Қазақстанда аудандастырылған Жоңышқа сорттары
Жоңышқа (Medicago): мал азығы үшін құнды бұршақ тұқымдас дақыл
Жоңышқа (Medicago) — бұршақ тұқымдасына жататын біржылдық және көпжылдық шөптесін өсімдік. Ол Еуропа, Азия және Африкада таралған, шамамен 100-ге жуық түрі белгілі. Кең тараған түрлеріне кәдімгі жоңышқа (M. sativa), сарбас жоңышқа (M. falcata), көк жоңышқа (M. caerulea) жатады. Қазақстанда жоңышқаның 18 түрі өседі.
Ботаникалық сипаттамасы
Сабағы тарамданып, бұтақты түп түзеді; биіктігі әдетте 40–80 см. Жапырағы үшқұлақты, ұзынша келеді.
Гүлшоғыры — көпгүлді шашақ. Жемісі — көп тұқымды бұршақ.
Мал азығындағы маңызы
Жоңышқа — Қазақстанда кеңінен өсірілетін негізгі мал азықтық дақылдардың бірі. Оны малға пішен түрінде, балғын көк майса ретінде, кептіріліп ұнтақталған күйде немесе сүрлем ретінде береді.
Қоректік құрамы (құрғақ затқа шаққанда)
- Протеин
- 15,5%
- Азотсыз заттар
- 43,9%
- Клетчатка
- 29,4%
- Май
- 3,1%
Кәдімгі жоңышқаның азықтық көрсеткіштері
100 кг жасыл массада
- 21,7 азық өлшемі
- 4,1 кг қорытылатын протеин
100 кг пішенінде
- 50,2 азық өлшемі
- 13,7 кг қорытылатын протеин
Өсіру ерекшеліктері және агротехника
Қазақстанда аудандастырылған сорттарға Ертіс жоңышқасы, Қарабалық жоңышқасы, «Дархан 90» және басқа сорттар жатады.
Жоңышқа — ылғал мен жылуды жақсы көретін дақыл. Оны егіндік және мал азықтық ауыспалы егісте өсіреді.
Ору уақыты әдетте өсімдік гүлдей бастаған кезеңге сәйкес келеді. Шөбі орылғаннан кейін егістік үстеп тыңайтылса, екінші орымда өнімділікті айтарлықтай арттыруға болады.
Зиянкестер мен аурулар
Негізгі зиянкестері
- жоңышқаның сұр көбелегі
- жоңышқа жапырағының бізтұмсығы
- жоңышқа қандаласы
Кездесетін аурулары
- ақұнтақ
- тат