Кәсіби ағылшын тілі сабағында рөлдік ойындарды қолданудың маңыздылығы
Кәсіби ағылшын тілі сабағында рөлдік ойындарды қолданудың маңыздылығы
Ағылшын тілін меңгеру — заман талабы. Ал оны тиімді оқыту үшін оқытушы әртүрлі әдіс-тәсілдерді зерделеп, нақты аудиторияға сай ең нәтижелісін таңдауы керек. Кәсіби ағылшын тілін үйретудегі маңызды әрі тиімді тәсілдердің бірі — рөлдік ойындарды қолдану.
Рөлдік ойын — қатысушылар алдын ала бөлінген рөлдер арқылы өмірлік жағдаяттарды сахналап, белгілі бір мінез-құлықтық және эмоциялық қырларды меңгеруге бағытталған оқыту әрекеті. Бұл тәсіл білімгердің шынайы қарым-қатынас жағдайына жақындап, тілдік кедергіні жеңуіне көмектеседі.
Коммуникативтік әдіс және сөйлеу мақсаты
Бүгінгі талап бойынша шетел тілі оқытушысының басты мақсаты — білімгерді шетел тілінде сөйлету. Осы тұрғыдан коммуникативтік әдістің орны ерекше, өйткені оның түпкі мақсаты — қарым-қатынас жасау. Сөйлеу дағдысы тек өзара әрекет арқылы қалыптасады.
Психологиялық дайындық
Рөлдік ойын білімгерді сөйлеуге ішкі тұрғыдан дайындап, еркін пікір айтуға итермелейді.
Тілдік материалды бекіту
Өтілген лексика мен құрылымдарды бірнеше рет қайталап, нақты жағдайда қолдануға мүмкіндік береді.
Ойынның дидактикалық табиғаты
Ойын — эмоциялық және ақыл-ой күшін талап ететін, арнайы ұйымдастырылған оқу әрекеті. Бір ойын әртүрлі формада орындалып, әртүрлі мақсатқа қызмет етуі мүмкін, алайда олардың бәріне ортақ өзек — импровизация.
Рөлдік ойындар көбіне шағын топтарда жүргізіледі. Қатысушылардың міндеттері: тақырыпқа сәйкес тапсырманы алу, рөлдерді бөлу, жағдаятты ойнау және нәтижені басқа топқа ұсыну.
Тиімді рөлдік ойынға қойылатын талаптар
Оқушылар әрекет ететін қиялдағы жағдай мен жоспар нақты болуы тиіс.
Білімгер ойынның ережесін және күтілетін нәтижені толық түсінуі қажет.
Ойын тек көңіл көтеру емес: ол қандай дағдыны талап ететінін және білімгердің нені үйренгенін айқындауы керек.
Ойын білімгердің ойлау қабілетін күшейтуге бағытталуы тиіс.
Мазмұны мен ұйымдастырылуы мұқият дайындалуы, жүргізілуі дәл жоспарлануы қажет.
Білімгер өз рөлін жақсы орындаудың қажеттілігін сезінгенде ғана сөз табиғи әрі шынайы болады.
Профессор А.Н. Леонтьев ойынның адам әрекетінің ерекше түрі екенін атап өтеді: ойын үнемі өзгерісте болады, адам өз күшін сынайды, осының барысында өзін-өзі тану үдерісі жүреді.
Оқытушының рөлі және ұйымдастыру
Рөлдік ойынды дайындау, жүргізу және талқылауды басқару — оқытушы үшін де, білімгер үшін де орындалатын қызмет. Оқу-сөйлеу жағдайларын үлгілеу арқылы рөлдік ойын білімгерді ұсынылған жағдаятқа енгізетін маңызды компонентке айналады.
Сабақта рөлдік ойын қолданылғанда мұғалімнің рөлі ерекше маңызды. Оқытушы бақылаушы, қатысушы, бағалаушы сияқты бірнеше рөл атқара алады: қажет жағдайда ойында белгілі бір кейіпкерді сомдап қатысады немесе сырттай бақылап, орындалған жұмысқа кері байланыс береді.
Оқытушының практикалық міндеттері
- Нақты материалға сай қажетті жағдаяттарды, иллюстрацияларды, ситуациялық мәселелерді іріктеу
- Дидактикалық материалды дайындау
- Ойынның мақсаттарын айқындап, бағалау өлшемдерін алдын ала белгілеу
Нәтижелер: қандай дағдылар қалыптасады?
Кәсіби ағылшын тілін үйретуде рөлдік ойындар тиімді, өйткені олар білімгердің шетел тілінде сөйлеу дағдысын қалыптастырады және тілді мәдениетаралық қарым-қатынастың негізгі құралы ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Сонымен бірге жиі қолданылатын тілдік бірліктер мен кәсіби лексиканы меңгертуге, грамматиканы танып, сауатты қолдануға үйретеді.
Коммуникативтік құзырет
Диалог жүргізу, пікірталасқа қатысу, іскерлік әңгіме құру қабілеті дамиды.
Икемділік және трансфер
Алынған дағдыларды жаңа жағдайларда оңай қолдануға үйретеді, тілдік мінез-құлық икемділігін арттырады.
Ойлау және сөйлеу мәдениеті
Қисынды ойлау, сұраққа жауап іздеу, сөз этикасы, тыңдап түсіну деңгейлері күшейеді.
Әлеуметтік өзара әрекет
Өзара әлеуметтік-рөлдік қатынастар қалыптасып, топ ішінде кәсіби коммуникация тәжірибесі артады.
Қорытынды тұжырымдар
- A Ойын әр сабақтың құрылымына мақсатқа сай түрде енгізілуі тиіс.
- B Сабақта ойынды қолдану оқу үдерісінің тиімділігін арттыратын және қарым-қатынас жағдайын құрудың маңызды құралы болып табылады.
- C Ойынды әзірлеу және енгізу кәсіби ағылшын тілін оқытудың әртүрлі сатыларында ауызша сөйлеуге үйрету міндеттерін анағұрлым жоғары нәтижемен шешуге ықпал етеді.
Рөлдік ойындар білімгердің тілге қызығушылығын оқытудың барлық кезеңінде сақтауға көмектеседі, сөйлеу мәдениетін дамытады және болашақ маманның (соның ішінде заңгердің) кәсіби жағдаятта өзін дұрыс ұстай білуіне, терминдерді орынды қолдануына ықпал етеді. Осылайша, рөлдік ойын — сауатты сөйлеуді, тыңдап түсінуді күшейтіп, қатысымдыққа жетелейтін тиімді құралдардың бірі.
Әдебиеттер
- Макапова Г.К. Роль ролевых игр в обучении иностранному языку. Қазақстан мектептеріндегі шет тілі, 2006. 37–40 б.
- Мартыненко Л.С. Ролевые и деловые игры на уроках английского языка. М., 1997. 56–58 б.
- Ливингстоун К. Ролевая игра в обучении иностранным языкам. М: Высшая школа, 1988. 53 б.