Ақ Орда мемлекеті

Скачать

XIV-XV ғасырларда Орта Азия мен Қазақстан халқы моңғолшапқыншылығының ауыр зардаптарынан бірте-бірте арыла бастады. Бүліншілікке ұшыраған шаруашылықты, қираған қалаларды қалпына келтіруге бағытталған шаралар жемісін беріп, феодал – байлардың эканомикалық және әлуметтік жағдайлары біраз жақсарды. Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік шығысында қала мәдениеті, егіншілік, қолөнер өндірісі жандана түсті. Өлкенің батыс ,орталық, далалық өңірі мен оның оңтүстігі, Жетісу және Орта Азия аймақтарымен сауда байланыстары қалпына келтірілді Сонымен бірге бұл тұста манғолдардың қол астында болып келге ұлыстар мен елдер дербес тәуелсіз мемлекеттер қатарына шықты. Осындай тәуелсіздіктің арқасында Қазақстан жерінде алғашқы рет жергілікті этникалық негізде пайда болған ірі мемлекет Ақ Орда хандығы. Оның шек арасы Жайық өзенінен Ертіске ; Батыс - Сібір ойпаттарынан сырдың орта шеніне дейін созылып жатты. Ақ Орданың негізгі халқы ерте заманнан осында мекендегн түркі қыпшақ тайпалары , сондай – ақ, Алтайдан осында қоныс аударған наймандар, қоңыраттар, кериттер, үйсіндер, қарлұқтар және басқалар. Бұл тайпалар тілі жағынан бірін- бірі түсінетін біртекті түркі тілдес болды. Олар әлуметтік – экономикалық жағынан, мәдени әдет - ғұрып, салт- дәстүрлері де бір-бірімен ұқсас, туыстас тайпалар еді.
Ақ Орданың негізін қалаған Шыңғыстың немересі Жошы ханның үлкен ұлы Орда Ежен. Ақ Орда алғашқы құрылған кезде Алтын Ордаға тәуелді иелік болып есептелді, ал іс жүзінде өз алдына тәуелсіз саясат жүргізіп отырды . Ол кезе Алтын Орданың астанасы Еділ бойындағы Сарай қаласы еді. Ал Ақ Орданы билеген Орда Еженнің ордасы алғашында Ертіс алқабында Алакөл маңында, яғни әкесі Жошы ханн,ың алғашқы қоныстарна болды. Ақ орда хандарының кестесі оларды болған уақытына қарай мынадай ретпен тізеді. Орда Ежен , Сартақ, Қоныша, Баян , Сасы-Бұға,Ерзен , Мүбарақ, Шымтай, Ұрыс хан , Қойыршақ , Барақ, тағы басқа.


Скачать


zharar.kz