Аңшы таңданып, жалт қарайды мен жаққа
Түлкі мен тырна
Көл жағалап келе жатқан түлкі сол маңда жүрген тырнаға жолығып, екеуі жолдас болады. Бір күні олар жайылып жүріп, аңшының көзіне түседі. Қауіп жақындаған соң, тырна түлкінің ініне кіріп паналайды.
Ізін қуған аңшы да інге келіп, «енді ешқайда кетпейсіңдер» дегендей, іннің аузын қаза бастайды. Біраз төмен түскен соң, түбіне еркін жететіндей болып, інге шыбық сұғып көреді.
Қысым күшейген сәт
Шыбық індегі түлкі мен тырнаның денесіне тиіп, осқылап, зықысын шығарады. Сонда тырна бүрісіп отырған түлкіге:
«Алпыс амал түлкіде, алпыс екі амал адамда» деуші еді. Сол амалыңның бірін жасап, құтқарсаңшы. Әйтпесе, өлеміз!
Қалшылдаған түлкі шарасыз күйде: «Амалым құрыды!» — дейді.
Тырнаның тапқыр айласы
Шыбықтың қысымынан өлім қаупі төне бергенде, тырна: «Онда менің бір амалым бар, соны қолданып көрейін» — дейді. Түлкі де сасқалақтап: «Тезірек істе!» — деп өтінеді.
Тырна жоспарын түсіндіреді: өзі өліп қалғандай болып, іннің ауыз жағына барып жатады. Аңшы қолын созып, тырнаны суырып алып, «түлкінің жемтігі екен» деп әрі қарай лақтырып тастайды. Сол сәтте тырна қиқулап ұшып кетеді. Аңшы аңтарылып, жалт қараған кезде, түлкі іннен атқып шығып, зыта жөнеледі.
- Алдау: тырна өліп қалған кейіп танытады.
- Аңшыны басқаға бұру: тырна «тіріліп» қиқулап ұшып, назарды өзіне аударады.
- Қашу: аңшы жалт қараған мезетте түлкі іннен атып шығып, қалың бұтаға сіңіп кетеді.
Қорытынды
Тырна айтқандай-ақ болады: аңшы қолын салып, тырнаны суырып алады. Мойны былқ-сылқ еткен соң, «өлген екен» деп лақтырып тастайды. Сол мезетте тырна тыраулап, қиқулай ұша жөнеледі. Аңшы артына жалт бұрылғанда, түлкі де іннен атып шығып, қалың бұтаның арасына кіріп кетеді.
Сөйтіп, тырнаның тапқырлығының арқасында тырна да, түлкі де аңшының қолына түспей, аман құтылыпты.
Негізгі ой: қауіпті сәтте тапқырлық пен тез шешім екі жанды да ажалдан арашалап қалады.