Отанын сүю және азаматтығын мақтан тұту
Досмағұлова Қарлығаш, 11-сынып, №148 мектеп-гимназия
Жетекші: Салықбаева А. А.
Болашақ ұрпақты намысы бар, білімді, туған елін және жерін сүйетін өнегелі азамат етіп өсіргіміз келсе, ұлттық тәрбиеге ерекше назар аударуымыз қажет. Қазіргі білім жүйесінің болашағын айқындайтын маңызды бағыттардың бірі — патриоттық тәрбие.
Патриоттық тәрбиенің мәні
Патриоттық тәрбие Отанды сүюден және азаматтықты мақтан тұтудан басталады. Ол — өз еліңнің болашағы үшін қызмет ету, ана тілін жетік меңгеру және қастерлеу, халықтың салт-дәстүрі мен ерекшеліктерін білу, дінге және тарихи мұраларға құрметпен қарау, отандастарға әрі өзге ұлт өкілдеріне адамгершілік көзқарас таныту сияқты құндылықтарды қамтитын кең ұғым.
Қазақстандық отаншылдық
Қазақстан — тәуелсіз мемлекет. Елімізде көптеген ұлт пен ұлыс тату-тәтті, өзара сыйластықта өмір сүріп келеді. Сондықтан Қазақстанды мекендейтін барлық халықты ортақ Отанға деген сүйіспеншілік рухында тәрбиелеу — аса маңызды міндет.
Мектептегі сабақтар мен тәрбиелік жұмыстарда оқушыларды қазақстандық отаншылдыққа баулуға жүйелі түрде мән берілуі тиіс. Ал қазақ жастары үшін бұл жауапкершілік тіпті айрықша: Қазақстанның байырғы халқы ретінде ел мен жердің тағдырына деген азаматтық сергектік, ұлттық намыс пен елжандылықтың биік болуы табиғи міндет.
Тарих сабағы және дүниетаным
Патриоттық тәрбиені ұрпақ бойына сіңіру үшін қазақ халқы бастан кешкен тарихи оқиғаларды түсіндіріп, тағылымын ұғындыру қажет. Оқушылардың дүниеге көзқарасын қалыптастыруда тарих сабағының орны ерекше: ол адамзаттың тарихи-мәдени тәжірибесін, ең алдымен құндылықтарын танытуды мақсат етеді.
Тарихи материалдарды оқыту арқылы оқушыларды ерлікке, батылдыққа, жауынгерлік рухқа тәрбиелеу — отансүйгіштікке тәрбиелеумен тікелей байланысты.
Отансүйгіштік — біріктіруші идея
Тәуелсіз ел үшін отансүйгіштік — халықты біріктіретін бірлік пен жалпыұлттық идеяның негізі. Ол қоғамды маңызды стратегиялық, ұлттық және мәдени мәселелерді шешуге жұмылдыратын күш ретінде көрінеді.
Патриотизм нақты іс-әрекеттен байқалуы керек. Азамат, патриот болу үшін міндетті түрде батыр немесе ерекше тұлға болу шарт емес: ең маңыздысы — өз Отаныңды шынайы сүю, оның қуанышы мен қиындығын бірге көтеру.
Қазақстандық патриотизм: ұғым және құрамдас бөліктер
Қазақстандық патриотизм — елдікті, мемлекеттілікті саналы түрде сезіну. Ол адамның туған жеріне бауыр басуынан басталып, ана тіліне құрметпен қарау, Отан мүддесін ойлау, азаматтық сезімді дамыту, елдің саяси-экономикалық және мәдени жетістіктерін мақтан ету, тәуелсіздік пен бостандықты қорғау, ата-баба тарихына тағзым жасау сияқты қасиеттерді қамтиды.
Тәрбиенің негізгі бағыттары
1) Адалдық пен борыш
Отанға адалдықты қалыптастыру; азаматтық борыш пен конституциялық міндеттерді орындауға дайын болу.
2) Белсенді азаматтық ұстаным
Бұл қасиет отбасындағы тәлім-тәрбие мен өскен ортадан бастау алады.
3) Әскери-патриоттық тәрбие
Жасөспірімдердің рухын шыңдап, тәртіп пен жауапкершілікті күшейтеді.
4) Төзімділік мәдениеті
Әртүрлі ұлт, нәсіл, конфессия өкілдерінің өзара сыйластығын орнықтыру.
5) Әлеуметтік маңызды құндылықтар
Қоғам мен тұлға үшін маңызды ортақ құндылықтарды дамыту және нығайту.
Ел бірлігі туралы ой
Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаев Дүниежүзі қазақтарының IV құрылтайында: «Қазақстан — дүниедегі әр қазақтың қастерлі құбыласы! Қазақстан — әлемдегі барша қазақтың құтты қарашаңырағы!» — деп, елдің тұтастығы мен ортақ жауапкершіліктің мәнін айрықша атап өтті.
Патриотизм — кез келген ұлттың жетістігін айқындайтын күш. Ол өз еліңнің табысын мақтан ету ғана емес, сондай табысқа өзіңді де жұмылдыру.
Тәрбиенің ұзақ мерзімді мақсаты және құралдары
Патриотизмге тәрбиелеудің ұзақ мерзімді мақсаты — азаматтарды біріктіру, Тәуелсіздіктің құндылықтары мен жетістіктерін ұғындыру, мемлекеттік рәміздер мен ортақ идеялар төңірегіне топтастыру. Бұл жолда толеранттылық, бірлік, өзара көмек, қайырымдылық сияқты ұстанымдар шешуші рөл атқарады.
Жастар үшін тәрбиелік мәні жоғары істердің қатарында түрлі деңгейдегі шаралар, мемлекеттік мерекелерді атап өту, патриоттық акциялар ұйымдастыру бар. Соның ішінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері күніне арналған іс-шаралардың орны бөлек.
Қазіргі патриотизмнің сипаты
- кешенділік пен салмақтылық
- орнықтылық пен ерлік
- төзімділік
- қарапайымдылық
- еңбекке қабілеттілік
- адалдық пен жауапкершілік
Қазақстандық патриотизм елдің экономикалық әлеуетімен де тығыз байланысты: ол халықтың қоғам мен мемлекет мүддесіне белсенді қызмет етуін, еңбек өнімділігін және мәдени ұйымдасуды білдіреді.
Патриоттық сезім: отбасыдан басталатын тәрбие
Патриоттық сезім ең алдымен отбасында қалыптасады. Алайда нарықтық қатынастардың күшеюі, ересектердің тәрбиеге жеткілікті көңіл бөлмеуі, ата-аналардың уақытының тапшылығы сияқты факторлар отбасындағы тәрбиенің рөлін әлсіретті. Мұндай жағдайда отансүйгіштік сезімді қалыптастырудың жаңа жолдарын табу қажеттігі айқын.
Бүгінде қазақстандық патриотизм мәселесі қоғамдық, мемлекеттік, саяси және мәдени-рухани тақырыптардың өзегіне айналып отыр. Президенттің Жолдауларында да тәрбиелік құрамдасты күшейту, патриотизм, мораль мен парасаттылық, ұлтаралық келісім мен толеранттылық, заңға мойынұсынушылық сияқты құндылықтарды барлық оқу орындарында жүйелі сіңіру қажеттігі атап өтіледі.
Кімдерді патриот дейміз? Өмірден алынған әсер
Патриоттық, отаншылдық ұғымдарын сөз еткенде, “Кімді патриот дейміз?” деген сауалдың тууы заңды. Біздің мектеп-гимназияда 9 мамыр — Жеңіс күні қарсаңында соғыс ардагерлеріне арналған түрлі іс-шаралар тұрақты түрде ұйымдастырылады. Бұл күні ауданымыздағы ардагерлердің хал-жағдайын сұрап, құрмет көрсету — шәкірттерге жүктелген маңызды міндеттердің бірі.
Ардагермен кездесу
Сол күндердің бірінде біз сынып болып жиналып, Николай Михайловичтің үйіне арнайы бардық. Қарияның жұбайы төсек тартып жатқан еді. Соғыс салған жара — тек денеге ғана емес, жанға да таңба: ардагердің ауыр естеліктері уақыт өте қайта оралып тұратынын байқадық.
Ол кісі соғыс жылдарындағы қиындықтарын еске алып, бірде күлдіріп, бірде толқытты. Әр сұраққа ойланып жауап беріп, тереңде жатқан оқиғаларды баяндады. Әр сөзінен Отанға деген адалдық пен азаматтық жауапкершілік сезілді. Өскелең ұрпақтың патриот болатынына сеніммен қарайтыны да ерекше әсер қалдырды.
“Жақсының аты өлмейді” дегендей, осындай өнегелі өмірді үлгі тұтатын азаматтар көп. Нағыз патриоттық сезім — құр сөз емес, адам бойындағы тұрақты ұстаным мен әрекет.
Қазіргі міндеттер: бағыт, қауіпсіздік, тарихи жады
1) Патриотизмді дұрыс бағыттау
Еліміздің маңызды міндеті — патриотизмге дұрыс бағыт-бағдар беру. Қоғамдағы патриоттық сезімді әлсіретуге емес, оны қалыптастырып, биіктетуге жұмылдыру қажет. Елді басқаруға келетін жастар сауатты ғана емес, өз халқына шын берілген нағыз патриот болуы тиіс.
Бұл жерде сөз татулық пен бірлікке қауіп төндіретін ұраншылдық туралы емес, өз Отанына және халқына сүйіспеншілікке негізделген демократиялық патриотизм туралы.
2) Патриоттық тәрбие — ұлттық қауіпсіздік мәселесі
Егер біз елдік мүдденің төңірегіне топтасып, Отан тағдыры үшін жауапкершілікті терең сезінбесек, жоғары жетістіктерге жету қиын. Азаматтық-патриоттық тәрбиеге мемлекеттік рәміздерді құрметтеу, әскерге және құқық қорғау органдарына сыйластық, сондай-ақ құқықтық сауаттылықты арттыру, құқық бұзушылықтың алдын алу, салауатты өмір салтын насихаттау сияқты бағыттар да кіреді.
3) Тарихи тұлғаларды ұлықтау және ерлікті ұмытпау
Ұланғайыр жерімізді қорғап, егемен елді мұра еткен ата-бабаларымыздың ерлігін дәріптеу — жас ұрпақ санасын қалыптастырудағы маңызды міндет. Қазақ-жоңғар соғыстары кезеңінен бастап 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасына дейін ел есінде қалған батырлар, ақындар, жыраулар, оқымыстылар мен қоғам қайраткерлерінің өнегесі — патриоттық тәрбиенің қуатты тірегі.
Сондай-ақ тәуелсіздік жолында жанын қиған Алаш қозғалысының тарихы да кейінгі буынға толық әрі түсінікті түрде жеткізілуі тиіс. Мұндай тарихи жады — мемлекет қалыптастыру үдерісіндегі маңызды рухани ресурс.
Қорытынды ой
Бүгінгі патриоттық идея мен тәрбие қазіргі заман жастарының талғамы мен мүддесіне сай, анық әрі түсінікті болуы керек. Республика көлемінде де, жекелеген оқу орындарында да өткізілетін іс-шаралар қазақстандық патриотизмнің болашағын кешенді түрде қарастыруды талап етеді. Ал бұл мақсат нақты жоспар, жүйелі міндет және тұрақты жұмыс арқылы ғана жүзеге асады.
Жастардың қоғамдық-саяси сауаттылығының негіздерін қалыптастыру, заңдылықты және қоғамдық өмір нормаларын қастерлеуге тәрбиелеу, халқымыздың тарихи өткені мен мәдени мұрасына құрмет қалыптастыру — егемен ел үшін қажеттілік. Отансүйгіштік пен патриотизм — егіз ұғымдар; олардың бастауы туған жерге деген сүйіспеншілікте жатыр.