Әжібай Найманбайұлы (шамамен 1699 - 1778) - батыр
Әжібай Найманбайұлы (шамамен 1699 — 1778) — Жетісу өңірінде өмір сүрген қазақ батыры. Ол Албан тайпасының қызылбөрік руынан шыққан: Қызылбөрік — Есен — Еламан — Найманбай — Әжібай.
Өмір сүрген өңірі
Батыр Жетісудың Таутүрген мен Таушелек өңірлерінде, қазіргі Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы аумағында ғұмыр кешкен.
Тарихи мәні
Әжібай есімі кейін қызылбөрік руының ұранына айналып, ел жадында ерлік пен бірлік белгісі ретінде сақталды.
Жетісуды қорғаудағы ерлігі
Әжібай батыр Өтеген, Хангелді, Райымбек, Тауасар, Есбол батырлармен тізе қосып, Жетісуды жаудан тазарту жолындағы шайқастарда ерлік көрсетті.
Елді қайта ұйыстыру
Құба қалмақтар жөңкіле шегінген кезеңде Әжібай батыр Сарыарқаға, Қаратауға, Түлкібас пен Қазықұртқа бытырай ауып кеткен Ұлы жүз қазақтарын атамекені Алатауға қайта жинауға ұйытқы болды. Ол жұртты мал шаруашылығын дамытуға, егіншілікке және бау-бақша өсіруге бағыттап, тұрмыс-тіршілікті қайта қалпына келтіруге жол көрсетті.
Еңбек пен ел игілігі
Түргендегі су жүйесі
Әжібай батыр Түрген өзенінен тоған салдырып, ұзындығы шамамен 15 шақырым арық қаздырған. Бұл арна кейін «Әжібай тоғаны» аталып, бүгінгі күнге дейін ел игілігіне қызмет етіп келеді.
Қоғамдық ықпалы
Бұл әрекет тек шаруашылыққа ғана емес, қоныс тұрақтандыруға, жергілікті қауымның бірлігін нығайтуға да ықпал етті: су — егіннің, егін — берекенің тірегі болды.
Тарихи дерек пен әдеби мұра
Шоқан Уәлиханов Ұлы жүз туралы мақаласында Әжібай батырдың ұрпақтары ел басқару ісіне араласқанын атап өтеді: ұлы Бердіқожа, немересі Қожамқұл, шөбересі Атамқұл — би болған.
Батырдың өмір жолы Әжібай Мәлікеұлының «Ер Әжібай» атты деректі дастанына арқау болған.