1969 жылы КСРО Әскери әуе күштерінде
Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров туралы
Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров — қазақтың тұңғыш ғарышкері, ұшқыш-сынақшы және мемлекет қайраткері. Ол Кеңес Одағының Батыры (1988), Қазақстан Республикасының Халық Қаһарманы (1995), техника ғылымдарының докторы (1998), профессор (1997), авиация генерал-майоры.
- Азаматтығы
- Қазақстан
- Туған күні мен жері
- 1946 жылғы 27 маусым, Қарағанды обл., Қарқаралы ауданы, 1-Май ұжымшары
- Мамандығы
- Зерттеуші-ғарышкер, ұшқыш-сынақшы
- Ғарыштағы уақыты
- 7 күн 22 сағат 13 минут
Негізгі миссия
Қысқаша өмірбаяны
Тоқтар Әубәкіров 1946 жылғы 27 маусымда Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы 1-Май ұжымшарында дүниеге келді. Еңбек жолын 1962–1965 жылдары Теміртау құйма-механика зауытында токарь болып бастап, 1964 жылы есімі облыстың Құрмет кітабына енгізілді.
Ол Ресей Федерациясындағы Армавир жоғары әскери ұшқыштар училищесін (1969) тәмамдап, кейін Мәскеу авиация институтын (1979) бітірді. 1969–1975 жылдары Әскери-әуе күштерінде ұшқыш, звено командирі, эскадрилья командирінің орынбасары қызметтерін атқарды.
1976–1992 жылдары Мәскеудегі А. Микоян атындағы тәжірибелік-конструкторлық бюрода ұшқыш-сынақшы болды. Осы кезеңде реактивті ұшақтардың 50-ден аса жаңа түрін сынақтан өткізді.
Ұшқыш-сынақшы ретіндегі ерекше жетістіктері
- 1988 жылы әуеде екі рет жанармай құйдыру арқылы солтүстік бағытта қонбай ұшу сапарын орындады.
- 1989 жылы МиГ-29К ұшағын авиатасушы крейсердің алаңқайшасына дәл қондырды.
- Күрделі сынақ бағдарламалары арқылы отандық авиацияның қауіпсіздігі мен мүмкіндігін кеңейтті.
1990 жылы ғарышкерлер қатарына қабылданып, 1991 жылы Ю. А. Гагарин атындағы Ғарышкерлерді даярлау орталығында жеделдетілген дайындықтан өтті.
Ғарышқа ұшуы
1991 жылғы 2 қазанда Тоқтар Әубәкіров Союз ТМ-13 кемесімен Байқоңыр ғарыш айлағынан ғарышқа ұшты. Кеме Жер маңындағы «Мир» орбиталық кешенімен түйісті. Ол зерттеуші-ғарышкер ретінде халықаралық экипаж құрамында жұмыс істеді.
Экипаж және ұшу барысы
- Ұшуы: 1991 ж. 2 қазан
- Жұмысы: «Мир» кешенінде бір аптаға жуық
- Оралуы: 1991 ж. 10 қазан
- Ұзақтығы: 7 күн 22 сағат 13 минут
Ғылыми бағыттар
- биотехнология
- металлургия
- медицина
- Қазақстан аумағы мен Арал аймағын қашықтан зондтау
Арал аймағы бойынша маңызды нәтижелер
Зерттеу барысында Арал теңізі үстіндегі тұзды шаң борамасының қалыптасу үдерісі және зиянды аэрозолдардың Қазақстан мен Ресей өңірлеріне таралуын көрсететін ғарыштық түсірілімдер алынды. Сонымен бірге атмосфера мен жер беті параметрлерін бақылау, жұлдызды аспанды астрофизикалық бақылау жұмыстары орындалды.
Тоқтар Әубәкіров — Қазақстанның тұңғыш ғарышкері және Кеңес Одағының 72-ші (соңғы) ғарышкері ретінде аталады.
Ғарыштан кейінгі қызметі
Ғарыштан оралған соң ол Қазақстандағы ғарыштық зерттеулердің негізін қалыптастыруға, Қарулы Күштердің әскери даярлығын жетілдіруге және әскери-патриоттық тәрбие жұмыстарын жүйелеуге белсене қатысты.
Мемлекеттік және қоғамдық қызметтері
- 1992–1993: Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары.
- 1993–1994: ҚР Ұлттық аэроғарыш агенттігінің бас директоры, Ғылым және жаңа технология министрінің орынбасары.
- Жоғарғы Кеңес депутаты, Қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы.
- 1996 жылдан: Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі.
- 2001 жылы: ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болып сайланды.
Ол сондай-ақ Қызылорда қаласының құрметті азаматы және бірқатар жоғары оқу орындарының құрметті профессоры ретінде танылған.