Шығармаларының негізгі тақырыбы - өндіріс өмірі мен ауыл тіршілігінің тынысы

Қазақ әдебиетінің классик жазушысы, көркем сөздің хас шебері атанған Ғабиден Мұстафин 1902 жылғы 29 қарашада Қарағанды облысында, бүгінгі Теміртау қаласына жақын Жауыртау – Нұра өзені бойындағы Сартөбе ауылында кедей отбасында дүниеге келді. Әкесі мал баққандықтан, оның балалық шағы көз жетпейтін кең далада, Сарыжайлаудың төсінде өтті.

Жас Ғабиден әкесіне көмектесіп, мал бағумен қатар ауыл молдасынан арабша сауатын ашты. Орыс тілін оған сол кезде Спасск мыс балқыту зауытында табельші болып істеген Жүсіп Мауқымов үйретіп, үлкен қамқорлық көрсетті. Соның арқасында Ғабиден зауыт жанындағы орысша-қазақша екі жылдық мектепті бітірді. Одан әрі оқуға мүмкіндік болмай, туған ауылына қайта оралды.

Ауылда әртүрлі қызмет атқарып жүрген ол 1925 жылы білімін көтеру мақсатымен Қызылордаға келеді. Оқуға түсе алмаған соң өлкелік сотқа іс қағаздарын тіркеуші болып орналасады. Дәл осы кезеңде оның жазушылыққа құштарлығы оянып, қаламы қалыптаса бастайды.

1930 жылдың көктемінде Ғабиден Мұстафин Қарағандыға ауысып, үш жыл қара жұмыс істеді: слесарь, токарь мамандықтарын меңгерді. 1938 жылы «Қарағанды пролетариаты» газетінің жауапты хатшысы болып тағайындалып, көп ұзамай Новосибирскіде қазақ тілінде шығатын «Қызыл ту» газетіне жіберіледі. Басылым жабылған соң, 1938 жылы Алматыға келеді.

7–8 жылдай көркем әдебиеттен қол үзіп қалғанымен, журналистикадағы шыңдалған қаламы мен молайған өмір тәжірибесі оны ірі жанрға алып келді. Қарағанды шахтерлерінің өмірінен алынған «Өмір, не өлім» романы 1940 жылы жеке кітап болып басылды.

Ол «Әдебиет майданы» (қазіргі «Жұлдыз») журналында 1938–1940 жылдары қызметкер болып, 1940–1948 жылдары редактор қызметін атқара жүріп, өнімді шығармашылық еңбек етті. Ауыл сахналарына арналған шағын пьесалар жазды, сондай-ақ «Айғақ», «Тұтқын», «Күлмеген адам», «Керуен», «Құлаған күз» секілді әңгімелерімен оқырман ықыласына ие болды.

Бұрын өндіріс тақырыбына «Алыптың кереметтері» (1936) очеркі мен «Керуен» (1938) әңгімесін жариялаған автордың «Өмір, не өлім» романы кеңес әдебиетінде өндіріс тақырыбын кең тыныспен көтерген алғашқы күрделі туындылардың бірі саналды.

Өз шығармашылығына үлкен жауапкершілікпен қарайтын жазушы он шақты жылдан кейін осы тақырыпқа қайта оралып, 1952 жылы «Қарағанды» романын жазды. Бұл романдар қазақ халқының кеңес өкіметі жылдарында бастан кешкен өзгерістерін, жаңа өмірге бейімделу жолдарын көркемдік шындықпен бейнелейді. Жазушы шынайы суреттеу арқылы туған халқының тағдыры туралы терең толғаныстар жасайды.