Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық ойлауының сапалы
ЖОСПАРЫ
Кіріспе 3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ 5
Қазіргі психологиядағы творчество және творчестволық қабілет мәселесі 5
1. Психологиядағы және басқа іргелес ғылымдардағы творчество мен
2. Творчестволық қабілеттің компоненттері 6
3. Қазіргі психологиядағы творчестволық қабілеттің даму мәселесі 10
Мектеп жасына дейінгі балалардағы творчестволық қабілетінің дамуы 13
4. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қабілетінің табысты
5. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық ойлауының сапалы
6. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қиялының дамуы
Қорытынды 23
Әдебиеттер тізімі 25
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі.
Жеке адамның творчестволық қабілетін психологияда зерттеу өте маңызды
Творчестволық қабілеттілік баланың жеке басының қалыптасуында негізгі роль
Творчестволық қабілет интеллектуалды дамудың бір көрсеткіші болып табылады.
Зерттеудің мақсаты.
Мектеп жасына дейінгі балалардағы креативті творчестволық қабілеттің дамуын
Зерттеудің объектісі.
Бұл курстық жұмыстың объектісі психологиялық процесс болып табылады,
Зерттеудің міндеті.
- психология ғылымындағы творчестволық қабілет мәселесінің негізгі аспектілерін
- мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қабілетінің даму
- баланың жеке басының творчестволық қабілетінің дамуына
Зерттеудің теоретикалық мәні.
Творчестволық қабілет бойынша отандық және шетелдік психологияда жүргізілген
Мысалы: Гилфорд, Торренс, Дж.Смит, В.Т. Кудрявцев, Л.С. Выготский,
Зерттеудің практикалық мәні.
Зерттеу нәтижелерін мектепке дейінгі мекемелерде қарастыру.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Қазіргі психологиядағы творчество және творчестволық қабілет мәселесі
1. Психологиядағы және басқа іргелес ғылымдардағы творчество мен
Творчестволық қабілеттің дамуын талдау мәселелері көбінесе мына түсініктермен
Біз қарастыратын түсінік "творчествомен", "творчестволық әрекетпен" тығыз байланысты.
Егер адамның мінез-құлқын қарастырсақ, оның әр түрлі әрекетінен
Репродуктивті әрекеттерден басқа адамның мінез-құлықында творчестволық әрекет болады,
Сонымен творчестволық қабілеттің жалпы анықтамасы ол: Творчестволық қабілет
Адамның кез - келген әрекетінде творчествоның элементтері кездескендіктен,
Бұл курстық жұмыста универсалды творчестволық қабілеттің дамуы қарастырылады,
2. Творчестволық қабілеттің компоненттері
Творчестволық қабілет көптеген қасиеттердің бірігуінен тұрады. Адам творчествосының
Жылдамдық – яғни максималды сандық ой айту қабілеті
Икемділік - әр түрлі ой айту қабілеті.
Оригиналдылық – қалыпты емес жаңа ойларды шығару қабілеті
Творчество мәселесін зерттеуші ғалым А.Н. Лук белгілі ғалымдардың
Басқа адамдар көрмеген жерден мәселені шығару қабілеті.
Ойлау операцияларын, яғни бірнеше түсініктерді біреуге ауыстыру және
Бір сұрақты шешуде қалыптасқан ептілік, келесісін шешуде қолдану
Шындықты бөлшектерге бөлмей толығымен қабылдау.
Бөлінген түсініктерді тез ассоцациялау қабілеті.
Керекті информацияны керекті минутта шығару.
Ойлаудың икемділігі.
Тексерместен бұрын мәселені шешудегі альтернативті шешім қабылдау.
Білім жүйесінде қабылданған мәселелерді қайта қосу.
Заттар қандай болса, солай көру және интерпритацияға кіретіннен
Творчестволық қиял.
Бастапқы ойды іске асыруда бөлшектерді өңдеу.
Психология ғылымының кандидаттары В.Т. Кудрявцев және В. Синельников
Қиял реализімі – кейбір мәнді ортақ тенденцияны бейнелі
Бөлшектерден бұрын толық образды көру қабілеті.
Ситуациялық - творчестволық шешімнің қайта құрушы түрі.
Тәжірибелеу – саналы және мақсатқа бағытталған түрде жағдай
Ойлап табудың міндетін шешуші теория және ойлап табудың
Тәуекел ету қабілеті.
Дивергентті ойлау.
Ойлаудағы және әрекеттегі икемділік.
Ойлау жылдамдығы.
Оригиналды ой айту және жаңасын ойлап табу.
Өте бай қиял.
Заттар мен көріністердің бірқалыпты еместігін қабылдау.
Жоғарғы этникалық құндылық.
Интуицияның дамуы.
Жоғарыда айтылғандарды талдай келе, ұсынылған көзқарастарды творчестволық қабілетті
Қиялдың дамуы.
Креативтілікті құрайтын ойлау сапасының дамуы .
3. Қазіргі психологиядағы творчестволық қабілеттің даму мәселесі
Қабілеттің қалыптасуын айтқанда ең алдымен қашан, қай жастан
Бала миы алғашқы жылдарда ерекше тез өсіп жетіледі.
Қабілеттің даму мүмкіндіктері максимумға жеткен кезде, өсіп жетілуі
түрімен айналыспаса онда бұл мүмкіндіктер жойыла бастайды. Бұл
Психологиялық көқарас бойынша, мектепке дейінгі балалық шақта олардың
Творчестволық қызметтің асқан дарынды өкілдерінің барлық қуат –
Мектеп жасына дейінгі балалардағы творчестволық қабілетінің дамуы
4. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қабілетінің табысты
Балада творчестволық қабілетінің дамуының маңызды факторының бірі, творчестволық
Бірінші шартқа – баланың физикалық дамуы жатады олар:
Творчестволық қабілеттің екінші даму шарты, баланың дамуына қолайлы
Үшінші бұл - ең маңызды творчестволық қабілеттің эффективті
Төртінші шарт бұл – творчестволық қабілеттің табысты дамуы,
Бесінші шарт бұл – творчествоның дамуына конфортты психологиялық
Алтыншы шарт бұл – тек жағымды жағдай жасау
Жетінші шарт бұл – баланың творчестволық қабілетін тәрбиелеу
5. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық ойлауының сапалы
Мектеп жасына дейінгі балалардағы творчестволық ойлаудың дамуының басты
Ассоциативтілік бұл - алғаш қарағанда салыстыруға болмайтын заттар
Ассоциативті ойлаудың дамуына орай ғана ол икемді және
Ассоциативті байланыстың көп мөлшері керек информацияны мидан тез
Диалектикалық бұл – кез – келген жүйедегі олардың
Талантты ойлауға диалектикалылық ең қажетті қасиет болып табылады.
Мектеп жасына дейінгі балалардағы диалектикалық ойлаудың қалыптасуының бірнеше
1. Кез-келген заттағы және бейнелердегі қарама-қайшылықтардың байқауын дамыту.
2. Қарама- қайшылықтардың толық қалыптасуын анықтау.
3. Қарама- қайшылықтарды шеше білудің қалыптасуы.
Жүйелілік бұл затты немесе көріністі толық жүйе ретінде
Жүйелік ойлау ол заттың әр түрлі қасиеттерін көруге
Жүйелік ойлау, жүйелі талдаумен және арнайы жаттығулармен дамиды.
Кез – келген затты немесе көріністі уақыт бойынша
Заттың көп қызметтілігіне қарамастан, дамудағы заттың қызметін анықтай
6. Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қиялының дамуы
Мектеп жасына дейінгі балалардағы творчестволық қабілеттің қалыптасуының екінші
Творчестволық әрекеттердің негізі қиял болып табылады. Ол адамға
30 – жылдары белгілі орыс психологы Л.С. Выготский
Творчестволық қиялдың әрекеті адамның алғашқы өмірлік тәжірибелерінің байлығы
Мектеп жасына дейінгі баланың танымдық қызығушылықтары өте ерте
Мектеп жасына дейінгі балалардың қызығушылықтары екі негізгі бағыттармен
1.Бала тәжірибесінің ақырындап көбеюі, бұл әр түрлі саладағы
2. Бір әрекет сферасының ішіндегі танымдық қызығушылықтардың біртіндеп
Өнімді творчестволық қиял тек қана, бейненің оригиналдылығы мен
Мектепке дейінгі баланың қиялы заттан кейін пайда болады,
Тәжірибелік бөлім
Творчестволық қабілетті дамытуға арналған әдістемелер.
Мектепке дейінгі балалардың жеке басының творчестволық қабілетін дамытатын
«Бөлмедегі күн» әдістемесі.
Негізделуі. Қиялдың жүзеге асуы.
Мақсаты. Берілген жағдайдағы сәтсіздікті жою, реалдыдан реалды емес
Керекті материал. Бөлме салынған сурет, онда адам, күн,
Әдістемені жүргізуде берілетін инструкция.
Психолог балаларға суретті көрсетіп; «Мен саған мына суретті
Балаға қарандашты қолдану міндетті емес, ол тек суретті
Мәліметтерді өңдеу.
Зерттеу барысында психолог баланың суретті жөндеуге деген ұмтылысын
Мәліметтерді өңдеу бес балдық жүйемен іске асады:
Жауаптың жоқтығы және тапсырманы қабылдамауы.(суретті қалай жөндеу керек
Сәйкес келмейтінді формальды жою.( күнді өшіру немесе бояп
Сәйкес келмейтіндердің маңыздылығын жою.
а)қарапайым жауап (күнді басқа жерге немесе далаға салу.)
б) қиын жауап ( суретті анықтау,күннен лампа жасау.)
Конструктивті жауап ( сәйкес келмейтін бөлшектерін, суреттегі жағдайын
Қорытынды
Универсалды творчестволық қабілет бұл – универсалды ерекшеліктер,яғни адамның
Творчестволық қиялдың өнімділігінің дамуы бұл – мынандай сапалармен
Ойлау сапасының дамуы бұл – креативтілікті қалыптастырады. Мұндай
Мектепке дейінгі жаста, творчестволық қабілеттің дамуына көп мүмкіндіктер
Творчестволық қабілеттің табысты дамуы белгілі бір жағдай туғызған
Баланың физикалық және интелектуалды дамуы.
Баланың дамуына қолайлы жағдай туғызу.
Баланың қойылған сұрақтары, өзі шешуіне максималды күш жұмсауын
Іс – әрекетті таңдауда балаға еркіндік беру.
Ересектердің ақылды және мейірімді көмегі.
Қолайлы психологиялық жағдайда, баланың творчествоға талаптануын ересектердің қолдауы.
Творчестволық қабілеттілігі жоғары дамыған балаларды тәрбиелеуде тек қана
Мектеп жасына дейінгі баланың творчестволық қабілетінің дамуына келесі
Баланың творчестволық қиялы мен ойлауының дамуына байланысты, мектепке
Сурет салу, музыка және тағы басқа арнайы сабақтарда
Баланың қиялының дамуына байланысты ересектердің баланың заттық және
Баланың творчестволық қабілетін дамытатын арнайы ойындар қолдану.
Ата – аналармен жұмыс істеу.
Әдебиеттер тізімі
Березина В.Г., Викентьев И.Л., Модестов С.Ю. « Детство
Богат В.,Нюкалов В. Развивать творческое мышление( ТРИЗ в
Венгер Н.Ю. Путь к развитию творчество. – Дошкольное
Веракса Н.Е. диалектическое мышление и творчество. – Вопросы
Выготский Л.Н. воображение и творчество в дошкольном возрасте.
Годфура Ж. Психология, изд. в 2 т., том
Дьяченко О.М.,Веракса Н.Е. « Чего на свете не
Ендовицкая Т.О «Развитии творческих способностей.» – Дошкольное воспитание.
Ефремов В.И. Творческое воспитание и образование детей на
Заика Е.В. «Комплекс игр для развития воображения.» –
Крылов Е. Школа творческой личности. – Дошкольное воспитание.
Кудрявцев В. Синельников В. «Ребенок – дошкольник: новый
Левин В.А «Воспитание творчество. » – Томск:
Лук А.Н. «Психология творчество. » – Наука, 1978.
Мурашковская И.Н. «Когда я стану волшебником.» –Рига: Эксперимент,
Нестеренко А.А. Страна сказок. Ростов–на–Дону: Издательство ростовского университета.
Никитин Б., Никитина Л. «Мы, наши дети и
Никитин Б. «Развивающие игры.» –М.: Знание, 1994.
Палашна Т.Н. «Развитие вооброжения в русской народной педагогике.»
Паскаль. Методическое пособие для преподавателей начльной школы и
Полуянов Д. «Вооброжение и способности.» –М.: Знание, 1985.
Прохорова Л. «Развиваем творческую активность дошкольников.» – Дошкольное
Шустерман М.Н., Шустерман З.Г., Вдовина В.В. «Поваренная» Книга
3
Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қабілетінің табысты дамуына қажетті шарттар
Мектеп жасына дейінгі баланың іс - әрекетінің негізгі түрлері
Мектепке дейінгі жас бала дамуының жана әлеуметтік ситуациясының пайда болуы
Даярлық тобы балаларының ойлау қабілетінің деңгейін анықтау
Мектеп жасына дейінгі баланың психологиялық даму ерекшеліктері
Мектеп жасына дейінгі баланың таным процестерін дамытудың теориялық негіздері
Бастауыш сынып оқушыларының танымын дамытуда ойын әрекетінің ықпалы
Психикалық процесс, таным процестері, түйсік, ойлау, қабылдау, сөйлеу, қиял, ес, зейін, интеллект
Бала қиялын дамыту
ЖАС ЕРЕКШЕЛІГІ ПСИХОЛОГИЯСЫ