Банкiлердi құрудың және олардың қызметiнiң негiздемесi мен шарттары

1) Банктің анықтамасы

Банк — осы Заңға сәйкес банк қызметін жүзеге асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға.

2) Ресми мәртебені айқындау

Банктің ресми мәртебесі:

• заңды тұлғаны әділет органдарында банк ретінде мемлекеттік тіркеумен;
• банк операцияларын жүргізуге қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі уәкілетті органның лицензиясының болуымен белгіленеді.

3) «Банк» атауын қолдануға қойылатын талап

Ресми мәртебесі жоқ бірде-бір заңды тұлға «банк» деп атала алмайды және өзін банк қызметімен айналысатын ұйым ретінде сипаттай алмайды.

4) Банктің тұрған жері

Банктің тұрған жері ретінде банк басқармасы орналасқан жер (почта мекенжайы) танылады.

1) Банк акцияларын жанама иелену (дауыс беру)

Банктің, банктің ірі қатысушысының, банк холдингінің немесе өзге заңды тұлғалардың акцияларын (жарғылық капиталға қатысу үлестерін) иелену арқылы банктің бірлескен ірі қатысушысы немесе банк холдингі болып табылатын тұлғалардың шешімдерін айқындау мүмкіндігі.

2) Банк конгломераты

Бас ұйымнан және оның еншілес ұйымдарынан, сондай-ақ бас ұйым және (немесе) оның еншілес ұйымдары капиталына қомақты қатысатын ұйымдардан тұратын, әрі төмендегі шарттардың кемінде біріне сәйкес келетін заңды тұлғалар тобы:

• банк бас ұйым болып табылады немесе еншілес ұйымдардың бірі банк болып табылады;
• банк бас ұйым болып табылмайды, бірақ топтың қызметі негізінен банк секторында шоғырланған (банктер мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың жиынтық активтері топтың жиынтық активтерінің 40%-ын немесе одан көбін құрайды);
• банк бас ұйым болып табылмайды, бірақ топта бір банк және өзге қаржылық ұйым бар.

Ұлттық басқарушы компания немесе ұлттық холдинг бас ұйым болып табылатын заңды тұлғалар тобы банк конгломератына жатпайды.

Егер заңды тұлғалар тобында бас ұйым Қазақстан Республикасының резиденті емес банк болса, онда Қазақстан Республикасының резиденті-еншілес банк және оның еншілес ұйымдары, сондай-ақ еншілес банк және оның еншілес ұйымдары капиталына қомақты қатысатын ұйымдар банк конгломераты деп танылады.

3) Банк холдингі

Уәкілетті органның жазбаша келісіміне сәйкес банктің орналастырылған акцияларының (артықшылықты және банк сатып алған акцияларды шегере отырып) 25%-ын немесе одан көп бөлігін тікелей немесе жанама иеленетін (мемлекет, ұлттық холдинг немесе ұлттық басқарушы компания мұндай иеленуші болатын жағдайларды қоспағанда) заңды тұлға, немесе:

• банктің дауыс беретін акцияларының 25%-ымен немесе одан көп көлемде тікелей не жанама дауыс бере алатын;
• шарттың күшімен немесе өзге тәсілмен банк қабылдайтын шешімдерді айқындай алатын немесе оларды бақылауға қабілетті

заңды тұлға.

4) Банктің реттеуші меншікті капиталы (меншікті капитал)

Банктің инвестициялары шегерілген капитал сомасы.

5) Банктің ірі қатысушысы

Уәкілетті органның жазбаша келісіміне сәйкес банктің орналастырылған акцияларының (артықшылықты және банк сатып алған акцияларды шегере отырып) 10%-ын немесе одан көп бөлігін тікелей немесе жанама иеленетін (мемлекет, ұлттық холдинг немесе ұлттық басқарушы компания осындай иеленуші болатын жағдайларды, сондай-ақ осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда) жеке немесе заңды тұлға, немесе:

• банктің дауыс беретін акцияларының 10%-ымен немесе одан көп көлемде тікелей не жанама дауыс бере алатын;
• шарттың күшімен немесе өзге тәсілмен, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіппен банк шешімдеріне ықпал ете алатын

тұлға.

6) Бақылау

Бір заңды тұлғаның басқа заңды тұлғаның шешімдерін айқындау мүмкіндігі төмендегі шарттардың кемінде бірі болғанда туындайды:

• орналастырылған акциялардың (артықшылықты және қоғам сатып алған акцияларды шегере отырып) 50%-дан астамын немесе жарғылық капиталға қатысу үлестерінің 50%-дан астамын тікелей/жанама, дербес немесе бір не бірнеше тұлғамен бірлесіп иелену, не 50%-дан астам акциямен дербес дауыс беру мүмкіндігінің болуы;
• басқа заңды тұлғаның директорлар кеңесінің немесе басқармасының кемінде жартысын сайлау мүмкіндігінің болуы;
• аудиторлық есепке сәйкес қаржылық есептілікті басқа заңды тұлғаның қаржылық есебіне қосу (консолидациялау);
• шарттың (растайтын құжаттардың) күшімен немесе өзге түрде, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде көзделген жағдайларда басқа заңды тұлғаның шешімдерін айқындау мүмкіндігінің болуы.

7) Депозит

Бір тұлғаның (депозитордың) басқа тұлғаға — банкке, оның ішінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне және Ұлттық пошта операторына — ақша беруі. Мұндай ақша номиналды түрде қайтарылатын шартпен, алғашқы талап етуі бойынша немесе белгілі бір мерзімнен кейін, толық не бөліп-бөліп, алдын ала келісілген үстемесімен немесе онсыз қайтарылады және депозиторға тікелей не оның тапсырмасы бойынша үшінші тұлғаға берілуі мүмкін.

8) Бас ұйым

Басқа заңды тұлғаға бақылау жасайтын заңды тұлға.

9) Еншілес ұйым

Басқа заңды тұлға тарапынан бақылау жасалатын заңды тұлға.

10) Заңды тұлғаның ірі қатысушысы

Заңды тұлғаның жарғылық капиталға қатысу үлестерінің немесе дауыс беретін акцияларының 10%-ын немесе одан көп бөлігін иеленетін (мемлекет, ұлттық холдинг немесе ұлттық басқарушы компания осындай иеленуші болатын жағдайларды қоспағанда) жеке немесе заңды тұлға.

11) Капиталға қомақты қатысу

Дауыс беретін акциялардың (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) 20%-ын немесе одан көп бөлігін тікелей немесе жанама, дербес немесе бір не бірнеше тұлғамен бірлесіп иелену, не осы көлемдегі акциялармен дауыс беру мүмкіндігінің болуы.

12) Жарғылық капиталға қатысу үлестерін жанама иелену немесе заңды тұлғалардың акцияларын иелену (акцияларымен дауыс беру)

Заңды тұлғаның, оның ірі қатысушысының немесе өзге заңды тұлғалардың акцияларын (жарғылық капиталға қатысу үлестерін) иелену (акцияларымен дауыс беру) арқылы бірлесіп заңды тұлғаның ірі қатысушысы болып табылатын тұлғалардың шешімдерін айқындау мүмкіндігі.

13) Мінсіз іскерлік бедел

Кәсіпқойлықты, адалдықты, сондай-ақ экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар немесе орташа ауырлықтағы, ауыр және аса ауыр қылмыстар үшін алынбаған немесе өтелмеген сотталғандығының жоқ екенін растайтын фактілердің болуы.