Бізді іздеме

Біздің Әли әжесінің баласы екенін баяғыда-ақ танытқан. Үй ішінің тірлігі болған соң, ыдыс-аяқтың сылдыры да, болмашыдан тұтанып кететін сөз де болмай тұрмайды.

Бір күні аяқ астынан жұбайымыз екеуміз әлденеге керісіп қалдық. Қызуқандымыз, қызбалығымыз әлі басылмаған. Біріміздің сөзімізге біріміз тоқтамай, қай-қайсымыз да беріспейміз.

Үйде енем бар. Ол кісі біздің болмашыдан шырт етіп қалғанымызды көрсе, мырс етіп, жеңіл мысқылмен күліп алатын. Сосын қызы мен маған кезек қарап, аналық қалпымен бір-екі ауызын айтады: «Сенікі дұрыс, сенікі теріс» деп, татулыққа шақырады.

Мен әдеттегіше: — Кәрия, араласпаңыз. Бұл сіз араласатын шаруа емес, — дедім.

Бұрын осылай десем, енем дереу басылып, бұрылып кете беретін. Өйткені біздің керісуіміз қалай тез болса, татуласуымыз да сондай тез екенін ол жақсы білетін. Бірақ бұл жолы олай болмады.

Енем бұрылып кетпеді. Отбасының үлкені ретінде, үйдің иесі сен болғандықтан бәріне сен жауаптысың дегендей, маған тіке қарап тұрып:

— Анау балаларың сөз түсінетін жасқа келді. Солардан ұят емес пе? Мынаны көрген олар не үлгі алады? — деді.

«Балаларың» деп отырғаны — екі жарым жасар Әли мен бір жарым жасар Мұхтар. Мен қайтадан:

— Кәрия, айттым ғой, араласпаңыз! — дедім.

Кейде енемнің де мінезі тік. Ол да тайсалмады:

— Е, неге араласпаймын? Араласпайтын мен немене, бөтен біреумін бе? Олай болса, кетем үйіме. Маған десең біріңді бірің жұлып же! —

Мен де қызбалықпен:

— Кетсеңіз, барыңыз. Сіз жоқта да күн көргенбіз, — деп салдым.

Енем қап-қара болып түтігіп, сол сәтте-ақ жинала бастады. Үйі Семейде, соған кетпек. Ол біздің тұңғышымыз Әли туғаннан кейін бір ай өткенде келген, содан бері осында. Қызы «қойыңыз» десе де, қолын сермеп, кенер болмаған.

Енем: «Бар! Көп сөйлемей, самолетке билет әкеп бер. Екі жылдан бері отыңмен кіріп, күліңмен шығып, екі балаңды өсіріп аяқтандырдым. Жетеді. Оны біліп, бағалап жатқан сендер барсыңдар ма?» — деп, дүрсе қоя берді.

Шешесінің мінезі күрт екенін әйелім біледі. Сондықтан қарсы сөйлемей, көп дауласпады. Дереу киініп шығып, келесі күннің таңертеңіне билет алып келді.

Енем тағы бір шарт қойды: — Әли есейіп қалды. Детсадқа бересіңдер ме, үйде бағасыңдар ма — өздерің біліңдер. Ал Мұхтаржанымды сендерге қалдырмаймын, өзіммен бірге әкетем, — деді.

Біз көндік. Туғаннан әжесінің бауырында өскен балалар ол бар жерде бізді керек қылмайды.

Міне, аэропортта енемді Семейге шығарып салып тұрмыз. Онда күйеуге шықпаған тағы бір қызы бар, жалғыз бөлме болса да, шалынан қалған қара шаңырағы бар.

Тап-тұйнақтай киінген, балпиған Мұхтар енемнің құшағында. Ештеңеден хабары жоқ. Дәл бір дүние жүзін аралауға сапарға аттанғандай, кішкентай қолын бұлғап, күлімсірей береді.

Таңертең. Әйелім қызметіне кеткен. Менің кеңсем — өз үйім. Оңаша қонақ бөлмемде жазу жазып отырмын. Бір кезде ұйықтайтын бөлмеден Әлидің «Апа!» деп дауыстаған үні естілді.

Екі баланың да таңертең көздерін тырнап ашып, бізді емес, әжелерін іздейтін әдеті бар. Мен жазуымды дереу доғарып, Әлиге бардым. Қоршаулы кішкентай төсегінде отыр, ұйқысы қанған.

— Оу, Әлижан, қайырлы таң! дедім. Бірақ ол «апам келмей, сенің келгенің қалай?» дегендей, маған өңі бұзылып қарап, қайтадан:

— Ап-а-а! — деп соза айтты.

— Апаң жоқ, жаным. дедім. — Тұра ғой, тамағыңды іш. Апаң кеше Мұхтар екеуі Семейге кетпеді ме? Біраз күнде келеді. Ал мен бүгін сені зоопаркке алып барам: тұмсығы мынадай піл бар… —

Бұл сөздердің бірде-бірі құлағына кірмеді. Өңі тіпті бұзылып, жылауға айналды. Пыш-пыш етіп, мұрны да кете бастады. Тамағын әйтеуір «ішкен болды».

Жазу да, тыныштық та қалмады

Шынымен жазғысы келген адам оңаша болуды, ешкім мазаламауын қалайды ғой. Мен Әлиге «ойна» деп, үйдегі бар ойыншықты алдына жайып тастап, қайтадан жазу столына келдім.

Ойнау қайда. Әли дәліздегі үлкен есіктің алдына барып, ары қарап тұрып алды да, жылап тұрып әндетуге кірісті:

— Апа! Ап-а-а! —

Жазу жайына қалды. Жұбаттым, жалындым, түсіндірдім — түсінбеді. Ұрсам, бір сәтке томсырайып тынады. Бірақ мен бөлмеге кіріп, қаламды қолға алған бойда, баяғы ән қайта басталады.

Түске дейінгі уақыт осылай өтті. Әли не ойнамайды, не жатпайды. Сырт есіктің алдында — баяғы орында. Көз жасы моншақтап, әжесін іздеп, тек жылағанды біледі.

Ұруға обал — кішкентай. Оның әжесін сағынып, елжіреп жылауының өзі сондай сүйкімді… бірақ мен түске дейін түк те жаза алмадым. Ертең де, бүрсігүні де осылай болатыны анық еді: Әли енді бұл үйде маған ештеңе жаздырмайтын.

Ыза болдым. Ашық тұрған есіктен:

— Доғар! —

деп бір ақырып, дәлізге шықтым да, аэропорт кассасына телефон соқтым:

— Жасыңыз мың болсын, айтыңызшы: дәл бүгін Семейге ұшатын самолет бар ма? Билет табыла ма? Маған өте қажет еді, — дедім.

Қазір суық күз. Жаздағыдай ағылған жолаушы жоқ.

Кассадағы қыз сәл күмілжіп: — Қазір… Бар, — деді.

Қуанышым қойныма сыймады.

— Сағат нешеде ұшады? Қарындас, көп жасаңыз! Маған бір билет қалдырасыз ба? Қазір, осы жарты сағатта-ақ жетем, — дедім.

Дәл сол сәтте такси де табыла кетті. «Бізді іздеме. Біз Семейге кеттік» деген бір жапырақ қағазды ас ішетін столдың үстіне қалдырып, Әли екеуміз аэропортқа тарттық.

Семей. Ет комбинатына таяу, маған таныс үш қабатты сары үй. Таныс есік.

Мен Әлиді есік ашылғанда бірден көрінетіндей етіп тұрғыздым да, өзім жанымдағы қалқаға ығысып, қоңырауды бастым.

— Бұ кім? — деді іштен. Дауыс — енемдікі.

Сөйткенше болмай, есік ашылды. Екі білегін түрінген, алжапқыш киген енем қарсы алдында — кеше ғана Алматыда қалған сүйікті немересі Әлиді көрді. Екі құлағы қалқиып, аспаннан түсе қалғандай болып, өзіне маңқиып қарап тұр.

Енемнің үні дір етті: — Әли! Әлижан! —

Әлидің жауабы дайын еді: — Апа! —

Екеуі бірін-бірі ғасыр көріспегендей құшақтары айқаса кетті. Біздің Әли әжесінің баласы екенін осылай танытқан.

Ол осы күні де, соқтауылдай жігіт болса да, бізбен сәл ренжіссе: «Семейге апама кетем!» деп қорқытады. Мінезі әжесіне тартқан — бірбеткей. Айтса, кетіп те қалуы әбден мүмкін.