Көзге елестер бүкіл қазақ әлемі
Бөдеев Нұрсұлтан, 10-сынып
№66 ЖББОМ, Қазыбек би ауданы
Жетекшісі: Жапабаева А.С.
Отан туралы ой
«Отан!» деген сөз қандай әдемі! Осы бір сөзді айтқанда көз алдыма тұтас қазақ әлемі келеді. Жан-жағымды таңдандырған бай өлке, кең дастархан, қарапайымдық пен әдебі жарасқан халық елестейді.
Атам қазақ аңсағаны — еркіндік. Азаттықты сақтау үшін талай ұрпақ бекінді, намысты қолдан бермеді.
Түйін
Елді сақтау — бірлік пен ынтымақтан басталады.
Даналық
«Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» — өнеге ұрпаққа сіңеді.
Мұрат
Елге елеулі, халыққа қалаулы болу — ата-баба арманы.
Бабалар аманаты: жер мен ерлік
Тарихтың қатпар-қатпар белестеріне үңілсек, ежелден-ақ ру-тайпаларымыз жерін жатқа бастырмаған. Ұлын құл, қызын күң еткізбей, жауына қатал, досына адал болған батырлардың жауынгерлік үлгісі бізге аманат болып жетті.
Садақ ұстап, найзаның ұшына үміт байлаған ұл-қыздарымыздың ерлігі — халық жадындағы ең асыл мұра.
Томирис туралы әсер
Мен кино-спектаклін көрген емеспін. Бірақ «Түркістан» газетінде Томирис (Тұмар) патшайым бейнесін көз алдыма елестеткен жазбаны оқығанда, қазақ қыздарына деген сүйіспеншілігім мен мақтанышымды сөзбен жеткізу қиын болды.
«Жұлдыздың көркі болар ма, ішінде бір ай болмаса! Халықтың көркі болар ма, басқарған хан болмаса?!»
— Нысанбай жырау
Тұмар патшайымның еліне деген сүйіспеншілігі, ерлерше қару асынып, ат үстінде жүріп жауын жеңуі — әр қазақтың жүрегіне жігер құятын ерлік.
Маған туған жердің бір уыс топырағы да қымбат. «Менде ел бар, менде жер бар; мен елімді, жерімді қорғадым» деген рухты сөздер жүрекке от береді. Осындай кең-байтақ даланы қорғап, бізге жеткізген батыр қыз — Ана болғанын ойласам, кеудемде ерлік сезімі оянады.
Заң, тәртіп және елдік дәстүр
Халқым елдігін сақтау жолында талай қағиданы ұстанды: Қасым ханның қасқа жолы, Есім ханның ескі жолы, Тәуке ханның Жеті жарғысы. Бұл — мемлекеттілік сананың, бірлікке ұмтылған ұлт мінезінің көрінісі.
Бүгінгі тәуелсіздікке жету жолында қазақ елі талай қасіретті бастан өткерді. Мұндай зұлматты Алла ешбір елдің басына бермесін.
Қиын кезеңдер: жаугершілік пен отаршылдық
Айдын шалқар, күміс сулы бұлақтай, жасыл желек құрақты кең дала талайдың көзқұрты болды. Бұхар мен Қоқан да қызықты, патшалық Ресейдің де арам ойы жетті. Қорған салып, жерін алып, елдің еңсесін түсірген кезеңдер тарихқа таңба болып басылды.
Жоңғар шапқыншылығы халықтың ұйқысын бұзды; Сыр бойына баса-көктеп кірген Қоқан бектері ойран салды; Цин империясының ызғары да қазақ даласына жетті. Байтақ даланың байлығы мен кеңдігі талайды ынтықтырды.
Ел қорғаған ерлер
Ел басына күн туған шақта қол бастаған Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Шапырашты Наурызбай сынды батырлар, олардың жанында елдің бірлігін ұстаған Абылай хан сияқты данагөй бабаларымыз болды.
Абылай — сегіз қырлы тарлан еді, халқымның асқар таудай арманы еді. Ел мен жерді қорғаймын деп, бабалардың батасын алған еді.
— авторлық түйін
Абылайдың даналығы — Қоқанмен де, Қытаймен де, Ресеймен де тіл табысып, елдің тұтастығын сақтай білуінде. Осы біз өмір сүріп отырған Қазақстан жері — сол бабалардың қорғап қалған, бізге қалдырған асыл мұрасы.
Ұлт жадындағы ауыр сабақтар
Кейінгі ұрпаққа «асыл мұрам» деп айту үшін ата-бабаларымыз тұтас жоғалмай, күйремей, сынбай-жанбай талай қиын-қыстау кезеңнен өтті.
- Зұлмат ашаршылық.
- Зиялы қауымды тұқыртқан тоталитарлық қысым.
- 1941–1945 жылдардағы қырғын соғыс.
- 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы.
Қазақ халқы — өмірдің ащысы мен тұщысына төзе білген халық. «Ерлері де батыр, қыздары да батыр» деген сөздің мәнін тарихымыз талай дәлелдеді.
Мәлік Ғабдуллин ерлігі
Туған елінің төл перзенті Мәлік Ғабдуллиннің ерлігі қазақ атын әлемге танытқан рухани биіктердің бірі.
«Сонда саған тиген атақ, жыр болар да сақталар. Дүниеге атам қазақ — ер туғыздым деп мақтанар.»
— Қалижан Бекхожин
Жерді сүю туралы өсиет
Расул Ғамзатов та туған жерді сақтаудың қасиетін еске салады: жеріңді сүй, қорға, оны сақтау — ұрпақ алдындағы борыш.
Дерек
Расул Ғамзатов, «Менің Дағыстаным», 28-б.
Тәуелсіздік және бейбіт таңдау
Қазақстан — ядролық қарудың қасіретін әлемде ең көп тартқан елдердің бірі. Бұл тарихқа үңілген сайын жүрек сыздап, көзге жас келеді.
Сол себепті ядролық инфрақұрылымнан бас тартып, Қазақстанды бейбітшілікті сүйетін ел ретінде танытқан қадам — ұлт тарихындағы маңызды бет. Тәуелсіздіктің туын көтеріп, ел бірлігін бекемдеу жолындағы еңбекті де жоққа шығаруға болмайды.
«Рахмет, Елбасының ерлігіне! Елімнің сенім артқан елдігіне! Қарамай қиындықтың қыңырына, ақыл мен алғырлығы жеңді міне.»
— Әбілев Дихан
Қорытынды: міндет — бүгінгі ұрпақта
Аяулы Отан — Қазақстан туралы айтар да, мақтанар да дүние көп. Ең маңыздысы — сан ғасырлық сындардан сүрінбей өткен халықтың азаттығы қайта жаңғырды; тәуелсіз мемлекет қалпына келді; келешек ұрпақ үшін дамыған, демократиялық қоғам құру мұраты айқындалды.
Өз үлесім
Ендеше, Отанды көркейтетін де, байытатын да — халқымыз, соның ішінде біз сияқты жас ұрпақ. Абайдың:
«Мен де, сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар, қалан!»
— Абай
деген өсиетін жадымда берік ұстаймын.
Ескерту
Мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетіліп, ой ағымы ықшамдалып берілді.
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы