Егер сіз әке болсаңыз, сіздің кішкентай, жұдырықтай ғана ұлыңыз бар болса, оның болашақта қандай жігіт болып өспегін байқап көрмек болсаңыз, онда оны ана бөлмедегі шылымға жұмсап көріңіз
Тапсырма арқылы «мінез өлшеу»
Егер сіз әке болсаңыз, әрі жұдырықтай ғана ұлыңыздың ертең қандай жігіт болып өсетінін «байқап көргіңіз» келсе, оны ана бөлмеден шылым алып келуге жұмсап көріңіз.
Сол сәтте балаңыз «Бармаймын» дегендей қиқалаңдап, тәлпіштеніп тұрса — мұндай баланы жазалау керек дейді бұл логика. Себебі «ертең бастықпен істейтін жігіт болады», ал бастық мұндай мінезді көтермейді-мыс. Демек, «осы бастан сабақ болсын».
Жылдамдық — «дұрыстықтың» өлшемі
Ал егер сіз «Ана бөлмеден шылымды алып кел» дегенде, балаңыз «дігі-дік, дігі-дік» деп шапқылап барып әкеліп берсе — онда бәрі дұрыс сияқты. Ертең бастық жұмсағанда да дәл солай жүгіріп жүретін «жақсы жігіт» болып өседі деген тұжырым айтылады.
Марапатталатын мінез
Тапсырманы ойланбай орындау, тез қозғалу, сұрақ қоймау.
Көлеңкеде қалатын нәрсе
Мағынаны түсіну, себепті сұрау, өздігінен дұрыс шешім ұсыну.
Бастама — «артықтық» болып шығуы
Бірақ бір қызығы: егер балаңыз шылыммен бірге қасында жатқан сіріңкені де қоса алып келсе — «қуанасыз ба?» дейді мәтін. Жоқ, мұндай баланы да жазалау керек. Неге? Өйткені бұл бала өздігінен ойлап тұр.
Бұдан әрі дәл сол «өздігінен ойлау» қасиеті болашақта екі жақтан да ұттырады деген уәж келтіріледі: бастыққа ұнамайды, әріптестерге де жақпайды, ал өз бетімен істеген жұмысқа «рақмет» айтылуының өзі қиын.
«Тек тапсырма — ғана тапсырма»
Ал егер балаңыз сіріңкенің керек екенін біле тұра, бірақ әкелмей, тек шылымды ғана алып келсе — онда «бәрі дұрыс» делінеді. Өйткені «жақсы кадр» деп, тапсырманы ғана орындап, оған өздігінен ештеңе қоспай, соның өзіне марапат алып отыратын адамды да айтамыз.
Екіұдай талаптың шыңы
Дегенмен әке міндетті түрде ұрысуы керек: «Кішкентай миғұла-ау, ана бөлмеге сонша “дігі-дік, дігі-дік” деп шапқылап барғаныңда, шылымның жанында жатқан сіріңкені де ала келуге миың жетпей қалды ма?!» Себебі ертең дәл осы сөзді бастық айтады-мыс.
Төзімділік: ұрысқа «еті өлу»
Егер сіз ұрысып жатқанда балаңыз мүлде жыламай, ренжімей, үнсіз тұра берсе — онда тағы да «бәрі дұрыс». Өйткені ертең бастық ұрысқанда да шыбын шаққан құрлы көрмейтін, төзімді «кадр» болып қалыптасады.
Тәрбиенің «ең тиімді» тақырыбы
Шылым мен сіріңкені алдыртып болған соң, енді шегіңіз. Бірақ міндетті түрде ақыл айта отырып шегіңіз. Мұндайда ең «тиімді» тақырып — ар-ұят тақырыбы. Өйткені балаңыз үлкендердің өздері үнемі ұстанбайтын, бірақ кішілерге жиі айтатын әңгімелерін естіп өседі. Құлағы үйрене берсін.
Қолдану тәсілі
Шылым түтінін ерніңізден сыздықтатып шығарып отырып: «Трусигіңді киіп ал, ұят болады», — десеңіз жеткілікті. Осылай «ар-ұят» тақырыбы өздігінен қозғалып кетеді.
Ұялу: шынайы ма, жасанды ма?
Егер дәл сол сөзден кейін балаңыз кіп-кішкентай трусиін ала салып, жалма-жан киіп алса — мәтін бойынша, қуана қоймайсыз, күрсінесіз. Себебі бұл бала болашақта ар-ұятты айналып өтіп, өзіне пайда әкелетін талай нәрседен құр қалады деген «қорытынды» жасалады.
Ал егер балаңыз кіп-кішкентай алақанымен «кәмпитін» баса қалып, сізден өтірік ұялған кейіп танытып, біраздан кейін қарасаңыз әлі сол жалаңбұт күйі шапқылап жүрсе — онда бәрі дұрыс болғаны. Өйткені қоғамдағы кейбір «көке-тәтелер» де дәл солай: бір сәт ұялған болады да, артынша баяғы қалпына түседі. Балаңыз солардың ортасына «кірпіш болып қалануға» әзір.
Түйін
Егер сіз ұлыңызды өзіңіз өмір сүріп отырған қоғамға «дайындағыңыз» келсе, осындай тәсілдермен сынап көріңіз деген мысқыл айтылады. Қалай болғанда да, сіз бұлай етпесеңіз де, біреулер өз баласын болашақ қоғамға дәл осындай ұсақ «тәрбиелік» амалдармен бейімдеп жатуы ғажап емес.