Қазақша рефераттар

Иммундық кешен аурулары

Жоғары сезімталдық механизмдері

Бұл материал Кумбс және Джелл жіктемесіне сәйкес жоғары сезімталдықтың негізгі механизмдерін, олардың патогенезін және клиникалық мысалдарын жүйелі түрде түсіндіруге арналған.

Мақсаты

Студенттерді Кумбс және Джелл бойынша жоғары сезімталдықтың негізгі механизмдерімен таныстыру; жоғары сезімталдықтың негізгі түрлерінің патогенезін және клиникалық мысалдарын қарастыру.

Дәріс тезистері

  1. Кумбс және Джелл бойынша жіктеу: жоғары сезімталдықтың негізгі түрлері және олардың айырмашылықтары.
  2. IgE рөлі: атопиялық аурулардың патогенезіндегі иммуноглобулин Е-нің маңызы.
  3. Анафилактикалық шок: патогенезі және клиникалық тұрғыдан қауіпті кезеңдері.
  4. Цитотоксикалық серпіліс және иммундық кешен аурулары: негізгі механизмдер және тіндік зақымдану жолдары.
  5. Баяу түрі (жасушалық механизм): жасушалық факторлардың (әсіресе Т-жасушалық жауаптың) рөлі.

Түсінік және тарихи негіз

«Аллергия» терминін алғаш рет австриялық ғалым Клеменс фон Пирке (Von Pirquet) 1906 жылы антигендік стимуляцияға ағзаның реактивті өзгерістерін белгілеу үшін енгізген. Сөздің шығу тегі грек тілінен: allos — «өзге», ergon — «әсер», яғни «өзгерген әсер» деген мағына береді.

Аллергия кезіндегі жоғары сезімталдық арнайы сипатқа ие: ағза тек сенсибилизацияны туындатқан антигенге жауап береді. Бір антиген бір адамда қалыпты иммундық жауап шақырса, басқа адамда сол антиген аллерген ретінде гиперэргиялық (шамадан тыс) жауапқа әкелуі мүмкін.

Кумбс және Джелл бойынша жоғары сезімталдықтың 4 түрі

I түрі: Атопия және анафилаксия

Бұл түр көбіне IgE-тәуелді механизмдермен байланысты және тез дамитын реакциялармен сипатталады. Клиникалық тұрғыдан атопиялық аурулар мен анафилаксиялық жағдайлар осы топқа жатады.

II түрі: Цитотоксикалық (цитолитикалық) серпіліс

Нысана-жасушаларға бағытталған иммундық жауап нәтижесінде жасушалардың зақымдануы немесе жойылуы басым болады. Бұл механизм аутоиммундық үдерістердің бірқатарында маңызды орын алады.

III түрі: Иммундық кешен аурулары

Антиген–антидене кешендерінің түзілуі және олардың тіндерде шөгуі қабынуға әкеліп, ағзалардың зақымдануын туындатуы мүмкін.

IV түрі: Жасушалық механизм (баяу тип)

Бұл реакцияларда жасушалық факторлар жетекші рөл атқарады. Әдетте баяу дамып, тіндік зақымдану жасушалық иммундық жауаппен байланысты болады.

Аталған механизмдер аллергиялық аурулардың ғана емес, аутоиммундық аурулардың патогенезінің негізінде де жатады.

Жоғары сезімталдықтың барлық механизмдері (I түрінен басқа) аутоиммундық аурулардың патогенезіне қатысуы мүмкін.

Аутоиммундық аурулармен байланысы

Аутоиммундық аурулар иммунологиялық төзімділіктің (толеранттылықтың) бұзылысы нәтижесінде дамиды. Бұл бұзылыс орталық және шеткі реттеу механизмдеріне қатысты болуы мүмкін.

Аутоиммундық үдерістер ағзаның өз антигендеріне қарсы иммундық жауаптың қалыптасуымен сипатталады: антиденелердің түзілуі және/немесе жасушалық серпіліс. Көптеген аутоиммундық ауруларда II, III және IV типті жоғары сезімталдық немесе олардың біріктірілген әсері қатысады.

Иллюстрациялық материал

№9 мультимедиялық дәріс.

Әдебиет

  • 1. А.А. Шортанбаев, С.В. Кожанова. Жалпы иммунология. Алматы, 2008. 277–299-беттер.

  • 2. А. Ройт. Основы иммунологии. М., 2007. 423–493-беттер.

  • 3. Ф. Бернет. Клеточная иммунология. М., 1972.

  • 4. T.Y. Kindt, R.A. Goldsby, B.A. Osborne. Kuby Immunology. N.Y., 2007.

  • 5. A.L. De Franco және т.б. Immunity. London, 2007.

Бақылау сұрақтары (кері байланыс)

  1. Атопияның патогенезінде иммуноглобулиннің қай класы маңызды рөл атқарады?
  2. Атопиялық аллергиялық серпілісте нысана-жасушаларды атаңыз.
  3. Қандай дәрілік препараттарды енгізгенде анафилаксиялық шок дамуы мүмкін?
  4. Жоғары сезімталдықтың баяу түрінің (жасушалық механизмнің) патогенезіне қандай жасушалар қатысады?