Табысты бағалау
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
«Тұран» университеті
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ЖҰМЫС ІСТЕП ТҰРҒАН БИЗНЕСТІ БАҒАЛАУ
Орындаған:Карипбаева А.
ЭФ – 05- 08
Қабылдаған: Кулмуратова С. Е.
Алматы, 2007
Жоспар
Кіріспе 3
Фирманың жалпы сипаты 5
I тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнестің алғашқы көрсеткіштерін
II тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнесті бағалау үшін
Қорытынды 20
Қолданылған әдебиеттер тізімі 21
Кіріспе
I тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнестің алғашқы көрсеткіштерін
1.1 Алғашқы мәліметтерге байланысты талдамалық кесте көрсеткіштері
1.2 Барлық көрсеткіштер бойынша абсолюттік және қатыстық
II тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнесті бағалау үшін
2.1 Көрсеткіштердің абсолюттік және қатыстық динамикасына баға беру
2.2 Өнім өткізу көлемінің өзгерісінің факторлық талдауды
2.3 Өнімді өткізуден түскен табысқа факторлық әсерлерге баға
2.4 Талдамалық қорытындыны жасау, және болашақта жұмыс істеп
Қорытынды
Кіріспе
Рыноктың қатынастың өсуіне байланысты бизнес бағалауға деген сұраным
Инвестиция, сақтандыру, салық, бөлімінің негізінде бизнес бағалауға деген
Бизнес бағалау процесінде кәсіпорынның басқару ережелері анықталады, оларды
Нарықтық қатынастар кезінде бизнесті бағалау арқылы мекеменің қазіргі
Кәсіпорынның зерттелініп отырған уакытында қаржылық тұрақтылығын оның қаржы
Бизнесті бағалаудың келесі объектісін бөлуге болады.
Кәсіпорындық экономикалық ресурстарын талдау
Мекеменің тартылған және өзіндік капиталын таңдау
Кәсіпорындық тікелей шығыстарын бағалау
Шаруашылық субъектілердін үстеме шығындарын үстеу
Ұйымдастыру қаржылық жағдайын талдау
Мекеменің несиелік қабілетін бағалау
Бюджеттеу
Мекеменің болашағын болжау.
Бизнес бағалауды жүргізу үшін келесі нормативтік құқықтар актілерді
1.Бухгалтерлік есеп туралы заң
2.Салықтық кодекс
3.Есептік саясат
4.Басқа кәсіпорынның қызметін реттудің құжаттар бизнес бағалау кезінде
1. Бухалтерлік баланс
2. Табыстар мен зияндар туралы есептеу
3. Ақша қозғалысы туралы есептерлігі
4. Өзіндік капиталдың өзгерісі туралы
5. Бухалтерлік балансқа түсініктеме хат
6.Өндіріс есептеме
7. Өнімнің өзіндік құндылық карточкасы
8. Өзге алғашқы құжаттар
« Қаржылық есепкерлік » 30-шы бухалтерлік есеп стандарты
Баланс 3 элементті көрсетеді
Актив
2. Өзіндік капитал
3. Міндеметтелер
Бірақ бизнес бағалау процесін жүргізгенде тек бухалтерлік балансқа
Баланс мекеменің жылдық тарихын көрсетеді
2. Баланстағы ресурстар мен олардың пайда болу көздерінің
3. Байланыста шаруашылық арасындағы салыстыру көрсетпеген
4. Байланыста кәсіпорының жатары түр, мәліметтер жоқ.
Бизнес бағалау процесінің соңында келесі аналитикалық көрсеткіштері анықталуы
Мүлік жағдайының жалпы жағдайы
Қаржы жағдайын бағалау
Табысты бағалау
Экономикалық көрсеткіштерінің динамикасы
Істерлік белсділіктері
Фирманың жалпы сипаты
ЖШС «МАК» жиһаз шығару фирмасы.
Мекен жайы: Алматы қаласы, Достық көшесі 112
Тел:36-98-98, факс (3272)36-87-87.
Өндірістің түрі: жиһаз шығару. Реквизиті:
РНН 14987654321;
Есеп айырысу шоты:7896541;
Жекелеген идентификациялық код: 157896;
Есеп айырысу шотының банкісі: Банк Центр Кредит;
Мекен жайы: Алматы қаласы, Бөгенбай батыр көшесі 156.
Тел: 63-19-36, 63-29-30.
Құрылтайшылардың жарғылық қорындағы үлесі
1- кесте
Құрылтайшылардың тізімі Үлесі (%) Сомасы мың
(теңге)
Джусупов Қ.
Карипбаева А.
Тогжанова М.
Кунаева Б.
Бухаров Е. 15
20
20
35
10 2000000
2500000
2500000
5000000
1000000
Барлығы: 100 13000000
АҚ «МАК» жиһаз өндіру фирмасының штаттық кестесі
2-кесте
№ Лауазым Адам саны
1
2
3
4
5
6
7
8
9 Бас директор
Бас бухгалтер
Кассир
Маркетолог
Менеджер
Юрист
Жұмыскерлер
Өндіруші
Құрастырушы 1
1
1
1
1
1
210
20
21
Барлығы: 257
Сұрыныс нарықтық механизмнің қозғаушы күші, себебі, сұранысқа сәйкес
Сұраныс – қоғамның, кәсіпорынның және жеке адамдардың белгілі
Нарықтық қатынастарда сұранысқа көптеген факторлар әсер етеді. Оның
Демографиялық (адам саны, жас құрылымы, семья жағдайы,
Экономикалық факторлар (инфляция және девальвация деңгейі, баға саясаты,
әлеуметтік мәдени (адамдардың білім деңгейі, мамандығы, тұрған аймағы,
Нарықтық экономикада сұраныстың бірнеше түрлері қалыптасқан және сұраныстың
Тұтынушылар – бұл жеке және заңды тұлғалар, оларға
Жабдықтаушылар дегеніміз - фирманы және оның бәсекелестерін тауарды
өнім сапасы берілген стандартқа сәйкес болуы керек;
келісілген кестеге сәйкес нақты мезгілде өнімді жеткізу;
қажетті құжаттарды увқытысында қамтамасыз ету;
келісілген бағаны сақтау;
тауар сапасына кепілдеме беру.
Делдалдар - фирма тауарларын клиенттерге өткізуге және таратуға
Сауда делдалы – фирма клиенттерін іздеп-табуға жататын компаниялар,
Маркетинг қызметін атқаратын арнайы агентстволар, оған көтерме және
Бәсекелестер дегеніміз - бір типті товарды ұсынатын, дара
Тәжірибе бойынша бәсекелестіктің екі түрі бар: баға бәсекелестігі,
Сервистік қызметтер. Сервистік қызметті әр түрлі жүргізуге болады.
жабдықтаушы фирма бөлімшесінде;
өнімді сататын агенттер арқылы.
Сервисті тиімді ұйымдастыру және оның стратегиялары:
Тұтынатын байланыс, жарнама және әртүрлі мақалалар арқылы тұтынушының
I тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнестің алғашқы көрсеткіштерін
«МАК» ЖШС-ң 2005-2006 ж.ж. экономикалық көрсеткіштері
3-кесте
Көрсеткіштер 2005 ж. 2006 ж.
1.Өткізуден түскен табыс (мың тг) 791322 987394
2.Шығындардың барлығы (өз/құн, мерзім
шығындары, корпорациялық салық), (тг) 638122 783646
3.Жұмыскерлердің орташа саны (Ч) 249 257
4.Негізгі құралдардың 1 жылдық орташа құны
(мың тг) 172026 308560
5.Жұмсалған материалдардың құны (мың тг) 680537 809664
6. 1 жыл ішіндегі бір жұмысшының жұмыс істеген
күндер саны 227 226
«МАК» ЖШС-ң 2005-2006 ж.ж. экономикалық көрсеткіштердің талданылуы
4-кесте
Көрсеткіштер 2005 ж. 2006 ж. Ауытқу
Өсу темпі(%)
1.Өткізуден түскен
табыс (мың тг) 791322 987394 196072 19,9
2.Шығындардың барлығы (өз/құн, мерзім
шығындары, корпорациялық салық), 638122 783646 145524
3.Жұмыскерлердің
орташа саны (Ч) 249 257 8 3,11
4.Негізгі құралдардың 1
жылдық орташа құны (мың тг) 172026 308560 136534
5.Жұмсалған
материалдардың
құны (мың тг) 680537 809664 129127 15,9
6. 1 жыл ішіндегі бір
жұмысшының жұмыс
істеген күндер саны 227 226 -1 0,44
7.Таза табыс (мың тг) 153200 203748
8.Өндірістің
рентабельділігі (%) 17,9 18,2 0,3 1,7
9.Жұмыскерлердің
орташа жылдық еңбек
өнімділігі (мың тг) 3178 3842 664 21
10.Жұмыскерлердің
орташа күндік еңбек
өнімділігі (мың тг) 14 17 3 21
11.Қор қайтарымды-
лығы (тг) 4,6 3,2 -1,4 30,4
12.Өнімнің қор
сиымдылығы (тг) 0,9 0,8 -0,1 11,1
II тарау. Жұмыс істеп тұрған бизнесті бағалау үшін
Базистік деңгейдегі фактілік мәндегі талданылатын көрсеткіштің ауытқуы салыстыру
Барлық көрсеткіштердің абсолюттік динамикасын анықтайық:
1) Vреал.2006 - Vреал.2005 =987394-791322=196072
Талданылып отырған көрсеткіштен оң динамиканы анықтадық. Өйткені өткізуден
2) Рвсего 2006 - Рвсего 2005 = 783646-638122=145524
Талданылып отырған көрсеткіштен теріс динамика пайда болды. Өйткені
3) Ч2006 - Ч2005 = 257-249=8
Берілген көрсеткіш бойынша оң динамиканы анықтадық, өйткені жұмысшылар
4) Ғ2006 - Ғ2005 = 308560-172026= 136534
Берілген көрсеткіш бойынша теріс динамиканы анықтадық, өйткені сатуға
5) М2006 - М2005 = 809664 - 680537=
Берілген көрсеткіштер бойынша теріс динамика пайда болды. Өйткені
6) Д2006 - Д2005 = 226-227= -1
Берілген көрсеткіштер бойынша теріс динамиканы анықтадық. Өйткені жұмыс
7) ЧД = өткізуден түскен табыс (Vреал)
ЧД2006 - ЧД2005 = 203748-153200= 50548
Талданылып отырған көрсеткіш бойынша оң динамиканы анықтадық, өйткені
8) Барлық экономикалық ресурстардың толық қолданылуын өндірістің рентабельділік
R=ЧД/(F+ТА)*100%, мұндағы
ЧД – таза табыс
Ғ – негізгі құралдардың ортажылдық құны
ТА – ортажылдық құнды ағымдағы активтер
R2005 = 153200/(172026+680537)* 100% = 17,9
R2006 =203748 /(308560+809664)* 100% = 18,2
R2006 - R2005 = 18,2-18= 0,3
Сонымен, талданылып отырған көрсеткіш оң динамиканы көрсетеді. Өйткені,
9) Бизнесті бағалау кезінде айрықша көңілді ұйымның кадрлік
Птр = Vреал/Ч, мұндағы
Vреал - өткізілген өнім көлемі
Ч – жұмысшылар санының ортатізімі
Птр2005 = 791322/249= 3178
Птр2006 = 987394/308560= 3842
Птр2006 - Птр2005 =3842-3178= 664
Бұл талдамалық көрсеткішке қарап, біз теріс динамика көріп
10) Жұмысшының ортакүндік шығарылымы (Пдн) жұмыскерлердің ортажылдық еңбек
Пдн = Птр/Д, мұндағы
Птр – жұмыскерлердің ортажылдық еңбек өнімділігі
Д – 1 жыл ішінде бір жұмысшының жұмыс
Пдн2005 = 3178/227= 14
Пдн2006 = 3842/257= 17
Пдн2006 - Пдн2005 = 17-14= 3
Бұл талдамалық көрсеткішке қарап, біз тағы да теріс
11)Бағалаудың техникалық саясатының негізі болып – қор қайтарымдылығын
Фотд = Vреал/Ғ, мұндағы
Vреал - өткізуден түскен табыс
Ғ- негізгі құралдардың 1 жылдық орташа құны
Фотд2005 = 791322/172026= 4,6
Фотд 2006 = 987394/308560= 3,2
Фотд2006 - Фотд2005 = 3,2 - 4,6= -1,4
Бұл талдамалық көрсеткішке қарап, біз теріс динамиканы көріп
бұл негізгі құралдар арқылы 1 тг көлемінде шығарылған
Осы жағдайда біздің кәсіпорынымыздың жалпы техникалық саясатына жаман
12) Кәсіпорынның шикізат саясатын бағалаудың негізгі көрсеткіші болып
Мём = М/ Vреал, мұндағы
М – қолданылған материалдардың құны
Vреал - өткізуден түскен табыс
Мём 2005 = 680537/791322= 0,9
Мём 2006 = 809664/987394= 0,8
Мём 2006 - Мём 2005 = -0,1
Бұл талдамалық көрсеткішке қарап, біз теріс динамиканы анықтадық,
Біздің кәсіпорынымыздың жалпы шикізат саясатына жақсы баға беруге
Салыстыру әдісін қолдана отырып, қандай да бір көрсеткіштің
Біздің мекемеміздің өнім өткізу (өткізуден түскен табыс) көлемінде
а) жұмысшылардың ортакүндік шығарылымының (Пдн) өзгеруі;
б) жұмысшылар санының (Ч) өзгеруі;
в) 1 жыл ішінде бір жұмысшының жұмыс істеген
Талдамалық факторлық модель келесідей түрде болады:
Vреал = Ч * Д * Пдн
Тізімдік орнын ауыстыру әдісін қолдана отырып, өткізуден түскен
(0 қойылымдар) Чбаз.* Дбаз.* Пдн баз. = 249*227*14
(1 қойылымдар) Чф.*Дбаз.*Пдн баз. = 257*227*14 = 816746
(2 қойылымдар) Чф.*Дф.* Пдн баз. = 257*226*14 =
(3 қойылымдар) Чф.*Дф.* Пднф. = 257*226*17 = 987394
Сосын факторлық әсердің үлкендігін санмен өлшейміз:
Жұмысшылардың орташа санының әсерінен сату көлемінің өзгеруі: ∆Vреал.
∆Vреал. (Ч). = Vреал.р.2 - Vреал.р.1 =816746– 791322=
1 жыл ішінде 1 жұмыскердің орташа жұмыс істеген
∆Vреал. (Д).= Vреал.р.3 - Vреал.р.2 = 813148-816746 =
Жұмысшылардың орташа күндік істеген жұмысының әсерінен өнімді сату
∆Vреал. (Пдн).= Vреал.р.4 - Vреал.р.3 = 987394 –
Осы алған нәтижеге қарай отырып шешім шығаруға болады.
∆Vреал. (Ч). + ∆Vреал. (Д). + ∆Vреал. (Пдн).
25424+3598-1744246 = -1715224 мың тг.
Осы жағдайға қарай отырып аналитикалық шешім:
▪ Жұмысшылардың орташа санының алдыңғы жылмен салыстырғанда
▪ Күн санының азаюы, 1 жыл ішінде 1
▪ 1 күн ішінде орташа өнімді шығаруының 3
▪ Жалпы әсердің барлық факторлық нәтижесіне сай, өнімді
-1715224 мың тг-ге төмендеді
▪ Орта күндік шығару факторының түсуі қазіргі жағдайда
Абсолюттік айырмашылықтар әдісін қолдана отырып, өнімді сатудан түскен
Факторлық әсер беру есебі, өнімді сатудан түскен көлеміне
Жұмысшылар санының өзгеруіне әсері:
∆Vреал. (Ч). = ∆Ч.* Д баз. * Пдн
Жұмыс істелген күндер санының өзгеруіне әсері:
∆Vреал. (Д). = Ч ф. * ∆Д *
Ортакүндік шығарылым өзгеруіне әсері:
∆Vреал. (Пдн). = Ч ф. * Д ф.
Алған нәтиженің дәлдігін тексеру:
∆Vреал. (Ч). + ∆Vреал. (Пдн). + ∆Vреал. (Д).
25424+3486+168822= 197632 мың тг.
Факторлық әсерлерді индекстік талдау тәсілімен де анықтауға болады.
Барлық факторлардың әсерін табу үшін, өткізуден түскен көлемді
JVреал = Vреал.ф / Vреал.б =987394/791322=1,24 немесе 124%
Өткізуден түскен көлемнің өзгерісін табу үшін, әр фактордың
а) өткізуден түскен көлемге жұмысшылардың орта санының әсері:
JVреал (Ч) = (Чф * Дбаз * Пдн.баз)
б) өткізуден түскен көлемге 1 жыл ішінде бір
JVреал (Д) = (Чф * Дф * Пдн.баз)
в) өткізуден түскен көлемге жұмысшының ортакүндік еңбек өнімділігіне
JVреал (Пдн) = (Чф * Дф * Пдн.ф)
Арифметикалық дәлділікке берілген нәтижелерді тексеру:
JVреал (Ч) * JVреал (Д) * JVреал (Пдн)
1,03 *1*1,21= 1,25
Берілген нәтижелерге қарап, келесідей тұжырым жасауға болады:
өткізуден түскен табыстың нақты көтерілімі барлық факторлардың әсерінен
жұмысшылардың ортатізімдік санының 8 адамға өсуіне байланысты, өткізуден
1 жыл ішінде орташа бір жұмысшының бір күндік
жұмысшылардың ортакүндік еңбек өнімділігінің 3 теңгеге өсуіне байланысты
Қорытынды
Бүгінгі күнге дейін кәсіпорында мүліктің баланстық құны көтеріліп
Нарықтық қатынастар кезінде бизнесті бағалау арқылы мекеменің қазіргі
Барлық талданған факторлардың ішінен ең маңыздысы болып жұмысшылардың
Жұмысшылардың орта күндік шығарылымын жоғарлату үшін жұмысшылардың еңбек
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Банк В.Р., Банк С.В., Тараскина А.В. Финансовый
М.: Проспект, 2005.
2. Басовский Л.Е. Тоерия экономического анализа. – М.:
3. Вахрушина М.А. Управленческий анализ (выбор оптимального решения).
4. Гинзбург А.И. Прикладной экономический анализ. – М.:
5. Ковалев В.В., Ковалев Вит.В. Финансовая отчетность. Анализ
6. Косоруков О.А. Методы количественного анализа в бизнесе.
М.: ИНФРА-М, 2005.
7. Любушин Н.П. Комплексный экономический анализ хозяйственной деятельности.
8. Максютов А.А. Экономический анализ. – М.: Единство,
9. Савицкая Г.В. Экономический анализ деятельности предприятия. –
М.: Финансы и статистика, 2005.
10. Титов В.И. Анализ и диагностика финансово-хозяйственной деятельности
2
Табыстық тәсілдің әдістері
Жылжымайтын мүліктің тиімді пайдалануын талдау
Мүлікті бағалау тәсілдері
Машиналар мен құрал-жабдықтарды бағалаудың табыстық әдісі:таза табысты дисконттау әдісі,тең нәтижелі аналог әдісі
Инновациялық жоба
Табысты құраушы факторлары
Бизнесті бағалау
Жылжымайтын мүлікті бағалау туралы
Бизнесті бағалау туралы мәлімет
Құнның өзгеру қағидасы