Аннотация
Курстық жұмыстың тақырыбы: «Кәсіпкерлік нарықтық экономика дамуының негізі
Бұл курстық жұмыста мынадай мәселелер қамтылды: нарықтық экономикадағы
Курстық жұмыс 48 беттен тұрады. Оның ішінде 4
Әр түрлі әдебиеттер пайдаландым. Орысша – қазақша сөздіктер
Мазмұны:
Кіріспе....................................................................................................6 бет.
I тарау. Нарықты экономикадағы кәсіпкерлік теориясы
кәсіпорынның ұйымдық нысандары................................................8 бет.
1.1. Кәсіпорын типтері және кәсіпорындардың түрлері........................13 бет.
1.2. Нарықтық тәуекел жағдайындағы кәсіпорынның
мінез-құлқы........................................................................................21 бет.
1.3. Шаруашылық және коммерциялық есептер.
және оларды бөлу............................................................................23 бет.
II тарау. Қазақстан Республикасындағы шағын
дамуы.................................................................................................26 бет.
2.1 Қазақстандағы шағын кәсіпкерліктің
2.2 Шағын кәсіпкерлікті дамытудың
Қорытынды.........................................................................................35 бет.
Кіріспе.
Қазақстан Республикасының егемендік алып, тәуелсіз
Қазіргі кезде Қазақстан экономикасы экономикалық жаңа қатынастардың қалыптасуына,
Республикамызда кеңестік дәуірдегі мемлекеттік
Еліміздің экономикасын қайта түлетіп,
қазірдің өзінде тұрғындардың сұранысы мен
Нарықтық экономика жағдайында экономикалық
Мұның барлығы терең экономикалық
Нарықтық экономикада мемлекеттің ролі
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді және
Қазіргі кезде кәсіпорынның мәртебесі,
Нарықтық экономика жағдайында
I тарау. Нарықты экономикадағы кәсіпкерлік теориясы
және кәсіпорынның ұйымдық нысандары.
1.1 Кәсіпорын типтері және кәсіпорындардың
Нарықтық экономиканың субьектілері болып жекеленген меншік иелері саналады.
Қазақстан заңында кәсіпкерлік азаматтар
Барлық шаруашылық қызметін емес, тек
Кәсіпкерлікте тұлға (субъект) және нысанын
Кәсіпкерліктің тұлғалары (субъектілері) жеке тұлғалар,
Кәсіпкерлік нысандары (объектілері) шаруашылық қызметтің
Кәсіпкерлік - адам қызметінің ерекше
Кәсіпкерлік – новаторлық іс. Нағыз кәсіпкер
Кәсіпкерлік бизнес саласында жүзеге асады, сондықтанда экономикалық әдебиеттерде
Кәсіпорын /фирма/ кәсіпкерлік қызмет өндірістің звеносының негізі болып
Кәсіпкерлік қызметінің орны ең алдымен – кәсіпорын. Экономикалық
Кәсіпорын (фирма) қоғамдық өндірістің бастапқы, басты буыны болып
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынас жағдайында әрбір кәсіпорын:
1. Нарықтық коньюнктураға сүйене отырып, өз алдына өз
2. Өз өнімдерін /жұмыстары, қызметтерін/ және өндірістің қалдықтарын
Кәсіпорын – қоғамдық өндірістің негізгі буыны. Кәсіпорындарда тауарлар
Кәсіпкерлік мәртебесі мемлекеттік тіркеу және реестрге кіргізілуі арқылы
Кәсіпорынды басқарушы субьекті мен меншік иесі арасындағы қатынас
Кәсіпорынның банкіде есеп айырысатын өз есепшоты, мөрі болуы
Экономикалық дербестігінің қалыптасу басы болып кәсіпорынның өз алдына
Заңды тұлғаның дербес балансы немесе сметасы болуға тиіс.
Заңды тұлға болып тіркелу үшін кәсіпорынның төмендегідей белгілері
1. Ұйымдық тұтастығы. Бұл, нақтылап айтқанда, құрылтай құжаттарында
2. Жекеленген мүлік. Кәсіпорынның негізгі және айналым қаражаттардан
3. Мүліктік жауапкершілік. Заңда көрсетілгендей кәсіпорын өз міндеттемелері
4. Азаматтық айналымда өз атынан сөйлеу. Кәсіпорын, кәдімгі
Кәсіпкерлік қызметінің негізгі факторлары:
1. Жер. Бұл белгілі бір өлшемдегі
2. Жұмыс күші – ой
3. Еңбек заты және
4. Кәсіпкерлік – меншікке негізделген, шаруашылық
5. Капитал – тұтыну заттарының
Қызмет мазмұнына қарай кәсіпкерлік
Өндірістік кәсіпкерлік - тауарлар , қызыметтер,
Бұлардың негізгі қолдану өрістері:
- өндірістік кәсіпорын және мекемелер;
- коммерциялық сауда мекемелері;
- тауар - қор биржалары;
- банктер мен халықтар.
Коммерциялық кәсіпкерлік – тауарлар мен
- тауарларды көтере сатып алу және
- жарнама;
- коммерциялық құжаттарды дайындау;
- сатып алу және сату мәселелерін
Коммерциялық кәсіпкерліктің іс өрісі тауар биржалары, сауда мекемелері.
Тауар биржасының айналымының көп бөлігі нақты тауарлар сату
Нарықтық экономикада мемлекеттің ролі
Бәрінен бұрын мемлекет экономикалық әрекеттердің ережесін бекітеді және
Қаржылық кәсіпкерлік - коммерциялық кәсіпкерліктің
- коммерциялық банктер;
- қор биржалары;
- кейбір кәсіпорындар мен ұйымдар;
- кәсіпкерлер және жеке тұлғалар.
Коммерциялық банкілер – бұл финанс - кредит мекемелері,
Қор биржалары – бағалы қағаздар нарығы. Ол капиталдың
Делдалдық кәсіпкерлік - бір мәмілеге
Сақтандыру кәсіпкерлігі - кәсіпкер сақтандырған
Консультативтік кәсіпкерлік - бұл ой нарығының бір бөлігі.
1. Экспорттық консультация - мұнда маман өз бетімен
2. Процестік консультация – фирманың маманы клиентпен белсенді
3. Оқулық консультация - лекция оқу, семинар өткізу,
Көріп отырғандай кәсіпкерліктің барлық
А.Смит кәсіпкерді коммерциялық идеяны
Кәсіпкер өз ісіне шын берілген адам және одан
Кәсіпкерлікті жасақтау және оны дамыту үшін кадрларды оқыту,
Кәсіпорын ең алдымен кейбір жеке меншік түрінің басымдылығына
Бірінші тип. Мемлекеттік кәсіпорын - мұнда негізгі
Мемлекеттік кәсіпкерлік - тұрақты және
Мемлекеттік және қазыналық кәсіпорындар:
Екінші тип. Серіктестіктерді, акционерлік қоғамдарды, аралас кәсіпорындарды, кооперативтерді
Экономиканың жеке меншік секторындағы кәсіпорындар кәсіпорын йелері біреу
Серіктестік – бұл пайда табу мақсатында екі не
Жауапкершілік шектеулі және шектеусіз болып келеді.
Шектеулі жауапкершілік – кәсіпорынға өз қаражатын қосқан адам
Жауапкершіліктері шектеулі серіктестіктерде, (оларды генералды серіктестіктер деп те
Бизнесті ұйымдастырудың бұл түрі толық және коммандиттік серіктестік
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік – алдын - ала белгіленген
Шетелдік фирмаларда /қазір біздің елімізде жиі кездесетін/ «Лимитед»
Жауапкершілігі шектеулі серіктестікті ұйымдастыру үшін құрылтай келісім шарты
- кәсіпорынның аты;
- мекен - жайы;
- негізгі қызмет бағыттары;
- қызмет түрлері;
- капитал мөлшері;
- қоғам мүшелерінің үлестері көрсетіледі.
Айта кететін бір жайт – серіктестіктерді ұйымдастырушылардың ақша
Қоғамдастық мүшелерінің құқығы жылына бір немесе екі рет
Жалпы жиналыстың маңызды шешімдер қабылдауға құқығы бар, атап
- жылдық балансты бекітеді;
- кірісті белгілі бір мақсатты көздеп, орынды пайдаланады;
- шығындарды неғұрлым аз жұмсау жолдарын айқындайды;
- қоғамның төрағасын сайлауды немесе қайта сайлауды көздейді,
Қоғамдық жұмысын бақылауды бақылау комиссиясы, экономикасы дамыған елдерде
Шектеусіз жауапкершілік - кәсіпорынға өз қаражатын қосқан
Айталық, екі адам ортақ кәсіпорынға 100 млн. теңгеден
Жауапкершілігі шектелмеген серіктестіктің жеке кәсіпкерліктен негізгі айырмашылығы –
Келісім - шарт дайындау қажеттілігі мен осы мақсатта
Дербес /отбасылық/ жекеменшік кәсіпорын азаматтардың өз меншіктеріне
Артықшылығы: таза табысты бөлісу жөнінен ың - шың
Кемшілігі: бастау капиталының мөлшері болымсыз, банктен несие алу,
Толық серіктестік мүшелердің үлестік /пай/ меншіктігіне негізделген. Серіктестіктің
Толық серіктестік төмендегі негізгі екі белгісімен ерекшеленеді:
1. Кәсіпкерлік қызмет және оған қатысушы серіктестіктің қызметтері
2. Серіктестік жеке сенімді қатынастарға негізделеді: егер бір
Әдетте толық серіктестікті заңды тұлғалар, ірі кәсіпорындар құрайды.
Артықшылығы: айтарлықтай қаражатты салыстырмалы қысқа мерзім ішінде жинақтауға
Кемшілігі: таза табысты бөлу кезінде серіктестікке қатысушылар арасында
Коммандитті серіктестік - үлестік меншікке негізделген. Коммандитті серіктестік
Салық тұрғысынан қарағанда Коммандитті серіктестік – жауапкершілігі шектеулі
Біздің елімізде коммандиттік серіктестіктің аралас түрі әлі дами
- біріншіден, кәсіпорындар банк несиесінің кепілі бола алады;
- екіншіден, кәсіпорынның бақылауымен оған жеке адам билік
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексіне сәйкес /77-84 баптары/, сонымен
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік – қатысушыларының жарғылық қорға
Ашық акционерлік қоғам – бұл акция шығарып
Кәсіпорынның міндеттемелері мен шығыны жөнінен акционерлердің /кәсіпорынның қос
Акционерлік қоғамның бағыты мен қызметінің өзгешелігі әртүрлі болуы
Ашық акционерлік қоғам – қатысушылары осы қоғамның басқа
Кәсіпорынның тиімділік дәрежесі бағаланып, бизнесті ұйымдастыру түрі таңдалғаннан
Жабық акционерлік қоғам – акцияларды тек оның құрылтайшылары
Жарғылық қоры акциялардың номиналды құнына тең келетін акциялардың
Кәсіпорындардың басқа да формалары бар. Мысалы, кіші
Франчайзинг - ірі фирманың фабрикалық маркасын пайдалануға
Ұсақ фирмалар ірі компаниялар өнімдерінің
Венчурлық фирма - ғылыми зерттеулерді жасаумен
Кәсіпорындар қызметтерінің негізгі мақсаттарына қарай :
1. коммерциялық;
2. коммерциялық емес болып бөлінеді.
Коммерциялық фирмалар Шаруашылық серіктестіктер, Өндіріс кооперативтер, мемлекеттік және
Коммерциялық емес фирмалар тұтыну кооперативі, қоғамдық немесе діни
Коммерциялық емес кәсіпорындардың коммерциялық кәсіпорыннан айырмашылығы – пайдалары
Бюджеттік кәсіпорындар. Бұл топқа заңды, шаруашылық дербестігі жоқ
Мемлекеттік корпорациялар – кәсіптік немесе ортақ мүдделер принципінде
Ассоцациялар – шаруашылық есеп, өзін - өзі қаржыландыру
Ассоцияцияға кіретін кәсіпорындар шаруашылық дербестігін, заңды тұлға құқығын
Ассоцияциялардың негізгі түрлері мыналар:
- концерн:
- салааралық:
- мемлекеттік бірлестік:
- шаруашылық ассоцияциясы:
- консорциум:
1. Концерн – қатысу жүйесі, мүдде ортақтығы туралы
2. Консорциум – капиталистік монополиялар нысандарының бірі, қарыздарды
Холдинг – басқа компанияларға бақылау жасау мақсатында өзінің
Картель – біртектес өнім өндіретін тәуелсіз өнеркәсіп орындарын
Мына белгілер бойынша жіктеледі:
- сату шарттарын қадағалау жөніндегі ассоцияция;
- баға белгілеу жөніндегі ассоцияция;
- өз мүшелері арасында өндірістік қызметті, өнімдерді сату
- бизнестің белгілі бір саласында нақты үлесті
Синдикат - өндірушілердің өнімді біртұтас сауда кеңсесі арқылы
Трест – кәсіпкерлер бірлестігі, ол
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексімен, «Шаруашылық қызметінің еркіндігі
1.2.Нарықтық тәуекел жағдайындағы кәсіпорынның
қызыметі мен мінез құлқы.
Нарықтық орта жағдайында және
Сондықтанда барлық кәсіпорындар меншік түріне байланыссыз-ақ
- өндірістік қызмет, бұл қоғамдық тұтынуды қанағаттандыру үшін
- алынған табысты бөлу мен қолдану
- жаңа жағдайда кәсіпорын өндірілген өнімді өткеру
- жаңа жағдайда кәсіпорын иығына
Экономикалық әдебиеттерде бизнес саласындағы кәсіпкер жетістігін,
- нарықтық тұтыныстардың құрылымын дұрыс бағалау
- өзінің меншікті табысын қалай максимализацияласа, сатып
Сондай - ақ осыдан туындайтын нарықтық экономиканың жаңа
- нарықтық ортаның жағдайында кәсіпорынның
- менеджемент жүйесін қолдана отырып, ішкі ортаны басқару
- қазіргі маркетинг жүйені қолданып, сыртқы нарықтық
Осы аталған үш қызметті кәсіпорынның атқаруы оған
Нарықтық экономикада кәсіпорынның қызмет жасауы үнемі
Кәсіпкерлік қызметте тәуекелсіз нәтижеге жету мүмкін емес.
Тәуекелдің әр түрлі анықтамалары бар. Бір жағдайда ол
Тәуеклді әртүрлі белгісіне қарай классификациялауға болады: өндірістік, коммерциялық,
Өндірістік тәуекел кез - келген өндірістік қызмет
Коммерциялық тәуекел - кәсіпкерлерге бекітілген тауар мен
Кәсіпкерліктегі қаржылық тәуекел заем қорларының барлық кәсіпорындағы қаржы
Пайыздық тәуекел – пайыз нормасының өсуіне қарай, бағалы
Несие тәуекелінің пайда болуы заемщиктің қарызды төлемендігімен түсіндіріледі.
1.3. Шаруашылық және коммерциялық есептер. Кәсіпорын
табыстары және оларды бөлу.
Нарықтық экономиканың аралас әлеуметтік – бағытталған екі секторлық
Шаруашылық есептің принциптері.
Біріншіден, шаруашылық есептің бөлінбейтін бөлшегіне шаруашылықтың
Екіншіден, кәсіпорын өзін - өзі сақтау принципін жүзеге
Үшіншіден, қазіргі кезде мемлекет меншігіндегі кәсіпорын өзін -өзі
Төртіншіден, өндірістегі оңды нәтижелер үшін мемлекеттік марапаттауды күтпей
Жедел басқару құқығы арқасында құрылатын қазыналық кәсіпорындар (мемлекеттіктің
Қазақстан экономикасының әкімшілдік - әміршілдік модельден нарықтық қатынасқа
Коммерциялыық есеп жағдайында кәсіпорын қызметінің құрылымы түбегейлі түрде
Батыстың экономикалық теория мектептерінде кәсіпорын табыстарын талдағанда мынандай
- жалпы ( жиынтық) табыс, өзінің өнімін
- орташа табыс, өткерілген өнім бірлігіне есептелінген;
- шектелген табыс, қосымша өнімді сату арқылы жалпы
Қазақстан Республикасында аралас әлеуметтік - бағытталған
Ұжымдық пен жеке кәсіпорындағы пайда меншіктерге жатады
Кәсіпорын шығындары өнімнің өзіндік құны түрінде болып келеді.
Өз өнімінің құны мен шығындар (өзіндік құн) арасындағы
Жіберілу мөлшері бекітілген заңдылықтар нормасымен
Енді мемлекеттік шаруашылық есептегі кәсіпорын -
Шаруашылық есептің екінші моделі біркелкі ақы
Коммерциялық шаруашылық есепке көшкен мемлекеттік емес
Мысалы, коммерциялық есептеу жағдайында
Кәсіпорынның (фирма) рантабельдігі - бұл жұмыстың тиімділігі.
Өнім рентабельдігі пайда мөлшерінің өткерілген
II тарау. Қазақстан Республикасындағы шағын
дамуы.
2.1 Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің
экономикалық ролі.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдердегі және нарықтық реформа
Бұл бөлімде шетелдік тәжірибенің жақсысын пайдалану мүмкіндігін анықтап,
Жеке кәсіпкерлік – тіркеу және негізін қалау көзқарасы
Кәсіпкердің өз қызметінің нәтижесіне деген шексіз жауапкершілігінің
Бүгінде жеке кәсіпкерлік бизнесті ұйымдастырудың ең кең тараған
Біріккен кәсіпорындар – бізде де, шетелде де бизнесті
Қазақстанда біріккен бизнес тарихи түрде кооперативтерден басталды. Қазіргі
Заңға сәйкес өндірістік кооператив жеке еңбеккердің қатысуы мен
Қазіргі уақытта Қазақстанда кооперативтер өте сирек кездеседі, негізінен
Корпорация – бизнестің ең көп тараған және қалаулы
Корпорацияны құру кезінде қажетті ұйымдық құжаттардан басқа тіркеу
Жеке кәсіпкерлік пен серіктестікке қарағанда корпорацияда сабақтастық бар,
Корпорацияның пайдасына 39% жоғарғы ставка бойынша салық салынады
Бұл проблема бизнесті ұйымдастырудың S - Корпорация
Салық салу тұрғысынан S – Корпорациясы серіктестікке
Келтірілген талдаудан көрініп отырғандай, бизнесті ұйымдастыру түрлерінің шеңбері
Ұсыныс ретінде біздің Республикамызда АҚШ - тағыдай S
Кәсіпорынның тиімділік дәрежесі бағаланып, бизнесті ұйымдастыру түрі таңдалғаннан
Қазақстанда мемлекет меншігіндегі обьектілерді жекешелендіруге байланысты корпорациялық қозғалыс
Бірақ біздегі акционерлік қоғамдарды дамыған нарықтық экономикасы бар
Акционерлер акционерлік қоғамның жұмыстарын басқаруға және жойылған кезде
Қазақстан Республикасының 1997 жылы 5 наурызда шыққан «Қазақстан
Шет елдердегідей бізде де жай акциялар мен артықшылықты
Әрбір американдықтың аңсаған арманы өз кәсіпорнын қүру екендігі
Шағын кәсіпорынның ел экономикасындағы
Нарықтық экономиканың негізі – шағын бизнес. Шет елдерде
Қазақстан Республикасының 1997 жылы маусым айында қабылданған
Шағын кәсіпкерліктің артықшылығы :
1. айрықша қажеттіліктерді ( ксерокөшірме, бала тәрбиелеушілер қызыметі,сәлемдемелерді
2. өзгерістерге тез икемделу қабілеттігі.
3. жаңа тауарларды, жұмыстардың жаңа тәсілдерін мақылдау мүмкіндігі.
Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамытудың негізінен үш мақсаты бар:
Шағын кәсіпорындардың кейбір салаларындағы қызметтерді зкономикалық талдау нәтижелеріне
Шағын бизнес аймақтық жергілікті масштабта ұлттық экономиканың айрықша
Шағын кәсіпкерліктің бірталай сапалық ерекшеліктері бар, ол ерекшеліктер
- меншік құқықтың бүтіндігі және кәсіпорынды тікелей басқару,
- кәсіпорын масштабының шектеулілігі және қожайын мен жұмыскерлердің
- кәсіпорын мүмкіндігі ресуртардың шектеулігі, бір жағынан
- тұтынушылар шеңберінің шектелінуі және жергілікті рынокқа
Шағын кәсіпкерлік - өміршеңдік деңгейі төмен тәуекелшілдік деңгейі
- белгісіздігімен, стихиялығымен сипатталынатын жергілікті, бір маңайдың
- мемлекетпен қатынас жүйесінде, ірі және орташа бизнестермен,
- өзінің айтарлықтай ішкі резерві болмағандықтан ол сыртқы
Шағын кәсіпкерлікті қамтыған дағдарыс елдегі экономикалық жағдайдың өзгерулеріне
Шағын кәсіпорындардың ең басты
Шағын фирмалардың экономикалық тиімділігі, жергілікті
Халық шаруашылығының барлық салаларында
2.2 Шағын кәсіпкерлікті дамытудың
Шағын кәсіпкерлік экономиканың ерекше секторы ретінде өмір сүріп
Экономиканың бұл секторына мемлекеттің мүдделі болуына экономикалық, саяси
- ел экономикасының құрамдас бөлігі болып,
- бюджетке салық төлеуші болып саналады. Мұның өзінде
- қай жерде бәсекелі орта тұрақты
- еңбекті қоғамдық бөлуді тереңдетіп және
Шағыын кәсіпкердің саяси мүддесі
- болашақтағы саяси және әлеуметтік
- көрсеткен қолдауынан бүгін белгілі
Шағын кәсіпкерліктің әлеуметтік мүддесі
- еңбекке жарамды халықтың айтарлықтай
- халықтың ең белсенді бөлгінің
Жоғарыда аталған мүдделерге байланысты
Шағын бизнесті елеулі көтермелеуге
1. Шағын кәсіпкерлікті қолдайтын мемлекеттік
2. Шағын кәсіпкерлікті дамытуды ынталандыратын
3. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жұмыстарына
4. Шағын кәсіпкерлікті қаржылай
«Жеке кәсіпкерлік туралы», «Жеке кәсіпкерлік
Қазақстан әлемдік шаруашылықтың құрамдас
Қазақстан Республикасы бүгін әлемдік қоғамдастықтың толық құқықтық
Қорытынды
Қорыта айтқанда бұл курстық
Кәсіпорынға жалпы түсінік бере
Қазақстан Республикасының өтпелі экономикасындағы
Кәсіпкерлік қызметті белгісіне қарай нысаны мен түріне
классификациялау
Ұйымдық-құқықтық нысаны бойынша Шаруашылық қызметінің сипатына қарай Салалық
Картельдер
Синдикаттар
(консорциумдар)
Трестер
Концерндер
Концерн-
Конгломераттар
Холдинг-компаниялар
Акционерлік
Қоғамдар
(копорациялар)
Коопореативтер
серіктестіктер Өндірістік
Саудалық
Делдалдық
Банктік
Сақтандырулық
Инвестициялық
Иновациялық
Инжинирингтік
Венчурлік
(тәуелділік)
Консалтингтік
Аудиторлық
Трастлық Өнеркәсіп
Ауыл
Шаруашылығы
Сауда
Байланыс
Көлік
Қаржы-
несиелік
Мәдениет
Өнер
Білім
Ғылым
Денсаулық
Сақтау
Тұрғын үй-
шаруашылығы
Мемлекеттік
Қазыналық
Ұжымдық
Жалгерлік
Кооперативтік
Акционерлік
Жекелеген
Аралас
(біріккен)
Мемлекеттік
Кооперативтік-пен бірге
Ұжымдық
жекемен бірге
Мемлекет аралық (біріккен кәсіпорын)
Кәсіпкерлік қызыметтің негізгі ұйымдық
артықшылықтары мен олқылығы
Кәсіпкерліктердің түрлері
Бір тұлғалы жекешеленген шаруашылықтар Ұйымдастырудағы
Қызымет жасауының
толық еркіндігі.
Нарықтық саладағы мінез құлқының
шексіздігі. Барлық ұйымдық және
Серіктестіктер Басқару бойынша міндеттерді бөлу. Қаржы
Сенімсіздік арқасындағы әлеуметтік-психалогиялық комфортсыздық. Әріптестердің өзара келіспеушілігінің арқасындағы
Акционерлік қоғамдар Қосымша капиталды тезірек және
Қазақстандағы бизнестің ұйымдық-құқықтық түрі
Критерийлер Жеке кәсіпкерлік Кооперативтер Толық серіктестік
1 2 3 4
Тіркеу процедурасы мен бастапқы шығындар Тіркелу карточкасын көрсету,
Жауапкершілік дәрежесі Шексіз жеке жауапкершілік Шексіз ортақ жауапкершілік
Сабақтастық Кәсіпкердің кетуімен кәсіпорын өз жұмысын тоқтатады Адам
Меншік үлесін алу Меншікті сату және беру құқығы
Басқару Кәсіпорын толығымен бақыланады Жоғарғы басқару органы-мүшелер жиналысынан
Қаржыландыру Жеке қаражаттар Мүліктік салымдар /пайлар/ Серіктестікке қатысушылардың
Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері Реттелінбейді Реттелінбейді Ең
Тіркеу процедурасы мен бастапқы шығындар Заңды тұлғаның тіркелуі
Жауапкершілік дәрежесі Толық серіктестіктер -шектелмеген жауапкершілік; Коммандиттер –
Сабақтастық 1 болса да толық серіктестің және
Меншік үлесін алу Жарғылық қордағы салған салымына тең
Басқару Коммандиттер басқарудан шеттетілген Жоғарғы басқару органы –
Қаржыландыру Толық серіктестіктер мен коммандиттердің салымдары /50%-ға дейін/
Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері Ең төменгі 100
Критерийлер Жабық акционерлік қоғам Ашық акционерлік қоғам
Тіркеу процедурасы мен бастапқы шығындар Бизнестің басқа түрлеріне
Жауапкершілік дәрежесі Салынған инвестициялар шегінде шектелген жауапкершілік Салынған
Сабақтастық Қатысушылар санының өзгеруі ұйымның қызметіне әсер етпейді
Меншік үлесін алу Қоғам мүшелерінің акцияларынан 1-ші кезекте
Басқару Жоғарғы басқару органы-акционерлер жиналысынан тұрады, оперативтік басқаруды
Қаржыландыру Тек құрылтайшылар мен алдын ала анықталған тұлғалар
Жарғылық қордың ең төменгі мөлшері
Ең төменгі 5000 есеп-айырысу көрсеткіштері Ең төменгі 10000
АҚШ-тағы бизнестің ұйымдық-құқықтық түрлері
Критерийлер Жеке кәсіпкерлік Жауапкершілігі шектелмеген серіктестік Жауапкершілігі шектеулі
1
Тіркеу процедурасы мен бастапқы шығындар Бастапқы шығындар
Жауапкершілік дәрежесі Шексіз жеке жауапкершілік Шексіз жеке жауапкершілік
Сабақтастық Жоқ Келісімде көрсетілу жағдайларынан тыс болмайды ОП**-шектеулі
ОП-ықпал етпейді; ГП-ң кетуі серіктестікті ыдырауға алып келуі
Меншік үлесін алу Меншікті сату және беру құқығы
Басқару Кәсіпорын толығымен бақыланады Барлық серіктестер дауыс құқығына
Қаржыландыру Кәсіпкерлердің мүмкіндіктеріне тәуелді Серіктестердің мүмкіндіктеріне тәуелді ОП
Екі рет салық салыну Жоқ Жоқ Жоқ
Критерийлер Корпорациялар S-корпорациялар
1
Тіркеу процедурасымен бастапқы шығындар Бизнестің басқа түрлеріне қарағанда
Жауапкершілік дәрежесі Салынған инистициялар шегінде шектелген жауапершілік Салнған
Сабақтастық Акционерлер тарапынан сайланған Дирекрорлар Кеңесі қамтамасыз етеді.
Меншік үлесін алу Акционерлер меншік үлесін акция ретінде
Басқару Акционерлер тарапынан сайланған Дирекрорлар Кеңесі жүзеге асырады.
Қаржыландыру Шығарылатын акциялар санымен шектелмеген Акционерлердің саны заңен
Екі рет салық салыну Бар Жоқ
Шағын кәсіпорындардың 2000-2003 жылдар аралығындағы жұмыстарының ең маңызды
Саланың аталуы Кәсіпорындардың саны /бірлік/ Қызметкерлердің саны /адам
2000 2001 2002 2003 2000 2001 2002 2003
Барлығы 45124 54503 63934 68708 542030 534898 692216
Ауыл,орман, аңшылық ша- руашылықтары 2861 3402 3903 4030
Балық аулау,балық өсіру 93 121 143 152 1528
Өнеркәсіп 5983 6931 7914 8371 72055 72871 112212
Кен өндіру 280 342 388 442 5038 5632
Өңдеу өнеркәсібі 5216 5991 6909 7321 76866 76066
Электр энергиясын, газ бен су өндіру және бөлу
Құрылыс 4606 5962 7286 8512 68729 75716 103302
Сауда;автомобильдерді, тұрмыстық бұйымдарды және жеке пайдаланатын заттарды жөндеу
Қонақ үйлердің қызмет көрсетуі 108 129 158 180
Мейрамханалардың қызмет көрсетуі 679 813 911 944 7064
Көлік 2172 2647 3022 3279 31472 30347 35667
Байланыс 325 357 399 444 3662 4029 4407
Қаржы делдалдығы саласындағы қосалқы қызмет 850 958 1059
Жылжымайтын мүлікпен операциялар, жалдау және тұтынушыларға қызмет көрсету
Коммуналдық,әлеуметтік және дербес қызмет көрсету 1622 1846 2083
Әдебиеттер
1. Жалпы экономикалық теория.
Шеденов Ө. Қ. , Сағындықов
Байжомартов Ү. С.,Комягин Б.
2. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік. Алматы – 2002ж.
Үмбеталиев А. Керімбек Ғ.
3. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы – 2001ж.
Дүйсенбаев К.Ш. Төлегенов Э.Т. Жұмағалиев Г.Ж.
4. Кәсіпорындар мен бірлестіктердің шаруашылық жұмыстарына талдау.
Алматы – 1987ж.
5. Кәсіпорын экономикасы. А.Қ. Мейірбеков. Қ.Ә. Әлімбетов. Алматы
2003ж.
6. Кәсіпкерлік негіздері. М.Б. Бисенғазиев. А.Ш. Хамитов. Орал
7. Кәсіпорын экономикасы. Жолдасбаева Ғ.Ө.
8. Экономикалық теория. Шымкент – 2005ж. Райымқұлов С.
9. Экономикалық теория. Алматы – 1994ж. Аубакиров Я.
10. Экономикалық теория. Алматы – 2003ж. Мауленов
С.Қ. Құдайбергенов Е.Қ.
11. Экономикалық теория. Крымова.
12. Нарықтық экономика теориясына кіріспе. Мәдешов
13. Нарықтық экономика дегеніміз не? Әлейбеков М.И.
14. Курс рыночной экономики. Рузавин Г.И.М.1994ж.
15. Экономикалық теория негіздері. Алматы-2002ж.
16. Стратегия развития Казахстана до 2030г. Алматы –
17. Закон Р.К. «О государственной поддержке малого
предпринимательстве» от 19.06.97г. Алматы 1997г.
18. Закон Р.К. «Об акционерных обществах» от 10.07.98
правда,21 июля 1998 г
19. Указ Президента РК «О защите прав
свободу предпринимательской деятельности» от 27.04.98 г Биен,
мая 1998 г
20. Введение в рыночную экономику. Ливщиц А.Я. М.1992г.
21. Пркладная экономика. Пер. С англ. – Алматы
22. Указ Президента Республики Казахстан )О мерах по
государственной поддержки и активизации развития малого
предпринимательства Казахстанская правда, 1997г, 13 марта
23. Указ Президента Республики Казахстан «О приоритетах и
региональных программах поддержки и развития малого
предпринимательства в Республике Казахстан Казахстанская правда,
1997, 8 июля
24. Адасбаев Е.А. Анализ развития малого предпринимательства в
1992-1997 г.г и прогноз на 1998 г.
25. Сажина М.А., Чибриков Г.Г. Экономическая теория. –
Инфра, 1998г.
26. Ефимова Е.Г. Экономика для юристов. – М.: