздың және оның орталығы Қызылорданың әлеуметтік-экономикалық деңгейі көтеріліп келеді. Бір кездері үймелеген қоржын тамдардың орнына бүгін сәулетті, заманауи ғимараттар бой көтеріп, көлік қатынасының күре тамыры кеңейе түсті. Тұрғындардың демалуына жағдай жасайтын ойын-сауық кешендері мен жасыл желекті жағажайлар да көбейіп келеді.
Абаттандыру бағыты
Сырдария өзенінің оң жағалауын абаттандыру көп жылдан бері айтылып келеді. Ендігі кезекте сол аумақты заманауи талапқа сай көркейтуге мән берілмек: жаяу жүргіншілерге арналған жолдар, велосипед жолақтары және халыққа қажетті өзге де кеңістіктер қарастырылады.
Ұрпаққа аманат
Ата-бабаларымыздың қасық қанымен жасалған тарихты таразылап, оны ұрпаққа мұра етіп қалдыру, зердесіне құю, санасына сіңіру, туған ел мен жерге деген сүйіспеншілік сезімін ояту — біздің буынның азаматтық борышы.
Мен осы өлкеде дүниеге келгенімді мақтан етемін. Экологиялық қиындықтардың құрсауында тұрса да, өңір жыл өткен сайын сұлуланып, нұрланып келеді. Сыр сұлуы — Қызылорданың шежіресі әлі талай ұрпақпен жалғаса береді.