Жеке тұлғаны ұжымда және ұжым арқылы дамыту теориясының негізін қалаған:
1
К.Д.Ушинский.
2
М.Жұмабаев.
3
Ы.Алтынсарин.
4
Я.А.Коменский.
5
А.С.Макаренко.