Әкесі Еңсе үкірдай қажыға барарда Т - ты өз орнына найман елінің жұмық руына үкірдай етіп қойып кеткен
Таңғыт Еңсеұлы (1879, Қытай, Тарбағатай аймағы, Дөрбілжін ауданы — 1952, сонда) — қоғам қайраткері, рубасы. Ол өз дәуірінде әділдігімен, парасаттылығымен танылып, ел ішінде ықпалы зор тұлғалардың бірі болды.
Қысқаша дерек
- Аты-жөні
- Таңғыт Еңсеұлы
- Өмір сүрген жылдары
- 1879 — 1952
- Өңірі
- Тарбағатай, Дөрбілжін (Қытай)
- Қызметі
- Қоғам қайраткері, рубасы
Ру басқаруындағы орны
Әкесі Еңсе үкірдай қажылыққа барарда Таңғытты өз орнына найман елінің жұмық руына үкірдай етіп тағайындап кеткен. Ол бұл қызметті 1897 жылдан 1936 жылға дейін атқарды.
Таңғыт ел басқаруда әділет пен парасатты биік ұстанып, халықтың сеніміне ие болды. Әсіресе, жұрттың оқу-білімін арттыруға ерекше көңіл бөлді.
Азамат соғысы жылдарындағы оқиғалар
Алаш қайраткерлерімен байланыс
Азамат соғысы жылдары А. Байтұрсынов, М. Дулатов және Р. Мәрсеков бастаған Алаш қайраткерлері Қытайға өтіп, Таңғыттан жергілікті қазақтармен кездесу ұйымдастыруды сұраған.
Таңғыт қарсы болмай, Шәуешек қаласында Тарбағатай аймағындағы төрт үкірдайдың басын қосты. Алайда Алашорда басшыларының келу мақсаты туралы хабарланған кеңес өкіметі өкілдері іске араласып, бұл жиынды таратып жіберді.
Қарулы қарсылық және қысым
Таңғыт 1933 жылы Қытай билігіне қарсы дүнгендермен бірлескен қарулы көтеріліске қатысты. Осыған байланысты 1938 жылы жергілікті қытай өкіметі оны 10 жылға қамау жазасына кесіп, жазаны үйқамақ түрінде өтеуді ұйғарды.
Шығыс Түркістан Республикасы кезеңі
Қолдау және марапат
1944 жылы Шығыс Түркістан Республикасы құрылғанда Таңғыт әскер жинап, заттай көмек көрсетті. Осы еңбегі үшін 1946 жылы Шығыс Түркістан өкіметінің Тәуелсіздік орденімен марапатталған.
Соңғы үкім
Қытайда Коммунистік партия билікке келгеннен кейін оған «Алашордамен тіл табысқан» және «Кеңес Одағына қарсы шыққан» деген айыптар тағылып, өлім жазасына кесілді.