Балаға жақсы тәрбие бере алу үшін ата - ана және басқа отбасы мүшелерінің бүкіл тәрбиелік қағидаларды орындауымен қатар, отбасы өмірінің жүйелі, ата - ана ара - қатынасы жақсы болуы шарт
Тәрбиенің бастауы — отбасының тыныштығы
Балаға жақсы тәрбие беру үшін ата-ана мен отбасының басқа мүшелері тәрбиелік қағидаларды ұстанумен қатар, отбасы өмірі жүйелі әрі ата-ананың өзара қарым-қатынасы жылы болуы шарт. Үйдегі ұрыс-керіс баланың жан дүниесіне ауыр салмақ түсіреді. Әсіресе ажырасу сияқты жағдайлар баланың жүрегіне терең жара салуы мүмкін.
Балалар ата-анасын көбіне идеал, мінсіз тұлға ретінде қабылдайды. Соларға ұқсап, солар сияқты әрекет етуге тырысады.
Бала — айтқанды емес, көргенді қайталайды
Бала үлкендердің дағдысын, мінезін, іс-әрекетін тез бойына сіңіреді. Сондықтан сәби дүниеге келген сәттен бастап ата-ана өзіне талап қойып, барлық жағынан үлгі болуға ұмтылғаны дұрыс.
Әділдік пен тең қатынас
Ата-ана балаларының бірін бөліп-жармай, барлығына бірдей қарауы, бірдей мәміле етуі қажет. Теңдік — үйдегі сенімнің іргетасы.
Үлгі — тәрбиенің ең күшті құралы
Әр ата-ана баласының тәрбиелі, еңбекқор, табысты болғанын қалайды. Оның ең қысқа жолы: балаңыз қандай болғанын қаласаңыз, өзіңіз сондай болыңыз.
«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», «Алдыңғы арба қайда жүрсе, соңғы арба сонда жүрер» деген мақал-мәтелдер тәрбиенің өзегі — күнделікті үлгі екенін аңғартады.
Айыптаудан бұрын — өзіңе сұрақ қой
Балаңыздан жағымсыз әрекет байқасаңыз, ашуланудан бұрын «Мұны біз өзіміз қандай қылықпен көрсеттік?» деп ойланған пайдалы. Ізденсеңіз, көп жағдайда жауап табылады.
Сөз бен іс қабыспаса
Өзіңіз кітап оқымай тұрып, балаға «Компьютерде отырмай, кітап оқысаңшы» деу қаншалықты әсерсіз болса, баладан кемшілік көргенде бір-біріңізді «сен кінәлісің» деп айыптау да соншалықты мәнсіз.
Өзгеріс мүмкін: алдымен ата-ана өзгереді
«Өткен өтті, енді не істейміз?» дейтіндер үшін жол бар: мінез-құлық пен іс-әрекет өзгеруі мүмкін. Егер ата-ана өзін дұрыс бағытта өзгерте алса, бала да сол бағытқа бет бұрады. Алдыңғы арба жақсы жолға түссе, соңғы арба да соған ілеседі.
Үйдегі ахуал — баланың болашақ мінезінің айнасы
- Үйде үнемі ұрыс-керіс болса, балалардың бір-біріне мейіріммен қарауын күту — бос қиял.
- Ата-анасынан жәбір көрген бала алдымен бауырларын, кейін әлсіздерді ренжітуге бейім болуы мүмкін.
- Үйде «рақмет» айтылмаса, ілтипат көрсетілмесе, сыртта баладан сыпайылық күтудің салмағы азаяды.
- Жұбайын жәбірлейтін адамның баласы да достарына, бауырларына, кейін жұбайына қаталдық көрсетуі ықтимал.
- Өтірікке жол берілген отбасыда бала да өтірік айтуға бейімделуі мүмкін, тіпті мұғалімнен шағым естілуі ықтимал.
- Өз ата-анаңызға уақыт таппай, халін сұрамасаңыз, балаңыз да үлкейгенде сізге дәл солай қарауы ғажап емес.
- Адамдарға күліп қарап, сыртынан жамандау қалыпты нәрсе болса, балаңыз мұны дұрыс мінез деп қабылдауы мүмкін.
Назардан тыс қалған бала
Кейбір ата-ананың өз қызығын күйттеп, өз рахатын ойлап, баласын елеусіз қалдыруы — ащы да болса шындық. Мұндай немқұрайдылық баланың ішкі дүниесін шайқап, болашақта түрлі келеңсіздіктерге себеп болуы мүмкін.
Қорытынды: үлгілі болу — күнделікті таңдау
Қорыта айтқанда, өзіміз үлгілі болайық. Қажет болса, өзімізді тәрбиелеп, жақсы мінезге дағдыланып, жақсы істерді тұрақты әдетке айналдырайық. Үйде өзара құрмет, махаббат пен адалдық көріп өскен бала көркем мінезді болып қалыптасады. Мұндай бала ертең елге пайдалы азамат болып, қоғамда өз орнын табары сөзсіз.