Бір шалдың төрт ұлы болыпты
Төрт ұлдың сыны
Бір шалдың төрт ұлы болыпты. Бір күні ол ұлдарын жинап алып: «Мен қартайдым. Біреуіңнің үй иесі болатын уақыттарың жетті», — дейді. — «Кімнің ақылы байлығына сай болса, сол менің мұрагерім болады. Әрқайсың маған байлығың мен ақылдылығыңды көрсетіңдер».
Үлкен ұл: асыл тасты жүзік
Үлкен ұлы асыл тас қондырылған жүзігін көрсетіп: «Міне, менің байлығым. Ал кім бай болса, сол ақылды», — дейді.
Екінші ұл: сән мен сыртқы көрініс
Екінші ұлы асыл киімдерін киіп, әдеміленіп келіп: «Мені осылай көргендер ақылым мен байлығымның алдында бас иеді», — дейді.
Үшінші ұл: алтын-күміс белдік
Үшінші ұлы күміс пен алтынмен апталған белдігін буынып: «Мұндай белдікті ешкім ешқашан тағып көрген емес», — дейді.
Кенже ұл: еңбек пен жігер
Әкесі үлкен ұлдарына қарап басын шайқайды да, кенже ұлына бұрылып: «Сен неге үндемейсің? Қандай байлығыңмен мақтанасың?» — дейді.
Сонда кенжесі сабырмен: «Менде асыл тасты жүзік те, сәнді киім де, алтын-күміспен апталған белдік те жоқ. Тек еңбекке жарамды екі қолым бар, қайрат-жігерге толы жүрегім бар», — дейді.
Негізгі ой
Байлық — тек зат емес. Нағыз қуат — еңбекке жарамды қол мен жігерлі жүрек.
Өмірлік сабақ
«Жұмыс істей білген адам жұтамайды» — еңбек адамды асырайтын ең сенімді мұра.
Әкенің шешімі
Шалға кенже ұлының тапқыр да ойлы жауабы ұнайды. Ол: «Жұмыс істей білген адам жұтамайды», — деп, кенже ұлын үй шаруасын басқаруға мұрагер етіп тағайындайды. Үлкен ұлдарына інісінің сөзінен шықпай, оның талабын орындауды өсиет етеді.