Фариза Оңғарсынова - қазақ ақыны, халық жазушысы
Негізгі деректер
- Туған күні мен жері
- 1939 жылғы 5 желтоқсан, Манаш ауылы (қазіргі Атырау облысы)
- Қызметі
- Қазақ ақыны, халық жазушысы
- Бағыты
- Азаматтық лирика, шындықты ту ету
Мазмұны
- Өмірбаяны
- Шығармашылығы
- «Біздің Камшат» повесі
- Аудармалары
- Өлеңдері және тақырыптық өзегі
- Мұқағали Мақатаевтың Фаризаға арнауы (үзінді)
Өмірбаяны
Фариза Оңғарсынова 1939 жылдың 5 желтоқсанында Гурьев (қазіргі Атырау) облысы, Новобогат ауданына қарасты Манаш ауылында дүниеге келген. 1961 жылы Гурьев мемлекеттік педагогикалық институтының тіл-әдебиет факультетін бітіріп, Балықшы ауданындағы Еркінқала және «Октябрьдің 40 жылдығы» атындағы қазақ мектептерінде ұстаздық етті.
1966–1968 жылдары Гурьев облыстық «Коммунистік еңбек» газетінің партия тұрмысы бөлімінде әдеби қызметкер болды. 1968–1970 жылдары республикалық «Лениншіл жас» газетінің Ақтөбе, Гурьев, Орал облыстары бойынша меншікті тілшісі қызметін атқарды. 1970–1978 жылдары «Қазақстан пионері» газетінің бас редакторы, 1978 жылғы желтоқсаннан бастап «Пионер» журналының бас редакторы болды.
Алғашқы өлеңдері баспасөз беттерінде 1958 жылдан жариялана бастады. Кейінгі жылдары 20-дан астам өлеңдер жинақтары, очерктері, таңдамалы шығармалары, сондай-ақ «Біздің Камшат» повесі жарық көрді. Бұл еңбектер «Жазушы», «Жалын», «Молодая гвардия» баспаларынан басылды.
Шығармашылығы
Поэзиясының ерекшелігі
Фариза Оңғарсынова поэзиясына жасандылық тән емес. Оның азаматтық лирикасы сыншылдығымен, қоғамдағы және адам мінезіндегі келеңсіз тұстарды дәл нысанаға алуымен ерекшеленеді. Ақынға тән басты қасиет — шындыққа бас ию; бұл ұстаным оның көптеген туындыларынан айқын көрінеді.
Поэмалық белес
1979 жылы жарық көрген «Сенің махаббатың» жинағындағы «Сырласу немесе ақын әйелдің анасымен диалогы» атты поэма ақын шығармашылығындағы шындыққа адалдықтың биік деңгейін танытады.
Шындық, қайсарлық, адамгершілік, махаббат, сенім секілді философиялық ұғымдар оның поэзиясында нанымды әрі салмақты көрініс табады.
Аудармалары
Ақын орыс және туысқан республикалар ақындарының жырларын, сондай-ақ Чили ақыны Пабло Неруданың өлеңдерін қазақ тіліне аударған. Кейбір драмалық шығармаларды да тәржімалаған.
Көркем үзінді: азаматтық үн
Не қасиет күтерсің бүгінгі елден,
Жасқаншақтап күйеудей ұрын келген.
Айтар сөзін көмейге көміп қойып,
Күн кешеді қорқумен, дірілдеумен.
Бар сияқты менде де сана, шыдам,
Жығылғанды демеуге тағы асығам.
Жасайын-ақ десем де бір астамдық,
Қорқам ардың айбалта — жазасынан.
«Біздің Камшат» повесі
Фариза Оңғарсынованың прозалық еңбектерінің ішінде «Біздің Камшат» повесі аталады. Повесть ақын шығармашылығының жанрлық өрісін кеңейткен еңбектерінің бірі ретінде бағаланады.
Мұқағали Мақатаевтың Фаризаға арнауы (үзінді)
Үзінді
Фариза! Фаризажан, Фариза-қыз,
Өмірде ақындардың бәрі жалғыз.
Шыдай-шыдай ақыры жалығармыз,
Бірімізден біріміз арылармыз.
Біздерді де жоқтайтын жан болса егер,
Шаң басқан архивтерден табылармыз.
Сен мені білесің бе, білесің бе?
Жаралмаған жан екем күресуге.
Жылай жүріп, өтірік күлесің де,
Жүресің де қоясың, жүресің де.
Фаризажан, сен соны білесің бе?
Жанарымды тұманмен тұмшаладым,
… Серіппесі үзіліп тұр садағым.
Жігітінен қазақтың дос таба алмай,
Қыз да болсаң мен саған мұң шағамын.
Ауырлар деп ойлап па ем мұнша халім…
Қысқаша түйін
Бұл арнау — Фариза Оңғарсынова поэзиясының рухани салмағын, ақындық жалғыздық пен шындық алдындағы жауапкершілікті терең сезіндіретін әсерлі үн.
Дереккөз туралы ескертпе
Санат: KZ портал — қазақша рефераттар жинағы.