Нерв жүйесі бұзылыстарының этиологиясы
Нерв жүйесі бұзылыстарының этиологиясы
Нерв жүйесінің бұзылыстарына әкелетін себептік ықпалдар екі үлкен топқа бөлінеді: экзогендік және эндогендік.
Экзогендік себептік ықпалдар
Экзогендік ықпалдарға сыртқы ортадан әсер ететін биологиялық, химиялық, физикалық, механикалық және психогендік факторлар жатады.
Биологиялық
Микробтар, вирустар және олардың уыттары.
Химиялық
Улы заттар, металдар, этил немесе метил спирттері, кейбір дәрі-дәрмектер (мысалы, стрихнин, хлороформ, кураре), сондай-ақ гипоксия.
Физикалық
Барометрлік қысым, иондағыш сәулелер, ыстық немесе суық температура, электр ағыны, электромагниттік толқындар.
Механикалық
Жарақат, ми шайқалысы.
Психогендік
Жан күйзелістері, жағымсыз эмоциялар және созылмалы психоэмоциялық кернеу.
Нерв жүйесінің бұзылыстары тағамдағы витаминдердің жеткіліксіздігінен, ал әсіресе жас балаларда нәруыз (протеин) тапшылығынан да дамуы мүмкін.
Сонымен қатар адам үшін сөздің маңызы ерекше: бір ауыз сөз жанды жаралауы да, науқас адамға дем беріп, сауығуына ықпал етуі де мүмкін.
Эндогендік себептік ықпалдар
Эндогендік ықпалдар туа біткен және жүре пайда болған болып бөлінеді.
Туа біткен эндогендік факторлар
- Тұқым қуалайтын аурулар: Даун синдромы, фенилкетонурия, шизофрения, эпилепсия, микроцефалия және т.б.
- Нәресте басының туу кезіндегі жарақаттануы.
Жүре пайда болған эндогендік факторлар
- Мида қанайналым бұзылыстары: ми тамырларының спазмы, тромбозы немесе эмболиясы, қан құйылу.
- Өспе (ісіктің) өсуі.
- Эндокриндік дерттер: қантты диабет, туа біткен гипотиреоз, тиреотоксикоз және т.б.
- Аутоиммундық үдерістер және басқа да ішкі себептер.
Бұған қоса, нерв жүйесі нервтік-рефлекстік (мысалы, травмалық шок) және шартты-рефлекстік жолдар арқылы да бұзылуы мүмкін.
Ықпалдың қарқыны мен ұзақтығы
Себептік ықпалдардың әсері олардың қарқынына және әсер ету ұзақтығына байланысты. Кейде әлсіз факторлар ұзақ уақыт әсер еткенде нерв жүйесінде айқын өзгерістер дамуы мүмкін.
Бұл жағдайда ұзаққа созылған әсерлердің жиынтық мөлшері (дозасы) сол ықпалдың бір рет әсер еткен мөлшерінен аз болуы мүмкін.