Арғы жағадағыларға Мамырбай ишан
Қалқай ишанұлы Мамырбай шамамен 1822–1824 жылдары Қарабдал, Абыла өңірінде дүниеге келіп, сол аймақта қайтыс болған. Бұл — қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Қармақшы ауылының маңы. Осы өңірде Марал ишан қорымы орналасқан.
Шығу тегі және әулеттік байланыс
Мамырбай — Марал ишанның немересі, Қалқай ишанның екінші ұлы. Ел аузындағы деректерде оның тегімен бірге рухани қасиеті де қатар аталады.
Ел ісіне араласуы
1850–1851 жылдары Мамырбай ел билігіне араласа бастайды. Ол елдің бірлігі мен тірлігіне бағыт-бағдар беріп, жұртшылықтың шаруасына жетекшілік еткен тұлға ретінде сипатталады.
Жергілікті басшылық қызмет
Ояз бастығы Мамырбайдың ел алдындағы беделін ескеріп, оны өз ауыл-аймағынан түтінпұл жинайтын жергілікті бастық етіп тағайындаған.
Мұрағаттағы айғақтар
Мұрағат құжаттарында 1863–1866 жылдары 180 түтінді басқарып, түтінпұл жинап, оны өткізгені көрсетілген. Құжаттарда Мамырбай Қалқаевтың қолы мен мөрі сақталған.
Қорым мен құрылыс ісі
«Марал баба» атанатын қорым маңында сәнді салынған Қалқай ишанның үй-тамы бар. Деректер бойынша, осы құрылысты салдырған — Мамырбай.
Егіншілікке бейімдеу, су жолын қадағалау
Мамырбай әкесі Қалқайдың арықтарын тазалатып, судың жүруін үнемі қадағалап отырған. Сонымен бірге елді егін егуге бейімдегені айтылады.
Ел аузындағы оқиға: Қараөзектен өту
Марал мен Қалқай ишан ұрпақтарының ішінде орыс қызметіне араласқаны — Мамырбай болғанымен, жұрт «баба қасиеті қонған» деп те айтады. Соған дәлел ретінде мынадай әңгіме сақталған:
Бірде қырдан күзде Сырға оралған Мамырбай Қараөзектен өтпек болады. Қайық арғы бетте екен. Арғы жағадағыларға: «Қайықты бері әкеліңдер», — дейді. Олар: «Қатты жел, қайық аударылып кетуі мүмкін», — дегенде, Мамырбай атын тебініп, толқындап жатқан Қараөзек суына түсіп кетеді. Қалай болғаны беймәлім, бірақ ол аман-есен дариядан өтіп шыққан деседі.
Алдажар ишанның өлеңіндегі ишара
Мамырбайдың үлкен ағасы Алдажар ишан кейінгі ұрпақтарының мінез-құлқын және өзге де жағдайларды өлеңмен айтып отырып: «... Біз Мамырбай екеуміз кәріппіз» — деп, екеуінің де қартайғанын меңзеген болуы керек.
Қудалау және соңғы деректер
Ишанның басқа ұлдары сияқты, Мамырбайдың балалары да қудалауға ұшырағаны айтылады. Мұрағат құжаттарында оның 1902–1905 жылдары сайлаушылар атынан жиналысқа қатысып, қол қойғаны көрсетілген.
Нақты тұжырым
Осы дерекке сүйенсек, Мамырбай ишан 1902 жылы өмірде болған.