Өлеңдер мен поэма
Хамит Ерғалиев (1916–1997)
Хамит Ерғалиев — қазақ ақыны. Ол 1916 жылғы 14 қазанда Атырау облысы, Махамбет ауданы, Новобогат ауылында дүниеге келген. Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетінде оқыған. 1941–1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. Тұңғыш өлеңдері 1936 жылы Гурьевтің облыстық газетінде жарияланды.
Ерғалиев поэзиямен қатар публицистика, көркем очерк, проза жанрларында да өнімді еңбек етіп, 20-дан астам кітап шығарды.
Шығармашылық тақырыптары
Ақынның шығармашылық өрісі кең. Ол қазақ халқының өткен өмірін, Октябрь революциясынан кейінгі жаңа дәуірді, Ұлы Отан соғысы жылдарындағы майдан мен тылдың бірлігін, жауынгерлердің ерлігі мен тыл адамдарының қажырлы еңбегін, сондай-ақ соғыстан кейінгі қоғамдық өзгерістерді жырлады.
-
Тарих пен тағдыр
Халықтың өткені мен әлеуметтік жаңғыру үдерістері.
-
Соғыс жылдарының шындығы
Майдандағы ерлік, тылдағы еңбек, бірлік идеясы.
-
Еңбек және жаңғыру
Ірі құрылыстар, өндіріс, қоғамның жаңа қарқыны.
-
Өнер тұлғалары
Күй, поэзия және ұлы есімдерге арналған эпикалық бейнелер.
Негізгі поэмалары және мазмұндық өзегі
«Әке сыры»
1947
Поэмада кеңес адамдарының Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерлігі мен халықтардың бейбітшілік жолындағы жанқиярлық күресі жырланады.
«Үлкен жолдың үстінде»
1949
Жаңа қарқынмен орнығып жатқан социалистік өмірдің тірегі — жұмысшы табының қажырлы еңбегі суреттеледі. Мойынты–Шу темір жолы құрылысындағы еңбек ерлігі мен рухани өсу идеясы айқын көрінеді.
«Біздің ауылдың қызы»
1950
Қуаңшылық жайлаған өңірді игеріп, еңбектің күшімен даланы түлеткен адамдардың әрекеті көркем бейнеленеді.
«Сенің өзенің»
1953
Шөлейт жерге су жеткізіп, жасыл желек өсіріп, даланы гүл-бақшаға айналдырған еңбек тақырыбы эпикалық екпінмен беріледі.
«Оралдағы отты күн»
1956
Азамат соғысы кезеңіндегі Чапаев пен оның майдандас серіктері туралы аңызға айналған оқиғалар жырланады.
«Құрманғазы»
1962
Қазақтың ұлы күйші-композиторы Құрманғазы Сағырбайұлының көркем бейнесін жасайды.
«Аңыз ата»
1965
Украин халқының ұлы ақыны Тарас Шевченкоға арналған поэма.
«Күй дастан»
1970
Академик-композитор Ахмет Жұбанов тұлғасын эпикалық кеңдікпен бейнелейді.
«Жылдар, жылдар»
1966
Дәуір тынысын, қоғамның тарихи беталысын кең ауқымда толғайтын дастан.
Бұл кезеңдегі бірқатар поэмалары эпикалық серпінімен ерекшеленіп, қазақ поэзиясында өзіндік орны бар көркем туындылар ретінде бағаланады.
Проза және публицистика
Хамит Ерғалиев көркем очерктері мен публицистикалық мақалалары арқылы өз дәуірінің көкейкесті мәселелеріне үн қосып отырды. Таңдамалы прозалық шығармалары «Шындық шырқайды» атауымен 1966 жылы жеке кітап болып шықты.
Аударма еңбектері
Ақын аударма саласында да жемісті еңбек етті. Ол Дж. Байрон, У. Шекспир, П. Неруда, Н. Хикмет, А. Пушкин, М. Лермонтов, Н. Некрасов, В. Маяковский, Д. Бедный, А. Сурков, Р. Ғамзатов сынды қаламгерлердің таңдаулы шығармаларын қазақ тіліне аударды. Сонымен бірге қырғыздың «Манас» және қарақалпақтың «Қырыққыз» эпостарын қазақшаға тәржімалаған аудармашылардың бірі болды.
Ерғалиевтің негізгі шығармалары орыс тіліне және өзге де туыс халықтардың, сондай-ақ бірқатар шетел тілдеріне (чех, венгр) аударылды.