Қазақша рефераттар

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшысының съездері, материалдары

Діни келісім – бірлік пен тұрақтылық кепілі

№50 орта мектебінің тарих пәні мұғалімі: Ерекеева Ақзила Ізмұхановна.

Дәйексөз

«Қазақ жерінен барлық әлемдік діндер жүріп өтті, сондықтан бізге діни фанатизм мен шыдамсыздық тән емес. Бұл рухани дәстүр — бұл кез келген құдай сөзіне жақындыққа жол ашу. Қазақстандағы дінаралық келісімнің басты негізі — осы».

Н. Ә. Назарбаев

Сабақтың мақсаттары

Білімдік мақсат

  • Тәуелсіз Қазақстандағы конфессионалдық жағдай туралы түсінік қалыптастыру.
  • Діни сенім бостандығы мен құқықтық негіздерін түсіндіру.
  • Дінаралық қатынастардағы толеранттылық қағидаларын ашу.
  • Ұлтаралық және дінаралық келісімнің қазақстандық моделін таныстыру.
  • Қазақстан Президентінің бейбітшілік пен дінаралық келісім орнатудағы саясаты туралы мәлімет беру.

Дамытушылық мақсат

  • Оқулық және қосымша дереккөздермен жұмыс жасау дағдысын дамыту.
  • Ізденіп оқу, дәлел келтіру және қорытынды жасау қабілетін жетілдіру.
  • Жаһандық проблемаларды түсініп, шешу жолдарын талқылай білу.
  • Өз ойын жүйелі түрде жеткізу мәдениетін қалыптастыру.

Тәрбиелік мақсат

  • Ұлтаралық достықты сақтауға баулу.
  • Конфессиялар мен мәдениеттер арасындағы диалог құндылығын ұғындыру.
  • Дін саласындағы тұрақты мемлекеттік саясатты түсінуге және құрметтеуге тәрбиелеу.
  • Қоғамдағы тұрақтылық пен келісімнің маңызын бағалауға үйрету.

Сабақ параметрлері

Түрі:
Жаңа білім беру
Әдісі:
СТО технологиясы

Көрнекіліктер мен дереккөздер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы (30.08.1995): 14, 19, 20, 22-баптар.
  • «Діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы» заң (1992).
  • Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшылары съездерінің материалдары.
  • Н. Ә. Назарбаев, «Сындарлы он жыл», Алматы: Атамұра, 2003.
  • Видеоматериал (YouTube): BTGhTLZP8d8.

Сабақ барысы

I. Қызығушылықты ояту

«Зайырлылық» және «толеранттылық» сөздерін естігенде ойларыңа не келеді?

II. Мағынаны тану

«3 жақты күнделік» әдісі

Не маңызды? Неге? Сұрақ
Қазақстанның ішкі және сыртқы саясатының басты мәселелерінің бірі. Тұрақтылық, қауіпсіздік және қоғамдық келісім үшін шешуші мәнге ие. Бейбіт қатар өмір сүруді қамтамасыз ететін негізгі тетіктер қандай?
Діндердің бейбіт қатар өмір сүруі, дінаралық диалог. Қоғамдағы сенім мен өзара құрметті күшейтеді. Дінаралық диалог нені өзгерте алады?
Дінаралық қатынастағы толеранттылық. Кикілжіңнің алдын алып, әртүрлілікті қоғам байлығына айналдырады. Толеранттылықтың шегі бар ма?
Қазіргі толеранттылық түсінігі. Құқық пен бостандық идеясымен тікелей байланысты. Құқықтар мен жауапкершіліктің арақатынасы қандай?

Жұмыс форматы: оқулық мәтіні және қосымша мәтіндермен талдау, негізгі идеяларды іріктеу, дәлелдеу, сұрақ қою.

Толеранттылық: тарихи және құқықтық негіз

Толеранттылық идеясы Ағарту дәуірі ойшылдарының ықпалымен 1789 жылы Франциядағы Құрылтай жиналысында қабылданған «Азамат және адам құқықтары декларациясында» көтерілген құндылықтармен сабақтас. Бұл құжат сөз және ой бостандығын жария еткен алғашқы іргелі құжаттардың бірі саналады.

1995 жылы ЮНЕСКО толеранттылықты жалпы құндылықтар мен сыйластықтың іргетасы, сондай-ақ әлемдегі түрлі діндер мен мәдениеттерді дұрыс қабылдай білу ретінде таныған «Төзімділік ұстанымдарының декларациясын» қабылдады.

Философиялық түсінік

Философиялық сөздікте толеранттылық — өзге көзқарас, әдет, өнеге, ғұрыптарға төзімділік таныту деп түсіндіріледі. Ол түрлі халықтар, ұлттар және діндер арасындағы қатынаста аса қажет.

Толеранттылық — өзіне сенімділіктің белгісі, өз ұстанымын терең түсіну, өзге пікірлермен салыстырудан қорықпау және рухани бәсекелестіктен қашпайтын идеяларға ашық болу.

Термин кең мағынада ұстамдылық, сыйластық, әдептілік, түсіне білу және кешіре білу ұғымдарын біріктіреді.

Қоғамдық ойдағы үн

ҚМДБ төрағасы, Бас мүфти Әбсаттар қажы Дербісәлі еңбектерінде ел бірлігі, конфессияаралық татулық және халықтар достығы мәселелері жиі көтеріледі. Ол: «Дінаралық түсіністік, сыйластық — уақыт талабы» деп атап көрсеткен.

Ұлтаралық және дінаралық келісімнің қазақстандық моделі

Қазақстандағы келісім моделі үш тірекке сүйенеді: мемлекет, азаматтық қоғам және діни бірлестіктер.

Мемлекет

Құқықтық теңдік, зайырлылық қағидаты, қауіпсіздік және тұрақты саясат.

Азаматтық қоғам

Қоғамдық диалог, өзара бақылау, келісім мәдениетін қалыптастыру.

Діни бірлестіктер

Сыйластық, диалог, ортақ құндылықтарға сүйенген ынтымақтастық.

Тәуелсіздік жылдарынан бері мемлекет бейбітшілікті нығайту және аймақта тұрақтылық орнату бағытында бірқатар бастамалар ұсынды. 2002 жылдың қараша айында Президент Н. Ә. Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында барлық конфессияларды Еуразиялық дінаралық бейбітшілік пен келісім хартиясын қабылдауға шақырды.

2003 жылдың ақпанында Алматыда мемлекеттің ресми өкілдері және мұсылман, христиан, иудей және өзге де конфессия өкілдері қатысқан бейбітшілік пен келісім жөніндегі халықаралық конференция өтті. Онда Бейбітшілік пен тұрақтылық декларациясы қабылданды: дін өркениеттер диалогын байланыстырушы болуы тиіс, ал бейбітшілік пен халықтың гүлденуі — барлық діндер мен әлем мәдениеттерінің түпкі мақсаты екені атап өтілді.

Президент бастамасымен әр үш жыл сайын Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері өткізіліп келеді: 2003 (I), 2006 (II), 2009 (III), 2012 (IV). Бұл алаңға буддизм, индуизм, ислам, православие, католицизм, протестантизм, конфуцийшілдік және өзге де дәстүрлі діндердің өкілдері қатысып, диалог мәдениетін ілгерілетті.

Қазақстанда осындай съездерді өткізу — мәдениет пен өркениеттер диалогін дамытудың нақты үлгісі және ғаламдық әрі аймақтық қауіпсіздікті қолдау тетіктерінің бірі.

18 қазан — Рухани келісім күні

Халықаралық рухани келісім күні алғаш рет 1992 жылғы 18 қазанда өткізілді. Содан бері бұл күн Қазақстандағы әлеуметтік маңызы бар күндердің біріне айналды.

Еркін жауап стратегиясы (талқылауға сұрақтар)

  • Бүгінде облысымызда қанша діни ұйым бар?
  • Қанша ғибадат нысаны жұмыс істейді?
  • Облысымызда шетелдік миссионерлер бар ма?
  • «Қазақстан — дінаралық келісім аймағы» деген тіркесті қалай түсінесіңдер?

III. Ойтолғаныс

«Бір айналым сөйлесім» форматы: «Діни келісім – бірлік пен тұрақтылық кепілі» тақырыбы бойынша әр оқушы қысқа әрі нақты пікір білдіреді.

Негізгі тұжырымдар

  1. Қазақстан халықтары Ассамблеясы құрылған ТМД елдері арасындағы алғашқы мемлекеттердің бірі ретінде қоғамдық келісім институтын қалыптастырды.
  2. Президент Н. Ә. Назарбаевтың бастамасымен Астанада әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезі өткізілді.
  3. Ислам, христиан, буддизм, иудаизм діндерінің танымал жетекшілері Астананы әлемдік деңгейдегі дінаралық диалог алаңы ретінде мойындады. Бұл ұлттық және конфессияаралық саясаттың халықаралық деңгейде маңызды ұсыныстар ұсынуына мүмкіндік бергенін көрсетеді.
  4. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі жанындағы діни істер құрылымдары өңірлерде жұмыс жүргізіп, «Дін және жастар», «Секта дегеніміз не және діни секталардан қорғану», «Діни ахуал және діни экстремизмнің алдын алу», «Діни экстремизм мен терроризмге қарсы тұру», «Конфессияаралық келісімді нығайту» тақырыптарында іс-шаралар өткізеді.
  5. 1992 жылдан бері 18 қазан Қазақстанда Рухани келісім күні ретінде жыл сайын аталып өтеді.

Үй тапсырмасы

Эссе: Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының IV съезінде сөйлеген сөзі бойынша.