Тұлға дамуына мақсатты түрде және қоғам мақсатына сәйкес әсер ететін фактор:
1
Мектептегі орта.
2
Тәрбие.
3
Географиялық орта.
4
Отбасы.
5
Тұқымқуалаушылық.