Қазтуған Сүйінішұлының туған, қайтыс болған жылдары белгісіз
Қазтуған Сүйінішұлы туралы
Қазтуған Сүйінішұлының туған және қайтыс болған жылдары нақты белгісіз. Халық арасында ол «Қарға бойлы Қазтуған» деген атпен танылған. Ол — XV ғасырдағы қазақтың әйгілі жорық жырауы, қолбасы әрі батыр.
Қазтуған Еділ өңіріндегі Ақтұма, Бозан бойларында туып-өскені айтылады. XV ғасырдың орта шенінде іргесі жаңа қаланған Қазақ хандығына қоныс аударып, елдің рухани-әскери өміріне ықпал еткен тұлғалардың бірі болды.
Жорық жырларының мәні
Қазтуған жырау жорық жыршылары мен халық эпосын қалыптастыруға үлес қосқан көрнекті өкілдердің қатарында аталады. Оның поэзиясы жауынгерлердің көшпелі өмір салтын, дүниетанымын, туған жерге деген іңкәрлік пен елдік рухты айқын бейнелейді.
Жыраудың шығармаларында тұрмыс-тіршілік көріністері ғана емес, айналадағы таза табиғат, кең дала, еркіндік туралы ой-толғамдар да кең тыныспен өріледі. Өкінішке қарай, мұрасының көп бөлігі бүгінге толық жетпеген. Соған қарамастан, сақталған жекелеген туындылардың өзі оның әдебиет тарихындағы орнының биіктігін аңғартады.
Көркемдік ерекшелігі
Ақын-жыраулар қиялының жүйріктігі, сөз саптауының өткірлігі, бейнелі әрі бай көркемдік тәсілдері сол дәуірдегі қазақ поэзиясының жоғары деңгейін көрсетеді.
Ұлттық бояу, нақыл ой
Қазтуған өлеңдері ұлттық бояуы қанық, жасампаз романтикаға толы, нақылдық ой мен көркем тіркестерге бай болып келеді.
Қазтуған жыраудың өлеңдері көп ғасырлық өнер мектебінің үлгісі ретінде халық жадында сақталып, әдеби дәстүрдің үзілмес арнасына айналды. Оның «Мадақ жыры» мен «Туған жермен қоштасу» секілді туындылары ежелгі қазақ поэзиясының таңдаулы үлгілеріне жатады.
Жариялануы және дереккөздер
- И. Березин, «Түрік хрестоматиясы» (1862)
- Ғабдолла Мүштақ, «Шайыр, яки қазақ ақындарының басты жырлары» (1910)
- М. Мағауин, «Алдаспан» (1970)
Санат: KZ портал — Қазақша рефераттар жинағы.