Жоспар:
Кіріспе
І-бөлім. Қаржының экономикалық мәні
1.1. Қаржы ұғымы, оның мәні мен қажеттігі
1.2. Қаржы функциялары, ролі және экономикалық мазмұны
ІІ -бөлім. Қаржы жүйесі туралы жалпы түсінік
2.1. Қаржы жүйесінің әлеуметтік-экономикалық мазмұны,
маңызы және қызметі
2.2.Қаржы жүйесінің
2.3 Қаржы жүйесі және оны ұйымдастырудың қағидаттары
ІІІ-бөлім. ҚР қаржы саясатын жетілдіру шаралары
3.1. 2007 – 2008 жылдары қабылданған шаралар
3.2. Қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
І-бөлім. Қаржының экономикалық мәні
Қаржы ұғымы, оның мәні мен қажеттігі.
Қаржы ("қолма-қол ақша", "табыс" ұғымын білдіретін орта ғасырдағы
Бүгінде қаржы терминін күнделікті қолданысқа енгізген авторды атау
Қаржы туралы жүмыстың ("Афин республикасының кірістері туралы") алғашқы
Аристотельдің (б.э.д. 384-322 жж.) қаржы саласындағы көзқарасы оның
Каржының мәні, оның даму зандылықтары, тауар-ақша қатынастарын қамту
Түрлі қоғамдық-экономикалық формациялар қаржысының айырмашылығы негізінен мына себептерге
-әр түрлі қоғамдық формацияға қоғамның өзіне меншікті таптық
-кез келген қоғамдық-экономикалық формацияларда қаржы билеуші таптың мүдделерін
-өндірістің жаңа әдісі шаруашылық қатынастардың жаңа жүйесін тудырады.
-егер мемлекет басқару органы ретінде қалыптасқан өндірістік қатынастардың
Құн категорияларының жүйесінде қаржы белгілі орын алады және
Тауар өндірісінің негізі тауар өндірушілердің экономикалық оқшауланушылығын шарттастыратын
Ұдайы өндіріс процесінің үздіксіз жалғасып жататын белгілі өндіру,
Қоғамдық өнімнің нақтылы іске асырылуының екі нысанының болуы
Қаржы ғылыми үғым ретінде қоғамдық өмірде сан алуан
Экономикалық өмірде қаржының сыртқы көрінісі қоғамдық өндірістегі әр
«Қаржы» ұғымы ақша нысанындағы қоғамдық өнімді бөлумен байланысты
Экономиканың жұмыс істеуінің нарық жағдайында мемлекет тауар-ақша қатынастарын
Қаржы — ақша қатынастарының жиынтығы, олардың ажырағысыз бөлігі,
Жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық табысты жасау, бөлу
Алайда қаржы ақша қатынастарының бүкіл сферасын қамтиды деп
Қаржының ақшадан мазмұны жағынан да, функциялары жағынан да
Ұдайы өндіріс процесінің түрлі стадияларында жеке экономикалық категориялардың
Ақшаның нақтылы қозғалысы ұдайы өндіріс процесінің екінші және
Екінші стадияда ақша нысанындағы құнның қозғалысы тауарлардың қозғалысынан
Ұдайы өндіріс процесінің өндіру мен тұтыну стадияларында мұндай
Қаржының іс-әрекет етуінің жиынтық қоғамдық өнімді бөлу стадиясында
Нәтижесінде өнімнің бір бөлігі жаңа толық айналымға түседі,
Қарастырылған процестер қаржы қатынастарының күрделі тоқайласуын, олардың басқа
Қоғамдық қатынастардың иерархиясында ақша қатынастары экономикалық қатынастарға жатады,
Экономикалық заңдармен анықталатын қоғамдағы өндірістік қатынастар категориялар арқылы
Қаржы, экономикалық категория ретінде, экономикалық заңдардың (құн заңының,
Қатынастардың иерархиялық субординациясын ескере отырып, "жалпыдан — жекеге"
Әр түрлі қоғамдық-саяси құрылымы бар осы заманғы мемлекеттерде
Қаржыны құндық экономикалық категориялардың бүкіл жалпы жиынтығынан ажыратып
Экономикалық категория ретіндегі қаржының мазмұнын құрайтын қатынастардың өзгешелігі
Ақша қаржының іс-әрекет етуінің міндетті шарты болып табылады.
Қаржы қатынастары өзінің негізінде бөлгіштік қатынастар болып табылады.
Қаржы қатынастарының ақшалай сипаты мен бөлгіштік сипаты қаржының
Қаржының нақтылы жұмсауға арналған түрлі мақсатты ақша қорларының
Ақша-қаржы қорлары қоғамдық өндіріс қатысушыларының барлығында, өндірістік емес
Ақша экономикалық өмірде, әдеттегідей, баламалы, яғни тауар және
Сөйтіп, қаржының қаралған өзгеше белгілері бұл экономикалық категорияны
Жоғарыда айтылғандардың негізінде қаржының қысқаша анықтамасын былайша тұжырымдауға
Мемлекеттіц жұмыс
істеуі
Қаржының жұмыс істеуінің шарты-ақшаның болуы, ал қаржының пайда
Қаржының мәні ақша нысанындағы құн қозғалысынан туындайды. Мұндай
Қаржының қажеттігі объективті мән-жайдан — тауар-ақша қатынастарының болуынаң
Қаржы ресурстары болмаса, қаржы механизмі арқылы барлық жағдайға
Мемлекет, дәстүрлі функциялардан басқа, шаруашылық процестерді реттеу жөнінде
Қаржысыз кеңейтілген негізде өндірістік капиталдардың жеке және қоғамдық
Елде жергілікті мәні бар міндеттерді шешуге бейімделген жергілікті
Сондықтан өтпелі кезенде шаруашылық жүргізудің төменгі буындары мен
Мемлекеттік сектордың қызметімен байланысты қаржы қатынастары елеулі дәрежеде
1.2.Қаржының функциялары және рөлі және экономикалық мазмұны.
Қаржының мәні, іс-әрекет механизмі және ролі оның функцияларынан
Қаржыға қатысты функция осы экономикалық категорияға тән қызмет
Қаржы басқа тым жалпы категориядан - ақшадан туындайтын
Қазіргі уақытта қаржының бөлгіштік және ұдайы өндірістік тәрізді
Бөлгіштік қатынастардың ерекше сферасы ретінде қаржының мәні ең
Жалпы қоғамдық өнімнің құны (оның ақша нысанында), сонымен
Қарамағында мақсатты арналымның қорлары қалыптасатын ұдайы өндірістік процестің
Қаржының көмегімен бөлгіштік процесс қоғамдық өмірдің барлық сфераларыңда
Бөлу функциясы қаржы құралдарын қоғамдық жалпы өнім мен
Қаржының бөлгіштік функциясының іс-әрекеті оның мәнінен:
- жиынтық қоғамдық өнімді, ұлттық табысты және таза
-табыстар мен қорланымдарды қалыптастырудан;
-ақша қорларын жасаудан туындайды.
Қоғамдық енімді бөлу алғашқы және кейінгі, немесе қайта
Алғашқы бөлу кезінде жиынтық қоғамдық өнімнің жалпы көлемінен
Қайта бөлу салалық, сондай-ақ аумақтық тұрғыдағы шаруашылық жүргізуші
Қаржы көмегімен ұлттық табысты бөлу және қайта бөлу
қаржылық - бюджеттік әдіс. Ол бюджсткс табыстарды алғанда
несиелік - банктік әдіс. Ол уақытша бос қаржы
Қоғамдық өнімді құндық бөлудің процесі мемлекет белгілеген қаржы
Ұлттық табысты қаржы көмегімен қайта бөлудің негізгі мақсаттары
өндірістік емес саланы қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету (бұл
елдің жеке экономикалық аймақтары арасында қаржы ресурстарын мақсатты
қаржы ресурстарын маңызы зор прогрессивті салалардың айырықша дамуын
қаржы ресурстарын ұтымды түрде сала ішінде бөлу, ол
Сөйтіп, ұлттық табысты қаржы көмегімсн бөлу және қайта
Қаржының қоғамдық өнімді бөлу және қайта бөлу процесіне
Демек, қаржы бөлгіштік функция арқылы ақшалай табыстарды қалыптастыру
Қорытындысында қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларының нақтылы еңбек үлесі
Қаржы ұлттық табыс құрамындағы бастапқы табыстарды да, түпкілікті
Қаржының бөлгіштік функциясының жақтаушылары бөлу арқылы қаржы ұдайы
Қаржының бөлгіштік функциясы тұжырымдамасының жақтаушылары айқындамасындағы осал мезеті
Ұдайы өндірістік тұжырымдамасының жақтаушылары қаржы - бір стадияның
-қоғамдық ұдайы өндірістің барлық стадиялары бір-бірімен тығыз байланысқан;
-қаржы қоғам қызметінің бүкіл сферасына — материалдық өндіріске,
-қаржы қоғамдық өндіріс қозғалысының барлық стадияларында пайдаланылатын бақылаудың
Қаржының табиғатын ақшаның қозғалысында анықтайтын қаржының бөлгіштік тұжырымдамасынан
Ұдайы өндірістік тұжырымдамасы жақтаушыларының қаржының мәнін осылай кеңінен
ақшалай табыстар мсн қорларды жасау;
ақшалай табыстар мен қорларды пайдалану;
бақылау функциясы.
Қаржы көмегімен мемлекет өзінің иелігіне материалдық өндіріс сферасында
Бұл ақша қорларын (табыстарды) нақтылы пайдалану қаржының екінші
Коммерциялық есеп пен маркетинг операцияларын жүзеге асыруға байланысты
Бақылау функциясы қаржының бөлгіштік функциясынан туындайды және жиынтық
Бақылау функциясы қаржылық бақылауда — жалпы ішкі өнімді
Бақылау функциясы сандық түрде қаржы ресурстарының қозғалысы арқылы
Қаржының бақылау функциясының экономикалық мағынасы кәсіпорынның, фирманың шаруашылық
Қаржы мәселесі жөніндегі заңнамалардың бұлжымай сақталуын, мемлекеттік бюджет,
Қаржының бақылау функциясын жүзеге асырудың нысаны қаржылық көрсеткіштерді
Ұдайы өндіріс процесіндегі қаржының бақылау функциясының ролі
Нарықтық қатынастардың дамуы жағдайында бақылау жүмысының бағыттары, қаржылық
Қазіргі кезде қаржылық бақылаудың мынадай түрлерін ажыратады:
қаржылық-шаруашылық бақылау. Оны фирмалардың, кәсіпорындардың, бірлестіктсрдің, министрліктер мен
қаржылық-бюджеттік бақылау. Ол кәсіпорындар табысының (пайдасының) бір бөлігін
кредиттік-банктік бақылау. Ол фирмалар мен кәсіпорындарды несиелеу арқылы
Қаржы қоғамдық ұдайы өндірістің бөлу стадиясының құралы бола
Қаржы қоғамдық өндірістің барлық стадияларына (өндіру,
болу, айырбастау, тұтыну) ықпал етеді.
Қаржының экономикалы процестерінің катализаторы болуға әлуеттік ерекшелігі бар
Қаржы ұдайы өндіріс процесіне екі түрлі ықпал жасайды:
а) сан жағынан, бұл бөлгіштік
б) сапа жағынан, бұл қаржының шаруашылық жүргізуші субъектілсрдің
Қаржы микроэкономикалық дамудың тиімді ара қатысын белгілеуде, ұдайы
Қаржының экономикалық ролі мына бағыттардан көрінеді:
қаржы капиталдың айналымын тездете отырып, кәсіпорындардың, фирмалардың өндірістік
кірістер мен шығыстарды ұдайы салыстырып отыру арқылы қаржы
қаржы ақша қорларын бөлу және қайта бөлу арқылы
қаржы ұлттық табыстарға қорлану және тұтыну қорларының үйлесу
қаржы ұлттық экономикада меншіктің сан алуан нысандарының және
Сонымен бірге қаржы оңтайлы ұлттық шаруашылықтың ара салмағын
Қаржы көмегімен жететін нәтижелерді бағалауға жалпы тәсілдеме қаржының
ұлғаймалы ұдайы өндірістің қажеттіліктерін қажетті қаржы
көздерімен қамтамасыз ету тұрғысынан;
қаржыны қоғамдық өндірістің құндық құрылымын реттеу үшін пайдалану
қаржының әлеуметтік - экономикалық дамудың ынталандырмасы ретінде пайдалану
ІІ -бөлім. Қаржы жүйесі туралы жалпы түсінік
2.1. Қаржы жүйесінің әлеуметтік-экономикалық мазмұны, маңызы мен қызметі.
Негізінен қаржы-ақша, қаржы-несие қатынастарын экономиканың күретамыры және жүйке
Қаржы ғылымы қаржыны тек экономикалық категория, яғни айрықшалықты
Жалпы тепе-теңдікке қол жеткізу, әрқашанда макроэкономикалық құралдарды -
Сондықтан қаржылар – айрықша қорлар мен мекемелер (1.1.
1.1. кесте
2.2. Қаржы жүйесінің тұрақталуы.
"Қаржы жүйесінің" ұғымы қаржы ұғымының одан әрі дамуы
Елдің біртұтас қаржы жүйесі тиісті ақша қорлары құрылып,
Сонымен бірге жалпы институционалдық тұрғыдан алғанда қаржы жүйссі
Өзінің тарихи дамуында қаржы жүйесі ұзақ эволюциядан өтті.
Қаржы жүйесі терминінің жоғарыда келтірілген анықтамасында қаржының мәнділік
қаржы қатынастарының жиынтығы;
ақша қорларының жиынтығы;
басқарудың қаржы аппараты.
Ақша қорларының қозғалысына байланысты мемлекет, шаруашылық жүргізуші субъектілер,
Қаржы қатынастары негізінен мына екі сфераны қамтиді:
мемлекеттік бюджетке жинақталатын мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорларын қалыптастырып,
кәсіпорындардың орталықтандырылмаған ақша қорларының толық айналымын ортақтастыратын экономикалық
Қаржы қатынастары өзінің экономикалық табиғаты жөнінен бөлгіштік қатынастар
Қаржы қатынастарының буындарына тән болып келетін тиісті орталықтандырылған
Қаржының материалдық мазмұны өзінің көрінісін қаржы ресурстарын қалыптастырып,
Қаржы жүйесі интеграциялық тұрпатты жүйе болып табылады, оған
Қаржы жүйесін сыныптаудың функциялық критерийінен басқа қаржы субъектілерінің
Буындардың сипаттамасының матасылған қатары ретінде жоғары элсменттері болады:
Министрліктер мен басқа жоғарғы органдардың қаржы басқармаларының аппараты
Қаржы жүйесінің бұл буынында нарық жағдайында басқару қаржы
Қаржы жүйесін құрайтын жеке элементтердің орны мен рөлі
Қаржы жүйесі оған кіретін бөлімдердің құрамымен ғана емес,
1.2 кесте
Халық қаржысының табыс бөлігі, банктерде сақталатын және ішкі
Мемлекеттің орталықтандырылған қаржылары – мемлекеттің бюджет шығыстары мен
Мемлекет инвестициялардың көлемін ұлғайта отырып, өндіріс факторларына, инновациялық
Мемлекеттік қаржылар қорғаныс қабілетін және елді қорғауды қамтамасыз
ХХ ғасырдың аяғында елдердің басым көпшілігінің мемлекеттік
Орталықтандырылған ақша ресурстарын пайдалану, экономикалық және әлеуметтік жағдайларды
Рыноктық қатынастар жағдайындағы бюджеттің құндық және қаржылық көрсеткіштерін
Бюджет – қаржылардың табыс бөлігі. Салықтарды түсіру бойынша
Сонымен, қаржылар - елдегі және қоғамдағы ақшаның табиғи
Қаржылық қатынастардың материалдық таратушылары болып табылатын қаржылық ресурстар
Қаржы ресурстары қор немесе қорсыз нысанда пайдаланылады. Бірінші
Қор нысандарын пайдалану, кез келген қажеттіліктерді қоғамның экономикалық
Сонымен қаржылар - саяси ықпал ету немесе қаржылық
Экономикалық, әлеуметтік, саяси серпілістер кезеңіндегі ішкі және сыртқы
Әлемдік қаржы жүйесінің ерекшеліктерімен тұрақтылығы, оның құрылымдарын жасау
Мемлекеттік егемендік туралы Декларацияны
Көптеген елдердің үкіметтері реформаларды жүзеге асыру кезінде пайдаланатын
2.3. Қаржы жүйесі және оны ұйымдастырудың қағидаттары
"Қаржы жүйесінің" ұғымы қаржы ұғымының одан әрі дамуы
Елдің біртұтас қаржы жүйесі тиісті ақша қорлары құрылып,
Сонымен бірге жалпы институционалдық тұрғыдан алғанда қаржы жүйссі
Өзінің тарихи дамуында қаржы жүйесі ұзақ эволюциядан өтті.
Қаржы жүйесі терминінің жоғарыда келтірілген анықтамасында қаржының мәнділік
қаржы қатынастарының жиынтығы;
ақша қорларының жиынтығы;
басқарудың қаржы аппараты.
Ақша қорларының қозғалысына байланысты мемлекет, шаруашылық жүргізуші субъектілер,
Қаржы қатынастары негізінен мына екі сфераны қамтиді:
мемлекеттік бюджетке жинақталатын мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорларын қалыптастырып,
кәсіпорындардың орталықтандырылмаған ақша қорларының толық айналымын ортақтастыратын экономикалық
Қаржы қатынастары өзінің экономикалық табиғаты жөнінен бөлгіштік қатынастар
Қаржы қатынастарының буындарына тән болып келетін тиісті орталықтандырылған
Қаржының материалдық мазмұны өзінің көрінісін қаржы ресурстарын қалыптастырып,
Қаржы жүйесі интеграциялық тұрпатты жүйе болып табылады, оған
Қаржы жүйесін сыныптаудың функциялық критерийінен басқа қаржы субъектілерінің
Буындардың сипаттамасының матасылған қатары ретінде жоғары элсменттері болады:
Қаржы жүйесін құрайтын жеке элементтердің орны мен рөлі
Мемлекеттің қаржысы - қоғамдық өнімнің құнын және ұлттық
Мемлекеттік бюджет - экономиканы, әлеуметтік-мәдени мұқтаждарды, қорғаныс пен
Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар - қорлардың ұйымдық дербестігі
Қалыптасу көздері:
а) арнаулы мақсатты салықтар, қарыздар;
ә) бюджеттен берілетін субсидиялар;
б) қосымша табыстар мен үнемделген қаржы ресурстары;
в) ерікті жарналар және қайырмалдықтар.
Бюджеттен тыс қорлар толық көлемде ресурстарды мақсатты пайдалануды
Мемлекеттік кредит — мемлекеттік билік органдарының қарамағына уақытша
Қаржы жүйесіне жиі сақтандыруды да жатқызады, бірақ көптеген
Сақтандыру — шаруашылық жүргізуші субъектілерге келтірілген мүмкін болған
Материалдық өндіріс сферасының шаруашылық жүргізуші субъектілерінің қаржысы қаржылардың
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының құрамына мыналар кіреді:
1. Материалдық өндірістің барлық кәсіпорындары және нарықтық экономика
2. Коммерциялық емес сфераның қаржысы. Коммерциялық емес қызмет
Қаржы жүйесіндегі өндірістік емес сфера қаржысының орны мен
Бұл қосалқы жүйеде қаржы қатынастары түрлі мақсатты сипаттағы
Қоғамдық бірлестік — азаматтар мүддслерінің бірлігі негізінде біріккен
Қоғамдық ұйымдар қаржысының экономикалық мазмұны өзіне ақша қатынастарының
түрлі жарналар төлеумен, материалдық көмек көрсетумен және басқалармен
қоғамдық ұйымдардың қорларына аударылуы мүмкін ерікті қайырмалдықпен байланысты
мақсатты ақша қорларын қалыптастыру мен пайдалану жөніндегі қоғамдық
қоғамдық ұйымдардың жоғарғы және төменгі құрылымдары арасындағы ақша
қоғамдық ұйымдар мен оған бағынышты өңдірістік құрылымдар арасындағы
Коммерциялық емес мекемелердің қаржы-шаруашылық қызмсті қаржы ресурстарын пайдаланудың
Халықтың (үй шаруашлығының) қаржысы қаржы жүйесінің ерекше бөлігі
Сонымен бірге азаматтардың жеке-дара және шағын кәсіпкерлікпен айналысумен
Жеке меншік және мемлекеттік кәсіпорындардың қаржысы сферасының бастапқы
Қаржы қатынастарының нысандары мен ақша қорлары басқа-рылатын материалдық
Қаржы жүйесі үғымымен қатар қаржы-несие жүйесінің жалпылама ұғымы
Өзінің ортақ қағидалы біртұтастығына қарамастан, қаржы қатынастарын ұйымдастырудың
Қазақстан Республикасында макро- және микроэкономиканың қаржы жүйесін реттеліп
Бүгінде Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының біршама
-мемлекеттің бюджет жүйесі;
-арнаулы бюджсттен тыс қорлар;
-мемлекеттік несие;
-жергілікті қаржы;
-шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы;
-халықтың қаржысы.
Қаржы қатынастарының алғашқы үш болігі жалпыметекеттік, яғни орталықтандырылған
Жергшкті қаржы мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды құрамы болып
Жалпы, қаржылардың бүкіл құрамы екі ірілендірілген бөлікке біріктіріледі:
-мемлекеттік және муниципаддық қаржы;
-шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы.
Мемлекеттің қаржысы қаржы ресурстарының орталықтандырылған қорын жасаудың экономикалық
Несие қатынастарының қаржы қатынастарынан айырмашылығы болғанымен мемлекеттік несие
Қаржы қатынастары сфераларының әрқайсысының ішінде буындар бөлінеді, оның
Қаржы жүйссінің әр буыны өз кезегінде буыншаларға (ондағы
Мемлекеттердің көпшілігінде қаржы жүйесін құрудың қағидаты — фискалдық
Қаржы жүйесінің функциялық құрылысы мынадай негізгі қағидаттарды қанағаттандыруы
біріншіден, қаржы жүйесінің жеке алынған әрбір буыны ақша
екіншіден, тұтастай алынған қаржы жүйесі әрбір нақты сәтте
Қаржы жүйесін қүрудың негізіне мына қағидаттар қойылған:
Қаржы жүйесін ұйымдастыруда централизм мен демократизмнің үйлесуі. Мемлекеттік
Бұл қағидат жергілікті қаржы органдарының тиісті жергілікті әкімшілікке
Салалық қаржыларды басқарудағы демократиялық негіз шаруашылық жүргізуші органдарға
Кәсіпкерлік секторда қаржы дербестігі неғүрлым толық көрінеді: оның
Ұлттық және аймақтық мүдделерді сақтау. Аймақтарды дамытудың әлеуметтік
Қаржы жүйесі бірлігінің қағидаты орталық қаржы органдары арқылы
Қаржы жүйесінің жеке құрамды элементтерінің функциялық арналымының қағидаты
Бюджеттен тыс қорлардың (ресурсгардың) мақсатты міндеттерін тиісті аппаратар
Ұлттық шаруашылықты басқарудың сатылас қағидаты жоғары органдар (министрліктер,
Қазіргі кезде қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта
Нарықтық қатынастарға көшу барысында қаржы жүйесінің рөлі мен
Қаржы және ең алдымен бюджет жүйесі жалпы ішкі
Қоғамда істің жайы қаржы ахуалымен анықталады, сондықтан тұрақтану
Сырқы экономикалық қызметті жандандыру, ішкі өндіріс есебінен тұтыну
ІІІ-бөлім. ҚР қаржы саясатын жетілдіру шаралары
3.1. 2007 – 2008 жылдары қабылданған шаралар
Өткен жылдың күзінде Қазақстан қаржы дағдарысының алғашқы толқынымен
2007 жылдың қазанында Үкімет, Ұлттық Банк және Қаржы
Меншікті немесе қарыз қаражатын үлестік құрылысқа салған азаматтарды
Шағын және орта бизнестің іскерлік белсенділігін қолдау үшін
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге
Осы шараларға қосымша өтімділік тапшылығының проблемасы жедел шешілді
Бірінші кезекті шаралар кешенін іске асыруды ескере отырып,
Ағымдағы жылдың басынан бастап Үкімет, Ұлттық Банк пен
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қаржы жүйесінің тұрақтылығы
Банктерге деген сенімді сақтап қалу мақсатында заңда жеке
Ағымдағы жылдың 18 қарашасынан бастап ішкі міндеттемелер бойынша
2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа Салық кодексі
Корпоративтік табыс салығы кезең-кезеңімен 2009 жылы 30%-дан 20%-ға
Қосылған құн салығының ставкасы келесі жылдан бастап 13-тен
Әлеуметтік салық ставкаларының регрессивті шәкілінің орнына 11% мөлшеріндегі
Экономиканың барлық кәсіпорындары үшін инвестицияларды жүзеге асыру үшін
Шағын және орта бизнес кәсіпорындары үшін корпоративтік табыс
Сонымен қатар, барлық кәсіпорындар үшін залалдар мерзімдерін 3
Жалпы, салықтық жүктеменің төмендеуі тек 2009 жылы кәсіпорындарға
Ағымдағы жылдың үшінші тоқсанында «Мемлекеттік сатып алу туралы»
Үкімет әлемдегі қаржы және шикізат нарықтарындағы жағдайдың нашарлау
2009 – 2010 жылдары республикалық бюджет тапшылығы ЖІӨ-ге
Үш жылдық республикалық бюджет ағымдағы жағдайда экономикалық белсенділікті
Тұтастай алғанда, 2009 – 2011 жылдары мемлекеттік бюджеттен
Бағдарламаның мақсаты мен бағыты
Шикізат ресурстарына әлемдік бағаның құлдырауы әсерінен және капиталдың
Қазақстан экономикасының ғаламдық құлдырау кезеңіне Қазақстан алтын-валюта резервтерінің
Үкімет қалыптасқан жағдайды экономиканы сауықтыруға және оның болашақта
Бағдарламаның мақсаты Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық жағдайға ғаламдық дағдарыстың теріс
Мақсатқа жету үшін Үкімет, Ұлттық Банк пен Қаржылық
1. Қаржы секторын тұрақтандыру
2. Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу.
3. Шағын және орта бизнесті қолдау.
4. Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту.
5. Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру.
Жобаны қаржылық қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық
1) қаржы секторын тұрақтандыруға – 4 млрд. АҚШ
2) тұрғын үй секторын дамытуға – 3 млрд.
3) шағын және орта бизнесті қолдауға – 1
4) агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға – 1 млрд. АҚШ
5) инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға
Үкімет, Ұлттық Банк, Қаржылық қадағалау агенттігі, «Самұрық-қазына» ұлттық
Жоспарды іске асыру бойынша Үкіметтен негізгі оператор болып
«Самұрық-Қазына» қоры мен «ҚазАгро» холдингі тиісінше 4 млрд.
Экономикалық өсу қарқынының төмендеуі жағдайында Үкімет контрциклдық бюджет
Үкімет пен Ұлттық Банк төлем балансының және валюта
Экономикада жинақталған салалық теңгерімсіздіктердің ішкі және сыртқы өзгеруші
экономиканың сыртқы күштерге тұрақтылығын арттыруды;
елде инвестициялық климатты жақсарту үшін құрылымдық реформалар жүргізуді;
инфрақұрылымды жаңғыртуды;
адами капиталды дамытуды;
экспортты, бірінші кезекте, агроөнеркәсіптік секторды дамыту есебінен жедел
мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруды;
елдің сыртқы борышын тиімді басқаруды ескере отырып, таяудағы
Бұл нәтижелерге бағдарланған жоспарлаудың жаңа қағидаттарын ескеретін елдің
Қаржы секторын тұрақтандыру
Отандық банк жүйесін қолдау қажеттілігі оның елдің экономикалық
Отандық банктерге қолдау жасай отырып, мемлекет олардың ішкі
Мемлекеттің мақсаты – жалпы жүйе тұрақтылығын қолдау және
Мемлекет банктің борыштары бойынша ешқандай міндеттемелер алмайтыны сияқты
Қаржы секторын тұрақтандыру үшін мынадай шаралар қабылданатын болады:
Біріншіден, ол қарапайым және ерекше артықшылығы бар акцияларды
Қазіргі таңда банктер берген қарыздардың 35,6%-ы құны айтарлықтай
Банктерді қосымша капиталдандырудың жалпы сомасы кемінде 4 млрд.
1 млрд. АҚШ доллары (125 млрд. теңге) төрт
3 млрд. АҚШ доллары (355 млрд. теңге) реттелген
Берілген қаражатты банктер резервтердің (провизиялардың) барабар деңгейін қалыптастыруға
Мемлекет банктер капиталының бақылау пакетін сатып алмайтын болады.
Мемлекет капиталданған банктердің ұзақ мерзімді қатысушысы болып қалмайды.
«Самұрық-Қазына» қоры банктердің сыртқы борыштарын қайта құрылымдау жөнінде
Екіншіден, Стресті активтер қоры құрылды.
Стресті активтер қорының қызметі қазақстандық банктердің кредиттік портфельдерінің
Банктерден мұндай қарыздарды сатып алу банктердің теңгерімін өтімділігі
Активтерді сатып алу Стресті активтер қоры айқындайтын дисконтты
2008 жылы республикалық бюджеттен Стресті активтер қорын капиталдандыруға
Үшіншіден, банктердің міндеттемелеріне уақтылы қызмет көрсетуді қамтамасыз ету
Ресурстық базаны тұрақтандыру мақсатында ұлттық компаниялардың, акционерлік қоғамдардың,
Төртіншіден, қаржы секторында мемлекеттік реттеу жетілдірілетін болады.
Қаржылық қадағалау агенттігі пруденциалдық реттеу шеңберінде банктердің сыртқы
Таңдаулы халықаралық практика негізінде банктердің капиталдандыру есебінің тәсілдері
Тәуекелдерді басқару жүйесіне және банктердегі ішкі бақылауға талаптар
Көрсетілген шаралар банктерге жекеше де, шоғырландырылған негізде де,
Бесіншіден, жинақтаушы зейнетақы жүйесінің жаңа жағдайлардағы жұмыс істеу
Зейнетақы қорларының салымшыларының мүдделерін қорғау мақсатында Үкімет халықтың
Халықтың зейнетақы қорларына барлық салымдарын мемлекет зейнетақы жинақтарын
Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық портфельдерін әртараптандыру үшін Үкімет
Қаржылық қадағалау агенттігі жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық саясатын
Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу
Азаматтардың тұрғын үй проблемаларын шешу және Астана мен
Екінші деңгейдегі банктер мен тұрғын үйді әділ бағасы
Жылжымайтын мүлік нарығындағы ахуалды тұрақтандыру бойынша бағдарламаның негізгі
1) «Самұрық-Қазына» қоры екінші деңгейдегі банктерде жеңілдікті ставка
2) қаражаттың бір бөлігі жаңа қарыз алушылар үшін
3) екінші деңгейдегі банктер бұған дейінгі кезеңдерде алаңы
4) өз кезегінде мемлекет ұлттық компаниялардың және мемлекет
Үкімет, сондай-ақ тұрғын үйге қол жетімділікті қамтамасыз ету
Әкімдіктерге пәтерлерді құрылысы аяқталған объектілерде және дайындығы жоғары
Азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуді ұлғайту мақсатында жалгерлік
Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде салынған барлық объектілер тұрғын үй
Үлескерлердің құққтарғын қорғауды арттыру мақсатында Үкімет үлестік құрылыс
Шағын және орта бизнесті қолдау
Экономиканы отандық қаржы институттары тарапынан қаржыландырудың қысқаруы жағдайында
Біріншіден, осы мақсаттарға «Самұрық-Қазына» қоры 2009 жылы қосымша
Екінші деңгейдегі банктер шағын және орта бизнеске кредит
Үкімет «Самұрық-Қазына» қорымен бірлесіп шағын және орта бизнес
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры шағын және орта бизнеске
Екіншіден, «Самұрық-Қазына» қоры ауылдық жерде шағын кредит берудің,
Үшіншіден, шағын және орта бизнес субъектілерін тұрақты тапсырыстармен
Жер қойнауын пайдаланушылармен және сервистік компаниялармен қазақстандық қатысуды
Төртіншіден, Үкімет кәсіпкерлікті дамыту үшін әкімшілік кедергілерді төмендету
Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту
Агроөнеркәсіптік кешенді дамуға ерекше назар аударылатын болады. Агроөнеркәсіп
1. Агроөнеркәсіптік кешен жұмыспен қамтылған халықтың жалпы санының
2. Ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұраныс жағымсыз экономикалық үрдістің
3. Агроөнеркәсіптік кешен елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету
4. Қазақстан экспорт нарығында өнімнің бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз
Көрсетілген себептерге қарай агроөнеркәсіп секторындағы өндірісті қолдау мен
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға арналған республикалық бюджеттен шығыстар 2009
Агроөнеркәсіптік кешенді қолдауға «ҚазАгро» холдингінен қосымша 1 млрд.
Инвестициялар, ең алдымен, астық секторы, ет және сүт
Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру
Экономикалық дамудың жүйелік проблемаларын шешу және халықты жұмыспен
Инфрақұрылымға, әсіресе электр энергетикасы секторына инвестициялар ұзақ мерзімді
Үздік әлемдік практика инфрақұрылымды дамыту экономикалық белсенділікті қолдау
Инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға «Самұрық-Қазына»
Электр энергетикасы саласының инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін Үкімет
Электрожелілік активтерді дамыту үшін тарифтерге инвестициялық құрауышты енгізу
Үкімет энергияны үнемдеу және энергияның қайта жаңартылатын көздерін
Үкімет халықтың нақты табыстарының сақталуы жөніндегі барлық шараларды
Атап айтқанда, 2009 және 2010 жылдары зейнетақының, жалақы
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың және арнайы мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері
2010 жылдан бастап, сондай-ақ 4-ші және одан көп
Кәсіпорындарда өндіріс көлемі төмендеген жағдайда Үкімет ірі компаниялармен
Қажет болған кезде Үкімет облыстардың, Астана және Алматы
Ішкі нарықта тауарлардың тапшылығына және бағалардың өсуіне жол
3.2. Қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған басымдықтары.
Қазақстанның экономикалық дамуының стратегиялық мақсаттарының құрамында республиканың қаржы
Қазақстан Республикасының қаржы секторын одан əрі дамыту, оның
бəсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы
табылады: Қазақстанның ішкі экономикалық жүйелерін жаңғырту;
Қазақстанның өңірлік экономикалық көш басшылығын жəне оның ТМД
республиканың экспортқа, оның ішінде қаржылық қызметтердің экспортына да,
Тиісінше, қаржы секторын дамытудың Үкімет көрінісі «Қазақстан Республикасының
Ұзақ мерзімді перспективада қаржы секторын дамытудың көрінісін іске
Қазақстанның бағалы қағаздар нарығының ТМД жəне Орталық Азиядағы
Қазақстанда валютаның негізгі түрлері бойынша ең өтімді валюта
Қазақстан қаржы секторының көрсеткіштер бойынша экономикалық жағынан дамыған
жəне қаржы өнімдерінің əртүрлілігі жағынан көш басшы болуы.
Бұл ретте, Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі қарсаңында
Қаржы секторын дамытудың ұзақ мерзімді көрінісін іске асыру
Қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдар кезеңіне арналған мақсаттары
Қазақстанның ТМД жəне Орталық Азияда қаржы секторында өңірлік
секторын іске асыру жөніндегі стратегиялық мəселелер мəтінінде республиканың
қаржы секторының жəне оның институттарының тұрақтылығы мен қалыптылығын
қаржы секторы қызметтерінің жəне олардың қол жетімділігі сапасын
өтімді қор нарығын жəне оның құрауыштарын қалыптастыру;
қаржы секторын реттеу стандарттарын арттыру;
қаржылық қызметтер нарығында бəсекеге қабілеттілікті арттыру мақсатында қаржы
Бұдан басқа, қаржы секторында адал бəсекелестікті дамытуға, сондай-ақ
Мемлекеттік саясаттың тиісті шараларын іске асыру арқылы қойылған
Қазақстан Республикасының қаржы секторын реттеу саласындағы мемлекеттік саясаты
Қазақстанның қаржы секторы жүйелік сипаты бар факторлардың əсерімен
Осыған байланысты мемлекет саясатының басымдығы қаржы институттарының қызметі
мемлекеттік реттеу сапасы;
корпоративтік заңнама сапасы;
бағалы қағаздары бағалы қағаздар нарығында айналымдағы қаржы ұйымдарының
қаржы секторы инфрақұрылымның даму деңгейі;
халықтың қаржы секторының қызметтері туралы сенімділігі мен хабардарлығы
қаржы нарығы үшін кəсіби кадрларды даярлау;
қаржы нарығы мен қаржы құралдары қатысушыларының бухгалтерлік есебі
Қаржы секторын мемлекеттік басқарудың сапасын нығайту мен
Қаржы секторын реттеу мен қадағалаудың 2007-2011 жылдарға арналған
Осы мемлекеттік органдардың жұмысы мынадай негізгі бағыттар бойынша
қызметкерлердің кəсібилігін арттыруға жəне қаржы секторы институттарының мониторинг
тəуекелдерді бағалау негізінде (risk based supervision) қадағалау əдістерін
Қорытынды.
Жалпы осы курстық жұмысымды жазу барысында өзіме көп
1. қаржылық - бюджеттік әдіс. Ол бюджсткс табыстарды
2. несиелік - банктік әдіс. Ол уақытша бос
Коммерциялық есеп пен маркетинг операцияларын жүзеге асыруға байланысты
Сонымен бірге қаржы оңтайлы ұлттық шаруашылықтың ара салмағын
Қаржы саясатын жетілдіру шараларын қарастырдым. Тұтастай алғанда тұрақтандыру
Ұлттық қор қаражаты – 1 200 млрд. теңге;
Ұлттық Банк шаралары – 350 млрд. теңге;
жаңа Салық кодексін қолдану шеңберінде салықтық жүктемені төмендету
Стресті активтер қорын құру – 122 млрд. теңге.
2007 – 2008 жылдары қабылданған шаралардың және Жоспарды
Қаржылар
білдіреді
Ақша қаражаттарын қалыптастыру және пайдалану бойынша қоғамда қалыптасқан
ерекшеліктері:
– нарықтық субъектілер арасында қалыптасады;
– жеке тұтынуға қызмет көрсетумен байланысты емес ақша
негізгі элементтері:
– мемлекет және кәсіпорындар атынан қоғам арасындағы ақша
– қоғам (мемлекет) мен қоғамдық ұйымдар арасындағы ақша
– мемлекет атынан қоғам мен халық арасындағы ақша
– кәсіпорындар мен ұйымдар арасындағы ақша қатынастары;
– кәсіпорындар мен ұйымдар ішіндегі ақша қатынастары.
Негізі:
қаржы ресурстары
жолымен
ақша қаражаттарының қозғалысы.
Қаржы
жүйесі
Салалар
Кәсіпорындардың
қаржылары
Мемлекеттің
қаржылары
Үй шаруашылық
қаржылары
Буындар
Коммерциялық кәсіпорындар-
дың қаржыла-
ры
Коммерциялық емес кәсіпорындардың қаржылары
Мемлекеттік
бюджет
Бюджеттік емес қорлар
әлеуметтік сақтандыру
жеке сақтандыру
Қоғамдық бірлестіктердің қаржылары
Мемлекеттік несие
Мүліктік сақтандыру
Банк жүйелері