Н. Ә. Назарбаев
Аймақтық интеграция қажеттілігі және еуразиялық идеяның мәні
Н. Ә. Назарбаев Қазақстан Республикасының, сондай-ақ өзге де республикалардың бұрынғы кеңес кеңістігінен бөлініп шыққаннан кейін жеке-дара аяққа тұруы оңай еместігін ерте түсінген көшбасшылардың бірі болды. Осыдан келіп ТМД елдеріне жаңа, бұрынғы кеңестік үлгіден өзгеше интеграция қажет деген тұжырым қалыптасты.
Назарбаев ұсынған, бүгінгі күні кеңінен белгілі еуразиялық тұжырымдама тек автордың шығармашылық ойлау ауқымын ғана танытпайды. Ол бұл идеяның бастапқы мәнін де айқындайды: Еуразиялық одақ, біріншіден, жаһандық жобалардың экспансиясы күшейген кезеңде оның ықпалын теңгеру, екіншіден, салдарын азайту, үшіншіден, мүмкіндіктерін парасатты пайдалану қажеттілігі ретінде қарастырылды.
Негізгі ой
Аймақтық бірлестік идеясы тәуелсіз мемлекеттердің сыртқы қысым мен ішкі сын-қатерлер жағдайында орнықты даму жолын табуына бағытталды.
Экономикалық бағыт және эволюциялық реформалар
Н. Ә. Назарбаевтың басшылығымен Қазақстанда халықаралық қаржылық-экономикалық институттар және дамыған елдер мойындаған либералды нарықтық экономика қағидалары қалыптасып, әлеуметтік-экономикалық өркендеудің жоғары қарқынына қол жеткізілді.
Қазіргі кезеңдегі реформалар мен ұсыныстар эволюциялық жолмен, яғни бейбіт әрі кезең-кезеңімен іске асырылып келеді. Бұл тәсілдің құндылығы көрші өңірлердегі күрделі жағдайлармен салыстырғанда айқынырақ байқалады: кей елдердегі ішкі қақтығыстар мен саяси алауыздықтар аясында Қазақстанда ТМД кеңістігінде салыстырмалы түрде тұрақтылық сақталып, өзгерістер бейбіт арнада жүргізілді.
Тұрақтылық
Қоғамдық келісім мен саяси сабырлылық реформалардың үздіксіз жүруіне мүмкіндік берді.
Эволюциялық өзгеріс
Күрт күйзеліссіз, кезеңдік түзетулер арқылы жаңару бағыты басым болды.
Азаматтық қоғам
Саяси жүйені жаңғыртумен қатар қоғамның өзіндік белсенділігін арттыру мақсат етілді.
Саяси көшбасшылық және халықаралық мысалдар
Ұсынылып отырған реформалар, өзгерістер мен толықтырулар тек саяси жүйені жаңартуға ғана емес, сонымен бірге қоғам дамуына жаңа серпін беруге бағытталған. Бұл тұрғыда азаматтық қоғамды қалыптастыру басты мақсаттардың бірі ретінде аталады.
Тарихқа көз жүгіртсек, АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт төрт рет сайланып, елді терең экономикалық дағдарыстан алып шығумен ерекшеленді. Ал Сингапурдың бұрынғы басшысы Ли Куан Ю ұзақ жылдар ел басқару арқылы мемлекетінің қысқа мерзімде өркениетті әрі дамыған елдер қатарына қосылуына жол ашты.
Бұл мысалдар саяси лидерліктің ел дамуы мен тұрақтылығына ықпалын көрсетеді. Дегенмен, мұндай нәтижелер ұзақ жылдық жүйелі еңбектің жемісі екені де ескеріледі. Қазақстан жағдайында да тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы қиындықтарға қарамастан, елдің салыстырмалы түрде қысқа кезеңде даму және жаңғыру жолына түсуі саяси басқарудың рөлімен байланыстырылып түсіндіріледі.
Қорытынды тұжырым
Мәтіндегі негізгі ұстанымға сай, Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы реформалар бағыты мен даму қарқыны Н. Ә. Назарбаевтың саяси көшбасшылығы, стратегиялық пайымы және басқарушылық қабілетімен сабақтастырылады.