Айналым капиталы

мазмұны
Кіріспе…………………………………………………………………………3
1. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігі...........................................................................5
1.1. Кәсіпорынның айналым капиталының мәні, құрамы, құрылымы..............................................................................5
1.2. Кәсіпорынның айналым капиталын және қорларын пайдалану мөлшері
2. ААҚ «ТҰК Казхром» экономикалык қызметін талдау……………………………………………………………...21
2.1. ААҚ «ТҰК Казхром» құрылуы және органдары, қызметі,
2.2. Кәсіпорынның капиталын және мүлкін пайдалану тиімділігі, техникалық-
3. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары…………………………………………………………..35
Қорытынды…………………………………………………………………39
Қолданылған әдебиеттер……………………………………………41
кіріспе
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі
Кез келген кәсіпорынның қаржылық жағдайы, төлем және несие
Айналым капиталы кәсіпорынның өндірістік процесіне тікелей қатысып, өндірілген
Кәсіпорындардың іс-әрекеттерін қамтамасыз етудегі міндетті шарт- қолда бар
Түрлі салаларда айналым капиталының үлес салмағы кәсіпорындардың өндіріс
Өндіріс тиімділігін арттырудың елеулі резервтері құрамына шикізат пен
Курстық жұмыстың мақсаты- кәсіпорындағы айналым капиталдарының тиімділігін арттыру,
Курстық жұмыс үш тарауға бөлінген. Бірінші тарауда айналым
Екінші тарауда теориялық тұрғыны пратика жүзінде, кәсіпорын мысалында
Үшінші тарауда кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру
1. Кәсіпорынның айналым қапиталын пайдалану тиімділігі
1.1. Кәсіпорынның айналым капиталдарының мәні, құрамы, құрылымы
Кәсіпорынның іс- әрекеттерін қамтамасыз етудегі міндетті шарт- қолда
Айналым капиталы- бұл кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ұйымдардың өндірістік қорларының
Айналым капиталының құрылымы деп барлық жиынтығындағы олардың бөлек
Кәсіпорында айналым капиталының құрылымы тұрақсыз және көптеген себептердің
Айналым капиталы 2 бөлімнен тұрады:
өндірістік айналым қорлары;
айналыс қорлары;
1- кесте. Айналым капиталы
Айналым қорлары Айналыс қорлары
өндірістік запастар Аяқталмаған өнадіріс Болашақ кезең шығындары
Қоймадағы дайын өнімдер Жөнелтілген, бірақ ақысы төленбеген тауарлар
Нормаланған Нормаланбаған
Өндірістік айналым қорлары- өндірістік процессте бір рет қолданылады
Өндірістік айналым қорларына шикізат, негізгі және қосымша материалдар,
Өндірістік айналым қорлары мынадай топтарға бөлінеді:
Өндірістік запастар. Оларға- шикізат, негізгі материалдардың, отынның, қосалқы
Аяқталмаған өндіріс. Оның ішінде өз ішінде шығарылған жартылай
Болашақ кезеңдердің шығындары- жаңа өнімдерді әзірлеуге және игеруге
Айналыс қорлары- запастағы дайын өнімдер, әлі бағасы төленбеген,
Сонымен, айналым қорлары-бұл өндірістік айналым қорлары мен айналыс
Кәсіпорынның айналым капиталы құрылымын білу өте маңызды, өйткені
Кәсіпорынның айналым капиалының құрылымы әр түрлі себептерге байланысты
2- кесте. Мысал: Кен өндіру өнекәсібінің айналым капиталының
№ Айналым капиталының элементтері Олардың үлестері,%
1
2
3
4
5
6
7 Өндірістік запастар
Аяқталмаған өндіріс және өзіндік өндірістегі жартылайфабрикаттар
Болашақ кезеңдер шығындары.
Айналым қорлары (п.1+п.2+п.3).
Қоймадағы дайын өнімдер.
Жөнелтілген, бірақ ақысы төленбеген тауарлар.
Есептеулердегі ақша құралдары.
Банк мекемелеріндегі шот есептеріндегі және кассалардағы ақша қорлары.
Айналыс қорлары (п.4+п.5+п.6+п.7).
Айналым капиталы
57
17
8
82
5
7
4
2
18
100
Әр түрлі саладағы кәсіпорындардың айналым капиталы құрылымы манадай
Кәсіпорын спецификасы. Өндірістік циклы ұзақ кәсіпорындарда аяқталмаған өндірістің
Дайын өнім сапасы. Егер кәсіпорын сұранысқа ие болмайтын,
Мамандану деңгейі;
Ғылыми- техникалық прогрессті жеделдету. Бұл фактор айналым құралдарының
Айналым капиталы құрылымына басқада факторлар әсер етеді. Бірақ
Айналым қорларының құрамы мен құрылымын 4 белгісі бойынша
Айналым сферасы;
Элементтері;
Норма ауытқуы;
Қаржыландыру көздері;
Айналым сферасына байланысты айналым қорлары өндірістік айналым қорлары
Кәсіпорын жұмысында айналым капиталы үш сатыдан өтеді:
Ақша сатысы. Мұнда ақша өндірістік запастарға айналады. Яғни,
Өндірістік сатысы. Өндірістік запастар бірінші аяқталмаған өндіріске айналады,
Тауарлық сатысы. Дайын өнім сатылады, нәтижесінде айналым қорлары
Айналым қорларының бір айалымын мынадан көруге болады:
А-ӨЗ...Ө...ДӨ-А*
Ақша құралдарына (А) кәсіпорын өнім өндіру үшін қажетті
Айналым қорларының әр бөлігі әр түрлі мағынаға ие
Өндірістік запастар (шикізат, негізгі материалдар, сатып алынған жартылайфабрикаттар,
Аяқталмаған өндіріс және жеке өндіріс жартылайфабрикаттары.
Болашақ кезеңдер шығындары.
Айналым қорлары (п.1+п.2+п.3).
Қоймадағы дайын өнімдер.
Жөнелтілген, бірақ ақысы төленбеген тауарлар.
Есептеулердегі ақша құралдары.
Банк мекемелеріндегі шот есептеріндегі және кассалардағы ақша қорлары.
Айналыс қорлары (п.4+п.5+п.6+п.7).
Айналым капиталы (п.1+п.2+п.3+ п.4+п.5+п.6+п.7).
Аяқталмаған өндірістің құны оны өндіруге кететін шикізаттың (негізгі
Өнеркәсіп өндірісте сатып алынған жартылайфабрикаттармен қоса өзіндік өндірістегі
Кәсіпорынның айналым капиталының негізгі бөлігін- тауарлы- материалды қор
шикі зат
материалдар
аяқталмаған өндіріс
дайын өнім
тауарлар;
Тауарлы- материалды қор кәсіпорынның активтерінің негізгі бөлігі болып
1.Тауарлы- материалды қорды өткізудің таза құны бойынша бағалау.
Тауарлы- материалды қор берілгендері жоғалған кезде;
Олар ескірген кезде;
Тауарлы- материалды қордың бағасы төмендеген кезде.
Бұл әдіс өте аз айдаланылады.
Т.м.қ. өткізу таза құны=болжамды шамамен
құрылған сатубағасы;
2. Орташа өлшемді құнды есептеу әдісі бойынша: тауарлы-
3. ФиФО әдісі. Бірінші сатып алынған бағалары өткізілген
4. ЛиФО әдісі. Соңғы сатып алынған тауарлар бағалары
Норма ауытқуына байланысты айналым құралдары мөлшерленген айналым капиталы
Жоғары тиімділік пен ритмділік көбіне айналым құралдарының (аналым
Айналым капиталының мөлшері, әрқашан кәсіпорынның жұмысына қажетті, олардың
Айналым капиталының мөлшерінің толмауы өндірістің қысқаруына, өндірістік программанның
Мөлшерден көп запастар айналымнан ақша қаражаттарын бөледі, материалды-
Қаржыландыру көздеріне байланысты айналым капиталы жеке және заемды
Кәсіпорын айналымында жеке және заемды айналым капиталының болуы
Айналым капиталын тиімді пайдалану көпшілігінде олардың қажеттілігін дұрыс
Әуелі кәсіпорын құрылғанда айналым қаражаттары жарғылық қордың бір
Орнықты пассивтер:
Жалақы жөнінде ең аз ауыспалы берешек және әлеуметтік
Ақы төлеудің мерзім ішіндегі келіп түспегендегі фактурасы жоқ
Аванс және өнімге ішінара ақы бойынша тапсырыс берушілерге
Салықтардың бірсыпыра түрлері бойынша бюджетке берешегі.
Айналым қаражаттарын қалыптастырудың басқа да көздеріне пайда
Өндірістің маусымдылығы;
Тауар- материалдық құндылықтарды жеткізудің кепілділігі;
Қоймалардағы сатылмаған дайын өнімдердің қорлануы.
1.2. Кәсіпорынның айналым капиталын және қорларын пайдалану мөлшері
Өндірістік запастардың негізгі элементтері бойынша, ақша нысанындағы, айналым
Н= Р*Д
Р- материалдардың ортакүндік шығыны;
Д- айналым құралының берілген элементі үшін орташа запас
Айналым капиталының орташа запас мөлшері (Д) біртекті немесе
Д= Т+С+М+Ф+П.
Ағымдағы запас- запастың негізгі түрі. Оның көлеміне келісімдер
Ағымдағы запастағы айналым құралдар мөлшері жабдықтаудың орташа циклының
Аяқталмаған өндірісте айналым капиталы мөлшері (Н) мына формуламен
Н= (В/Д)*Т*К,
В - IV кварталдың шығындар сметасы бойынша жалпы
Д – кезеңдегі күндер саны (90);
Т - өндірістік циклдың ұзақтығы, күндер;
К - өндірістегі шығындардың өсу коэффициенті;
Шығындардың әркелекі өсуіне байланысты коэффициент мына формуламен есептеледі:
K=C/П
Мұндағы, С- аяқталмаған өндірістегі бұйымның орташа құны;
П- бұйымның өндірістік құны.
Болашақ кезең шығындарының айналым құралдары мөлшері (Н) мына
Н=П+Р-С,
П- болжанған кезеңнін басына өтетін болашақ кезең шығынының
Р- келесі жылдың болашақ кезең шығыны;
С- келесі жылда өнімнің өзіндік құнын жоюға кететін
Дайын өнімнің қалдықтарына айналым құралдары мөлшері мына формуламен
Н=(B/Д)*Т
В- өндірістік өзіндік құнының келесі жылдың IV кварталына
Д- кезеңдегі күн саны (90);
Т- дайын өнімге айналым құралының мөлшері.
Айналым каиталының айналымдылық коэффициенті және бір айналым ұзақтығы-
Айналым каиталының айналымдылық коэффициенті (Кайн) зерттеліп жатқан кезеңде
Кайн = Vc/ Qоқ,
Vc- есептеу кезеңіндегі сатылған өнім көлемі;
Qоқ- есептеу кезеңіндегі айналым капиталының орташа құны.
Бір айналымның ұзақтығы (К) кәсіпорынға оның айналым капиталы
К= Т/ Кайн,
V- есептеу кезеңіндегі мерзім саны;
Т- мерзім уақыты.
Айналым капиталын тиімді пайдаланудың маңызды көрсеткіші айналымға құралдар
Kе= ( Qоқ / Vс ) * 100,
Kе- енгізу коэффициенті, тиын.
100- теңгені тиынға уыстыру.
Айналымға құралдар енгізу коэффициенті (Kе)- айналым капиталының айналыс
Кәсіпорынның айналым қорларын пайдалану көрсеткіштері
Материалды ресурстардың шығынын зерттеу және болжау үшін келесі
Пайдалану коэффициенті пайдаланылған шикізат пен материал көлемін көрсетеді.
ПК= тиімді шығын/материалдың шығын нормасы.
Өнім шығару коэффициенті пайдалану коэффициентіне кері көрсеткіш. Ол
ӨШК= материалдың шығын нормасы/тиімді шығын.
Шикізаттан шығарылған өнім коэффициенті жұмсалған шикізаттың құрамындағы қолданылған
ШШӨК= тиімді заттар көлемі/шикізат көлемі.
Кәсіпорында барлық материалдық ресурстарды пайдалануын көрсететін маңызды көрсеткіштері-
Мс= МЗ/ТӨ;
Мс= МЗ/Vc;
МЗ- кәсіпорындағы жұмсалған материалдар көлемі,
ТӨ- кәсіпорындағы тауарлы өнім шығарылымы,
Vс- сатылған өнім көлемі.
Өнімің материал сиымдылығының жеке көрсеткіштері:
Электросиымдылық
Мэл= жұмсалған электроэнергия көлемі/өнім көлемі;
Энергосиымдылық
Мэв= тұтынылған энергия көлемі/ өнім көлемі;
Кәсіпорынның техникалық- экономикалық көрсеткіштері
Жалпы табыс= өткізілген өнімнен түскен түсім- өткізілген өнімнің
Негізгі қызметтен түскен түсім= жалпы табыс- кезең шығындары;
Салық салғанға дейінгі жиынтық табыс= негізгі қызметтен түскен
Корпоративті табыс салығы=30%;
Салық салғаннан кейінгі жиынтық табыс=салық салғанға дейінгі жиынтық
Таза табыс= салық салғаннан кейінгі жиынтық табыс;
Өнім рентабельдігі= (таза табыс/өткізілген өнімнің өзіндік құны+кезең шығындары)*
Сату рентабельділігі= (таза табыс/өткізілген өнімнен түскен табыс)* 100;
Өндіріс рентабельділігі= (таза табыс/негізгі құралдардың орташа жылдық құны+айналым
1 жұмыскердің еңбек өнімділігі= өткізілген өнімнен түскен табыс/жұмыскерлер
1 жұмысшының еңбек өнімділігі= өткізілген өнімнен түскен табыс/жұмысшылар
1 жұмыскердің орта айлық еңбек ақысы=
1 жұмыскшының орта айлық еңбек ақысы=
Қор қайтарымдылығы= өнім көлемі/негізгі құралдардың орташа жылдық құны;
Қор сиымдылығы= негізгі құралдардың орташа жылдық құны/ өнім
Қормен қарулану= негізгі құралдардың орташа жылдық құны/жұмысшылар саны;
Амортизация суммасы = (негізгі құралдардың орташа жылдық құны*амортизация
2. ААҚ «ТҰК Казхром» экономикалык қызметін талдау
2.1. ААҚ «ТҰК Казхром» құрылуы, органдары, қызметі, мақсаты
ААҚ «ТҰК Казхром» 1995 жылы құрылды. ААҚ «ТҰК
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар бойынша Комиссиясының шешімі бойынша,
Қазқстан Республикасы Үкіметінің 26.07.01 жылғы шешімі бойынша «АҚ
Қоғам органдары.
Қоғам органдарына жатады:
Жоғарғы орган- Толық акционерлер жиналысы;
Басқару органы- Директорлар советі;
Атқарушы органы- Правление;
Бақылаушы орган- Ішкі аудит службасы.
Қоғамның қызметі және мақсаты.
Қоғамның негізгі мақсаты- хром рудаларын, феррохромның түрлі маркаларын,
Қоғамның негізгі қызметі болып саналады:
Танып білмеген, өндіруге дайындық үстіндегі жерлерді бақылау;
Құрамында металл бар рудаларды өндіру, өңдеу, олардан өнім
Тауарларды өндіру және сату, жұмыстың орындалуы және кәсіпорындарға
Заңға байланысты сыртқы экономикалық қызметі;
Құрылыс-монтажды және проекті жұмыстары;
Магистральді мұнайгаз құбырларын эксплуатациялау;
Металлургиялық, тау- шахталық құрылғыларды химиялық жөндеу;
Көтергіш қондырғыларды жөндеу және монтаж;
Түсті металлдар және ломды сақтау, жинау, сату;
Тау өндірістерін эксплуатациялау;
Медициналық қызмет;
өлшеу құралдарын тексеру;
теміржолмен жүк тасымалдау;
қауіпті жүктерді автотранспортпен тасымалдау;
құрылыс материалдарын өндіру және конструкциялау;
өндірістік объектілерін электромонтаждау;
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес басқада қызмет түрлері.
Жоғарыда көрсетілген қызметтердің барлығын Қоғам жүзеге асырады, егер
Өндіретін өнімдерінің негізгі түрлері: жоғарыкөміртекті феррохром, ферросилиций, ферросилихром,
Қазақстан Республикасы кәсіпорындары үшін ферробалқымаларының қажеттігі өте қатты
«Донской ГОКтан» басқа, негізгі, рудалы шиказаттармен (марганец рудасы,
90- шы жылдары, әріптестік байланыстардың бұзылуы мен СССР
2000 жылы ферробалқыту өндірісі 1,1 млн. тонна деңгейіне
2000 жылы, әлемдік нарығының коньюктурасына байланысты, балқытылатын балқымаларының
2000 жылы АҚ «Донской ГОК» 2,6 млн.
Ақшалай көрсеткенде 2000 жылы толығымен компания бойынша 56090,7
2001 жылдың басында Ферробалқыту Ақсу зауытында, өнімнің
2.2. Кәсіпорынның капиталын және мүлкін пайдалану тиімділігі, техникалық-
Қоғамның мүлкі және капиталы
Қоғамның мүлкін негізгі және айналым қорлары, және құны
Қоғам мүлкінің құрылу көздері:
Акционерлердің жарғылық капиталға салымдары;
Қоғам қызметінен түскен түсім,
Қоғамның шаруашылық қызметі нәтижесінде өндірілген өнім;
Қазақстан Республикасының заңымен тиым салынбаған басқада көздер.
Қоғамның жарғылық капиталы 7.903.485.000 теңге, 7.147.485 жай акцияларға
Жай акция акционерге сұрақтар шешіміне дауыс бере отырып,
Арнайы акция номиналды құннан 10 % ті дивиденд
Қоғам акцияларының құнын, санын Қоғамның Директорлар Советі, Қазақстан
Салық және бюджетке міндетті төлемдерді төлегеннен кейін Қоғамның
Жиналыстың шешімі бойынша, таза табыс, Қоғам қажеттіліктері өтелгеннен
Қоғамның акциялар бойынша дивидендтері ақшалай немесе құнды қағаздар
ААҚ «ТҰК Казхромның» айналым капиталдарының қаншалықты тиімді екендігін
Жеке капитал= жарғылық капитал- төленбеген капитал- алынған капитал+
Активтердің баланстық құны= баланста көрсетілген, барлық активтер құны;
Таза айналым капиталы= ағымдағы активтер- ағымдағы міндеттемелер;
Таза табыс= салық салғанға дейінгі жиынтық табыс- корпоративті
Сатудан түскен табыс= өнімді өткізуден түскен табыс/ жалпы
Капитал табыстылығы= таза табыс/ жеке капитал;
Активтер табыстылығы= таза табыс/ активтердің баланстық ұны;
1 жәй акцияға таза табыс= (таза табыс- арнайы
1 акцияның баланстық құны= жеке капитал/ айналымдағы жәй
Кәсіпорынның айналым капиталының екі жылдық айналысын (2004- 2005жж)
3- кесте. ААҚ «ТҰК Казхром» қаржылық көрсеткіштері
Жыл қорытындысы бойынша көрсеткіш 2004 2005 Өзгеру қарқыны
+, - %
Активтердің баланстық құны 39951858 47245775 7293917 120
Жеке капиал 32175435 36763040 4587605 110
Таза айналым капиталы 6430557 5155757 -1274800 80
Таза табыс 14807274 4284490 -11187198 20
Сатудан түскен табыс, % 28,02 36,39 8,37 -
Капитал табыстылығы, % 45,73 9,59 -36,14 -
Активтер табыстылығы, % 36,83 7,46 -29,37 -
1 жәй акцияға таза табыс 2058,45 493,26 -1565,19
1 акцияның баланстық құны 4071,04 4651,50 580,46 110
3- кестені талдайтын болсақ, бірінші кәсіпорынның таза табысына
Таза табыс төмендегендіктен акциялардан түсетін табыстың, капитал табыстылығының,
Енді, осы екі жыл бойынша, активтердің табыстылығының ауытқуларын
4- кесте. Бухгалтерлік баланс
Статья 2004 2005 Ауытқу
+, -
Активтер
I. Ұзақ мерзімді активтер
Аяқталмаған өндіріс 6185394 5617917 -567477
Болашақ кезеңдер шығындары 1429218 31553 -1397665
Ұзақ мерзімді дебиторлық қарыздар 373915 1412441 1038526
I- бөлім бойынша қорытынды 7988527 7061911 -926616
II. Ағымдағы активтер
Тауарлы- материалды запастар 5109204 7408100 2298896
Дебиторлық қарыз 5271909 3057265 -2214644
Болашақ кезеңдер шығындары 421611 - -
Ақша қаражаттары 1600938 366476 -1234462
II- бөлім бойынша қорытынды 12403662 10831841 -1571821
Жоғарыдағы кестені талдасақ, бірінші бөлімдегі яқталмаған өндіріске көңіл
Болашақ кезеңдер шығындары 2004 жылы 1429218 млн.тг. болса,
Екінші бөлім бойынша, тауарлы- материалды запастар 2004 жылы
Дебиторлық қарыздар көлемі өткен жылға қарағанда 2214644 млн.теңгеге
Ақша қаражаттары 2004 жылы 1600938 млн.тг. болса, 2005
(-1234462 млн.тг.).
Компания көрсеткіштерінің есептеулерін KASE мамандары жүргізді.
Кәсіпорынның пайдасы мен шығынын, өндірілген тауар, өткізілген тауар
5-кесте. Кәсіпорынның техникалық- экономикалық
көрсеткіштері
№ Көрсеткіштер өлшем бірлігі 2004ж 2005ж Ауытқу, өзгеру
+; - %
1 Өткізілген өнімнен түскен түсім Млн.тг 34112605 47929954
2 Өткізілген өнімнің өзіндік құны Млн.тг 24554972 30487588
3 Жалпы табыс Млн.тг 9557633 17447366 7889733 180
4 Кезең шығындары Млн.тг 3449815 11604472 8154657 340
5 Негізгі қызметтен түскен табыс Млн.тг 6107818 5837894
6 Негізгі емес қызметтен түскен табыс Млн.тг 15045430
7 Салық салғанға дейінгі жиынтық табыс Млн.тг 21153248
8 Корпоративтік табыс салығы % 6345974,4 1834924,2 -4511050,2
9 Салық салғаннан кейінгі жиынтық табыс Млн.тг 14807274
10 Таза табыс Млн.тг 14807274 4284490 -10522784 30
11 Өнім рентабельдігі % 52,9 10,2 -42,7
12 Сату ренабельдігі % 43,4 8,9 -34,5 -
13 Өндіріс рентабельдігі % 66,5 13,7 -52,8 -
14 Жұмыскерлер саны Адам 14238 15127 889 110
15 1 жұмыскердің еңбек өнімділігі Млн.тг 2395,8 3168,5
16 Негізгі капиталдың орт.ж. құны Млн.тг 16057612
23470238
7412626 150
17 Айналым капиталының орт.ж. құны Млн.тг 6201831
7770147,5
1568316.5 120
18 Қор қайтарымдығы Теңге 2,1 2,0 -0.1 90
19 Қор сиымдылығы Теңге 0,5 0,5 0 100
20 Қормен қарулану Млн.тг 1127,8 1551,5 423.7 140
Жоғарыда, кестеде ААҚ «Казхром» техникалық- экономикалық көрсеткіштері көрсетілген.
Төменде көрсетілген 1- суретке назар аударсақ, өткізілген өнімнен
1- сурет. Өткізілген өнімнен түскен түсім
Өткізілген өнімнің өзіндік құны кәсіпорында өндірістік ресурстардың пайдаланылуын
Жалпы табысқа келсек, ол өнімнің өзіндік құны мен
Кезең шығындарын қарастырсақ, шығынның жоғарылап кеткенін көреміз. 2004
Негізгі және негізгі емес қызметтерден түскен табыстар 2004
Кәсіпорынның таза табысының өзгерісін төменде келтірілген 2-
2- сурет. Таза табыс өзгерісі
Өнім рентабельділігі 52,9% дан 10,2% ке кеміді, ол
Сату рентабельділігі 34,5% ке кеміді, бұдан біз кәсіпорын
Негізгі құралдардың тиімділігін анықтайтын қор қайтарылымдығы 2004 жылы
Қормен қарулану 2004 жылы 1127,8 млн. тг, ал
Негізгі және айналым капиталдарының екі жылдағы ауытқуларын 3-
3-сурет. Кәсіпорынның негізгі және айналым капиталының жылдық ауытқулары
4- сурет. Жұмыскерлер саны өзгерісі
Негізгі капиталдың орташа жылдық құны екі жылға шаққандағы
Айналым капиталының орташа жылдық құны 2004 жылы 6201831
Кәсіпорынның қызметінің қаншалықты тиімді атқарылуы оның есепті көрсеткіштеріне
3. Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, оның төлем қабілеттілігі өндіріске салынған
Кәсіпорынның айналым капиталының айналымдылық деңгейі әр түрлі болады.
Айналым капиталының айналым ұзақтығы көптеген сыртқы және ішкі
Кәсіпорынның салалық ерекшеліктері (мысалы, өнеркәсіп саласының кәсіпорындарындағы ағымды
Кәсіпорын қызметінің ерекшеліктері (өндірістік, жабдықтаушы, білім саласындағы кәсіпорындар);
Кәсіпорынның өндірістік қабілеті;
тұтынушылар арасындағы қарым- қатынастар, кәсіпорынның өніміне деген сұраныстың
Айналым капиталын қолданудың тиімділігіне әсер ететін ішкі факторларға
Шығындарды басқару жүйесі (өндіріске қажетті материалдардың тиімді мөлшерін
Кәсіпорынның баға саясаты;
Тауарлық- материалдық құндылықтарды бағалаудың тиімді әдістерді (өндірістік, орташа
Капиталдың айналымдылығының артуы материалдық құндылықтарды басқару жүйесінің тиімділігінің
Айналым капиталдарын қолданудың тиімділігін арттырудың жолдары жоғарыда Қазхром
Алайда, аталған кәсіпорынның қызмет ерекшеліктеріне байланысты оның ағымды
Дебиторлық қарыз шоттарындағы қаражаттар ағымды активтердің айналымнан шығып
Коммерциялық есеп айырысу принципі бойынша жұмыс істейтін кәсіпорындар
Аталған ағымды активтердің құрамдас бөліктердің қолдану тиімділігін арттыру
Есеп айырысу және төлем дисциплинасын нығайту;
өзге кәсіпорындармен, қаржы мекемелерімен, салық мекемелерімен тікелей шаруашылық
келісім шарттар дисциплинасын нығайту және сәйкесінше келісім шарттағы
есеп айырысудың прогрессивті нысандарын қолдану тәжірибесін кеңейту;
Дебиторлық қарыздардар шоғырланып, тұралап қалған қаражаттарды қысқартудың маңызды
Қазақстанда шағын несиелер беретін кәсіпорындар дамуы мемлекет тарапынан
Нарықтық экономика жағдайларындағы кәсіпорындардың ағымды активтерін қысқа мерзімді
Жұмыста қарастырылған өзекті мәселе, кәсіпорындардың қысқа мерзімді өндірістік
Қорытынды
Қорытындылай келсек, айналым капиталы – бұл кәсіпорынның өндірістік
Өндірістік немесе басқа коммерциялық қызметті жүзеге асырушы кәсіпорын
Айналым капиталы тек өзінің өтімділігімен сипатталып қоймай, құрамы
Айналым капиталдары меншікті, қарыз және қосымша тартылған қаражаттар
Қарыз қаражаттар негізінен алғанда банктік қысқа мерзімді несиелермен
Айналым капиталының тиімділігін анықтайтын бірнеше көрсеткіштерді ескерген артық
Айналым капиталының айналым ұзақтығы сыртқы және ішкі факторларға
Ал ішкі факторларына: шығындарды басқару жүйесі, кәсіпорынның баға
ААҚ «Казхром» экономикалық тиімділігін айналым капиталын және баланстық
Кәсіпорынның серіктестерінің басты міндеттері- нақты қаржыландыру көздерімен қамтамасыз
Қолданылған әдебиеттер
Жолдасбаева Г.Ө., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экономика-2002
Мейірбеков А.Қ., Кәсіпорын экономикасы, Алматы, Экоомика-2003
П.В. Семенович, Эффективность использования оборотных средств, Москва: Знание-1982
Грузинов В.П., Экономика предприятия. Москва- 1992
Қалдыбаев О., Экономика предприятия. Алматы, «Санат»- 1997
Прикын Б.В., Экономический анализ предприятия. Москва, 2000
Сергеев В.И., Экономика предприятия, Москва- 1997
Жатқанбаев Е.Б., Аралас экономика негіздері, Алматы- 1996
Куликов А., Экономикалық теория негіздері, Алматы- 2000
Лисициан Н.С., Оборотные средства воспроизводственныхпроцессов, Москва- 1986
Сеньков Г.В., Кредит и формирование оборотных средств. М.
Сборник , Формирование и использование оборотных средств, Рига-
Цыгичко А.Н., повышение эффективности интенсификации пройзводства. М. 1986
Семенович П.В., Эффективность использования оборотных средств. Москва, «Знание»
1